
Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết, mặc dù ngành thuế đã rất cố gắng và xử lý được hơn 777.000 mã số thuế từ đầu năm đến nay, nhưng đến ngày 23/10/2026, cả nước vẫn còn khoảng 2,5 triệu người nộp thuế đã ngừng hoạt động, nhưng chưa chấm dứt hiệu lực mã số thuế hoặc không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký.
Theo Bộ trưởng, phần lớn những người nộp thuế này có mong muốn khôi phục hoạt động kinh doanh hoặc chấm dứt hoạt động theo quy định của pháp luật. Tuy nhiên, họ đang gặp vướng mắc do hồ sơ và nghĩa vụ tài chính tích lũy qua nhiều năm. Tiền chậm nộp tiếp tục tăng, trong khi nhiều trường hợp không còn sổ sách, tài sản để thực hiện nghĩa vụ.
Trong khi đó, Quốc hội đã quyết định chấm dứt thu, nộp lệ phí môn bài từ ngày 1/1/2026, nhưng các nghĩa vụ phát sinh trước thời điểm này vẫn cần được xử lý. Các quy định hiện hành về khoanh nợ, xóa nợ cũng chưa bao quát hết những trường hợp phát sinh trên thực tế.
Vì vậy, Chính phủ cho rằng, chính sách đặc thù tại dự thảo Nghị quyết là cần thiết, đúng thẩm quyền, thể chế hóa chủ trương của Đảng về phát triển kinh tế tư nhân, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, giảm gánh nặng thủ tục và chi phí tuân thủ về thuế. Qua đó, tạo điều kiện cho doanh nghiệp phục hồi, duy trì hoạt động và đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 con số giai đoạn 2026-2030.
Về đối tượng áp dụng, dự thảo Nghị quyết đề xuất xử lý nợ lệ phí môn bài và tiền chậm nộp đối với người nộp thuế được cơ quan thuế xác định đến hết ngày 23/10/2026 thuộc trạng thái 03 (ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn tất thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế) hoặc trạng thái 06 (không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký).
Dự thảo không áp dụng đối với tiền chậm nộp phát sinh từ nợ thuế gốc liên quan đến hành vi trốn thuế, gian lận thuế hoặc sử dụng hóa đơn, chứng từ không hợp pháp. Đồng thời, không áp dụng đối với chi nhánh, văn phòng đại diện ở trạng thái 03, 06 của doanh nghiệp, tổ chức đang hoạt động hoặc tạm dừng kinh doanh có thời hạn; người nộp thuế vẫn sản xuất, kinh doanh hoặc phát sinh nghĩa vụ thuế trong thời gian thuộc các trạng thái này.
Theo dự thảo Nghị quyết, chính sách xóa nợ lệ phí môn bài áp dụng đối với khoản phát sinh đến hết ngày 31/12/2025 và tiền chậm nộp của khoản được xử lý xóa; đồng thời xóa tiền chậm nộp lệ phí môn bài còn nợ đến ngày 21/11/2026. Đáng chú ý, đối với nghĩa vụ lệ phí môn bài phát sinh đến hết năm 2025 nhưng chưa được kê khai, nộp và chưa hạch toán trên Hệ thống thông tin quản lý thuế, người nộp thuế không phải khai, nộp và không bị tính tiền chậm nộp.
Đối với tiền chậm nộp các khoản thu do cơ quan thuế quản lý, người nộp thuế phải nộp đủ nợ gốc và nộp hồ sơ hợp lệ đề nghị khôi phục hoặc chấm dứt hiệu lực mã số thuế, được cơ quan thuế tiếp nhận chậm nhất ngày 30/6/2028. Số tiền chậm nộp được xem xét xóa tính đến ngày người nộp thuế hoàn thành nghĩa vụ nợ gốc, nhưng không muộn hơn ngày 30/6/2028.
Chính phủ nhấn mạnh, việc xóa nợ không thực hiện đại trà. Các khoản tiền chậm nộp phát sinh từ nợ thuế gốc liên quan đến hành vi trốn thuế, gian lận thuế, sử dụng hóa đơn, chứng từ không hợp pháp hoặc các khoản nợ liên quan đến vụ việc đang được thanh tra, điều tra, truy tố, xét xử không thuộc diện được xem xét xử lý.
Chính sách cũng không áp dụng đối với chi nhánh, văn phòng đại diện, địa điểm kinh doanh ở trạng thái 03, 06 nhưng doanh nghiệp chủ quản vẫn đang hoạt động hoặc tạm ngừng kinh doanh có thời hạn. Người nộp thuế có hoạt động sản xuất, kinh doanh hoặc phát sinh nghĩa vụ thuế trong thời gian ở trạng thái 03, 06 cũng không thuộc diện áp dụng, trừ trường hợp chỉ bán, thanh lý tài sản, hàng hóa còn lại để chấm dứt hoạt động và đã kê khai, nộp đủ số thuế phát sinh.
Về tác động ngân sách, Chính phủ ước tính số nợ gốc lệ phí môn bài thuộc phạm vi đề xuất xóa khoảng 1.250 tỷ đồng, tiền chậm nộp phát sinh từ khoản nợ này khoảng 438 tỷ đồng. Ngoài ra, gần 2 triệu người nộp thuế thuộc trạng thái 03, 06 chưa được hạch toán nghĩa vụ lệ phí môn bài trong thời gian ngừng hoạt động trên hệ thống. Nếu tiếp tục hạch toán, số tiền lệ phí môn bài dự kiến phát sinh khoảng 15.000 tỷ đồng.
Trường hợp toàn bộ khoảng 2 triệu người nộp thuế này thực hiện thủ tục khôi phục hoặc chấm dứt hiệu lực mã số thuế, tổng số nợ gốc lệ phí môn bài và tiền chậm nộp dự kiến được xử lý xóa khoảng 16.688 tỷ đồng.
Bên cạnh đó, việc xử lý tiền chậm nộp đối với nhóm người nộp thuế trạng thái 03, 06 dự kiến làm giảm số nợ đang theo dõi khoảng 9.990 tỷ đồng. Tuy nhiên, Chính phủ đánh giá đây không phải là khoản thu chắc chắn có thể thu hồi do nhiều người nộp thuế đã ngừng hoạt động, không còn tài sản hoặc nguồn thu bảo đảm khả năng thanh toán.
Theo Chính phủ, chính sách có tác động hai chiều: giảm khoản tiền chậm nộp có khả năng thu hồi thấp, đồng thời tạo động lực để người nộp thuế thực hiện nghĩa vụ nợ gốc, qua đó chuyển một phần nợ khó thu thành số thu thực tế và giảm chi phí quản lý nợ.
Đáng chú ý, người nộp thuế không phải lập hồ sơ đề nghị xóa nợ riêng. Cơ quan thuế căn cứ dữ liệu trên Hệ thống thông tin quản lý thuế để thực hiện xử lý, công khai kết quả và thông báo cho người nộp thuế qua tài khoản giao dịch thuế điện tử (nếu có).
Dự thảo Nghị quyết dự kiến có hiệu lực từ ngày 21/11/2026, chính sách áp dụng đến hết ngày 30/6/2028. Chính phủ trình Quốc hội xem xét, thông qua Nghị quyết tại Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI theo trình tự, thủ tục rút gọn.

Thẩm tra dự thảo Nghị quyết, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết, Ủy ban tán thành sự cần thiết ban hành chính sách đặc thù, có thời hạn nhằm xử lý dứt điểm nghĩa vụ lệ phí môn bài tồn đọng, tháo gỡ rào cản tài chính cho người nộp thuế thực sự đã ngừng hoạt động, đồng thời góp phần làm sạch cơ sở dữ liệu thuế, ngăn chặn việc lợi dụng pháp nhân không hoạt động để gian lận hóa đơn.
Cơ quan thẩm tra đề nghị Chính phủ làm rõ hơn một số nội dung để bảo đảm chính sách được thực hiện đúng đối tượng, công khai, minh bạch và không bị lợi dụng. Cơ quan thẩm tra đề nghị quy định trực tiếp các khoản thuế thuộc phạm vi xử lý.
Đối với người nộp thuế thuộc trạng thái 06, Ủy ban đề nghị thực hiện xóa nợ sau khi cơ quan quản lý thuế đã đối chiếu dữ liệu hóa đơn, kê khai thuế.
Về tổ chức thực hiện, cơ quan thẩm tra đề nghị quy định rõ trách nhiệm của thủ trưởng cơ quan quản lý thuế đối với kết quả xóa nợ, nhất là các khoản có giá trị lớn và khoản thu về đất; bảo đảm lưu vết dữ liệu xử lý để phục vụ công tác kiểm tra, giám sát.
Đồng thời, việc xóa nợ, khôi phục hoặc chấm dứt hiệu lực mã số thuế không làm chấm dứt nghĩa vụ lưu giữ, cung cấp thông tin theo chuẩn mực của Diễn đàn toàn cầu về minh bạch và trao đổi thông tin vì mục đích thuế (GF). Trường hợp người nộp thuế cung cấp thông tin không trung thực, cần phục hồi khoản đã xóa và tính tiền chậm nộp cả thời gian đã được xóa.
Ủy ban Kinh tế và Tài chính cũng đề nghị Chính phủ chịu trách nhiệm bảo đảm chính sách và việc tổ chức thực hiện tuân thủ các chuẩn mực, khuyến nghị của OECD và GF; xác định rõ đây là chính sách áp dụng một lần, không tạo tiền lệ về các đợt xóa nợ định kỳ.
Sau ngày 30/6/2028, những trường hợp còn tồn đọng sẽ được xử lý theo Luật Quản lý thuế, không gia hạn chính sách. Đây là nội dung nhằm bảo đảm tính chất đặc thù, có thời hạn của chính sách, đồng thời tránh hình thành tâm lý chờ đợi các đợt xóa nợ tiếp theo.
(Nguồn: TTXVN)


























