Lãng phí thực phẩm - nguồn chất thải lớn tại các đô thị

 Ngày 20/9/2026, Chiến dịch làm cho thế giới sạch hơn sẽ được tổ chức trên phạm vi toàn cầu với chủ đề “Từ đĩa ăn sạch đến thành phố sạch”, tập trung vào vấn đề lãng phí thực phẩm - một trong những nguồn chất thải lớn tại các đô thị.

Khác với cách tiếp cận chỉ tập trung vào thu gom, dọn dẹp rác thải, chiến dịch hướng tới giải quyết những nguyên nhân tạo ra chất thải, đồng thời thúc đẩy các giải pháp giảm lãng phí thực phẩm, phát triển kinh tế tuần hoàn và xây dựng đô thị bền vững.

2aoboqxmamgmnyvpflndhclkt3fn3itzrz7f1fgm_20260916101507
Mỗi ngày, hơn 1 tỷ suất ăn trên thế giới bị lãng phí, trong khi hàng triệu người vẫn đối mặt với nạn đói và thiếu các dịch vụ thiết yếu - Ảnh: Phước Tiến.

Các hoạt động trong khuôn khổ chiến dịch năm nay hướng tới nâng cao nhận thức, khuyến khích người dân giảm phát sinh chất thải trong sinh hoạt, thúc đẩy sản xuất, mua sắm và tiêu dùng có trách nhiệm. Bên cạnh đó, các địa phương được khuyến khích tăng cường hệ thống thu hồi thực phẩm, xử lý chất thải hữu cơ, phân loại rác, phân phối lại thực phẩm dư thừa, ủ phân và thu hồi tài nguyên.

Chiến dịch cũng nhấn mạnh vai trò của chính sách, công nghệ và hợp tác giữa các bên trong xây dựng hệ thống quản lý chất thải hiệu quả hơn, qua đó hướng tới những đô thị sử dụng tài nguyên tiết kiệm, có khả năng chống chịu và phát triển bao trùm.

Mỗi ngày, hơn 1 tỷ suất ăn trên thế giới bị lãng phí, trong khi hàng triệu người vẫn đối mặt với nạn đói và thiếu các dịch vụ thiết yếu. Lãng phí thực phẩm gây áp lực lên hệ thống quản lý chất thải, góp phần làm gia tăng phát thải khí nhà kính, tiêu tốn đất đai, nguồn nước và cản trở nỗ lực xây dựng các hệ thống bền vững, công bằng hơn.

Lãng phí thực phẩm đang làm trầm trọng thêm nhiều cuộc khủng hoảng môi trường, từ biến đổi khí hậu, suy giảm đa dạng sinh học đến ô nhiễm chất thải. Theo ước tính, lãng phí thực phẩm gây ra khoảng 8-10% lượng phát thải khí nhà kính toàn cầu. Thực phẩm bị thải bỏ cũng tạo ra lượng methane đáng kể tại các cơ sở xử lý chất thải.

Tác động này đặc biệt rõ tại các đô thị, nơi lượng rác ngày càng tăng trong khi năng lực quản lý chất thải ở nhiều khu vực còn hạn chế. Điều này gây thêm áp lực lên cơ sở hạ tầng, môi trường và sức khỏe cộng đồng.

Hơn 1,1 tỷ người đang sống tại các khu định cư không chính thức và khu ổ chuột, đối mặt với nguy cơ ngày càng lớn từ ô nhiễm môi trường, dịch bệnh, ngập lụt và các rủi ro khí hậu. Vì vậy, giảm lãng phí thực phẩm không chỉ giúp hạn chế chất thải mà còn góp phần xây dựng các đô thị khỏe mạnh, có khả năng chống chịu và công bằng hơn.

Thông qua chủ đề “Từ đĩa ăn sạch đến thành phố sạch”, chiến dịch năm 2026 hướng tới thúc đẩy thực hiện các Mục tiêu Phát triển Bền vững (SDGs), Thỏa thuận Paris và Chương trình nghị sự Đô thị Mới, đồng thời khuyến khích phát triển các hệ thống lương thực đô thị theo hướng tuần hoàn và có khả năng chống chịu tốt hơn.

Chiến dịch năm nay nhấn mạnh những yêu cầu cấp thiết như:

- Nâng cao nhận thức, khuyến khích mỗi người hình thành thói quen giảm phát sinh chất thải trong cuộc sống hằng ngày.

- Thúc đẩy sản xuất, mua sắm và tiêu dùng có trách nhiệm.

- Tăng cường các hệ thống thu hồi thực phẩm, xử lý chất thải hữu cơ và phát triển kinh tế tuần hoàn tại địa phương.

- Đẩy mạnh hợp tác và hoàn thiện chính sách nhằm xây dựng các đô thị có khả năng chống chịu tốt hơn và sử dụng tài nguyên hiệu quả hơn.

- Khuyến khích phân loại chất thải, phân phối lại thực phẩm, ủ phân và thu hồi chất thải hữu cơ.