Tin tứcTại TPHCM, tinh thần này đang từng bước được cụ thể hóa bằng những cơ chế, mô hình và công cụ mới. Thành phố không chỉ hướng đến tháo gỡ các điểm nghẽn về nguồn lực, mà còn mở rộng không gian để doanh nghiệp, nhà khoa học, viện nghiên cứu và các tổ chức đổi mới sáng tạo tham gia sâu hơn vào quá trình phát triển.
Mục tiêu lớn hơn là đưa kết quả nghiên cứu ra khỏi phòng thí nghiệm, đến với doanh nghiệp và thị trường; đồng thời tạo môi trường thuận lợi để những ý tưởng mới có cơ hội trở thành sản phẩm, công nghệ và giá trị kinh tế.
Trong nhiều năm qua, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo đã được xác định là một trong những động lực phát triển. Tuy nhiên, để chủ trương đi vào cuộc sống, chính sách không thể chỉ dừng ở định hướng. Điều quan trọng là phải hình thành được những công cụ cụ thể để doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư, nhà khoa học yên tâm nghiên cứu và các kết quả nghiên cứu có cơ hội được thương mại hóa.
Với TPHCM, nền tảng quan trọng cho quá trình này là Nghị quyết số 98/2023/QH15 của Quốc hội về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển Thành phố.
Trong đó, mở ra nhiều cơ chế dành riêng cho khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, với nhiều nội dung liên quan đến tiền lương, thù lao thực hiện nhiệm vụ khoa học và công nghệ; hỗ trợ không hoàn lại cho dự án khởi nghiệp; miễn, giảm thuế đối với hoạt động khởi nghiệp sáng tạo và cơ chế thử nghiệm có kiểm soát.
Ông Nguyễn Hữu Yên, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TPHCM, cho biết robot và tự động hóa là lĩnh vực có vai trò quan trọng trong định hướng phát triển công nghệ quốc gia.
Theo ông Nguyễn Hữu Yên, Quyết định số 21 năm 2026 của Thủ tướng Chính phủ, có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, xác định công nghệ robot và tự động hóa là một trong 10 nhóm công nghệ chiến lược.
Đây là cơ hội để doanh nghiệp tiếp cận, ứng dụng công nghệ mới, đồng thời đặt ra yêu cầu đối với TPHCM trong việc thúc đẩy nghiên cứu, làm chủ và chuyển giao công nghệ phù hợp với nhu cầu thực tiễn.
“Để công nghệ đi vào cuộc sống, cần hình thành hệ sinh thái kết nối thực chất, hiệu quả giữa bên cung và bên cầu công nghệ, cũng như phát huy năng lực nghiên cứu. Trong thời gian qua, Sàn giao dịch công nghệ TPHCM đã hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận nhiều giải pháp công nghệ. Hiện sàn có khoảng 25.000 công nghệ, thiết bị của hơn 2.500 nhà cung cấp, sẵn sàng chuyển giao công nghệ”, ông Nguyễn Hữu Yên nói.
Theo bà Nguyễn Thị Thu Sương, Trưởng Phòng Phát triển Khoa học Công nghệ, Sở Khoa học và Công nghệ TPHCM, năm 2026, hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo của TPHCM vươn lên vị trí 98 trong bảng xếp hạng toàn cầu của StartupBlink, tăng 12 bậc và lần đầu tiên lọt vào nhóm 100 thành phố có hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo năng động trên thế giới.
Đằng sau thứ hạng này là hàng loạt cơ chế đang được triển khai nhằm tạo thêm nguồn lực cho nghiên cứu, khởi nghiệp và thương mại hóa công nghệ.
Đáng chú ý là Quỹ đầu tư mạo hiểm của Thành phố. Quỹ có vốn điều lệ ban đầu 500 tỷ đồng, trong đó nguồn lực nhà nước là 200 tỷ đồng, được xây dựng theo mô hình công ty cổ phần. Thành phố đặt mục tiêu nâng quy mô Quỹ lên 5.000 tỷ đồng vào năm 2035. Điểm đáng chú ý không chỉ nằm ở quy mô vốn, mà còn ở cách TPHCM tìm kiếm một phương thức mới để đưa nguồn lực tài chính đến với các doanh nghiệp công nghệ và dự án đổi mới sáng tạo có tiềm năng tăng trưởng.
Tại Trung tâm Khởi nghiệp sáng tạo TPHCM - SIHUB, số 123 Trương Định, Thành phố đã lựa chọn 11 đơn vị trong số 65 hồ sơ đăng ký tham gia, với tổng diện tích không gian sử dụng 1.645 mét vuông. Đây là một trong những bước đi nhằm hình thành không gian kết nối dự án, doanh nghiệp, chuyên gia và các nguồn lực đổi mới sáng tạo; tạo điều kiện để ý tưởng và công nghệ có thêm cơ hội phát triển, ứng dụng.
Theo bà Nguyễn Thị Thu Sương, Thành phố đã ban hành 5 nghị quyết, 2 quyết định và 4 đề án liên quan đến quản lý nhiệm vụ khoa học và công nghệ; hỗ trợ doanh nghiệp công nghệ số; hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa thu hút chuyên gia; phát triển công nghệ chiến lược; thương mại hóa kết quả nghiên cứu; hình thành Quỹ đầu tư mạo hiểm; thu hút và giữ chân chuyên gia, nhà khoa học.
"Có thể nhìn thấy rằng là Nghị quyết 57 là một trong những bàn đạp để TPHCM tiên phong là "phòng thí nghiệm chính sách" cho cả nước. Sau một năm triển khai hệ sinh thái, khoa học công nghệ đổi mới sáng tạo, thành phố đạt được một số kết quả nổi bật như: Định vị TPHCM ở hệ sinh thái năng động toàn cầu, vào top 100 thành phố, hệ sinh thái khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo theo StartupBlink và giá trị của các Startup này là đạt 11 tỉ USD, theo như StartupBlink đánh giá và hàng loạt một cái cơ chế chính sách vượt trội được triển khai", bà Nguyễn Thị Thu Sương nói.
Đối với doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là các doanh nghiệp đang tham gia hoặc có định hướng tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng quốc tế, xu hướng phát triển bền vững vừa đặt ra những thách thức mới, vừa mở ra những cơ hội quan trọng, đặc biệt trong việc thúc đẩy ứng dụng khoa học, công nghệ trong quy trình sản xuất.
Theo ông Vương Thanh Tâm, Giám đốc kinh doanh công ty Lê Hoàng robotics, hiện nay AI và Khoa học công nghệ ngày càng phát triển, việc ứng dụng khoa học công nghệ, robot trong phát triển bền vững là một yêu cầu cấp thiết.
“Việc ứng dụng các sản phẩm Robot để phục vụ con người không khó khăn, hầu hết các rotbot đã được lắp ráp, cài đặt sẵn, chỉ cần được bộ phận kỹ thuật hướng dẫn là có thể sử dụng được ngay”, ông Vương Thanh Tâm cho hay.
Tại Diễn đàn Năng suất Chất lượng Quốc gia năm 2026, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng cho rằng việc nâng cao năng suất không phải là phong trào hay nhiệm vụ riêng của ngành khoa học và công nghệ, mà là một trong những nhiệm vụ trung tâm của cả hệ thống trong giai đoạn 2026-2030.
Việc mở rộng không gian cho đổi mới sáng tạo cũng đòi hỏi thay đổi cách thức quản lý. Hiện nay, quản lý nhà nước đang chuyển mạnh từ kiểm soát quy trình đầu vào sang quản lý kết quả đầu ra.
Nghị quyết 57-NQ/TW tiếp tục tạo thêm động lực để TPHCM đẩy nhanh quá trình này. Nếu Nghị quyết 98 mở ra không gian thử nghiệm về cơ chế, thì tinh thần Nghị quyết 57 đặt khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số vào vị trí trung tâm của quá trình phát triển.
Từ thực tiễn đó, TPHCM xác định không chỉ là nơi triển khai các chủ trương, mà còn có thể trở thành một “phòng thí nghiệm chính sách” - nơi những cách làm mới được thử nghiệm, đánh giá, hoàn thiện trước khi nhân rộng.
Từ góc nhìn của Trung ương, TPHCM cũng được kỳ vọng phát huy vai trò tiên phong trong quá trình này. Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng yêu cầu phải chuyển từ làm theo phong trào sang chuyển đổi sâu về thực chất, đo lường được; lấy chỉ tiêu năng suất làm thước đo điều hành. Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phải trở thành nguồn lực tạo ra năng suất mới; chất lượng và tiêu chuẩn, phải trở thành tấm hộ chiếu ra thị trường.
"Chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo phải đi vào dây chuyền sản xuất và quy trình quản trị, chứ không chỉ dừng lại ở phần mềm quản lý văn phòng; trong đó lưu ý chú trọng đến năng lực hấp thụ và làm chủ công nghệ của doanh nghiệp Việt Nam, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa. Đồng thời phải phát huy đồng bộ cả ba lực lượng: doanh nghiệp nhà nước, kinh tế tư nhân và khu vực công”, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng nói.
Từ những cơ chế, chính sách đang được triển khai, TPHCM đang từng bước mở rộng không gian cho khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Nhưng để những chính sách ấy thực sự tạo ra giá trị, điều quan trọng vẫn là khả năng đưa công nghệ vào sản xuất, đưa kết quả nghiên cứu ra thị trường và biến đổi mới sáng tạo thành năng suất, sức cạnh tranh của doanh nghiệp.
Đây cũng là thước đo để TPHCM tiếp tục phát huy vai trò tiên phong, trở thành “phòng thí nghiệm chính sách”, tạo ra những mô hình mới có thể lan tỏa và đóng góp vào động lực tăng trưởng mới của Thành phố và cả nước.