Bước vào năm học mới với tinh thần đổi mới sáng tạo

Từ “phòng học số”, “trường học số” đến “phòng thi số”, Thành phố đang tiên phong áp dụng các giải pháp công nghệ tiên tiến nhằm xóa bỏ rào cản địa lý, tối ưu hóa nguồn lực và mang lại cơ hội học tập bình đẳng, chất lượng cao cho mọi học sinh.

Bà Nguyễn Thị Thu Hằng, Hiệu trưởng trường THCS Trần Quốc Toản, phường Bình Trưng, cho hay, tất cả hoạt động của nhà trường đều chú trọng ứng dụng công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo để giảm sức lao động cho thầy cô và tăng chất lượng dạy học.

Chuẩn bị cho năm học mới, nhà trường đã đầu tư trang thiết bị hiện đại, không gian học tập linh hoạt, đa chức năng, đa nhiệm, đáp ứng mọi hoạt động nghiên cứu khoa học của học sinh. Từ lớp học, hành lang hay sân trường, sân bóng, thư viện, phòng thực hành thí nghiệm…. đều có thể trở thành một “phòng học thông minh” khi cần thiết. Bên cạnh đó, nhà trường xây dựng đội ngũ giáo viên trở thành “đại sứ thương hiệu số” của một “trường học số”.

“Nhà trường tập trung bồi dưỡng năng lực số trên diện rộng, huấn luyện cá nhân nòng cốt và cá nhân hóa lộ trình nghề nghiệp của giáo viên. Tổ chức bồi dưỡng về phương pháp dạy học hiện đại, giáo dục STEM, STEAM, về kỹ năng ứng dụng công nghệ thông tin, kỹ năng sử dụng AI và kỹ năng xử lý tình huống sư phạm. Chúng tôi khuyến khích giáo viên tham gia tất cả các cuộc thi về chuyên môn để các bạn có thể vận dụng được những kiến thức, kỹ năng, nhiệm vụ mà mình đã được bồi dưỡng để trải nghiệm trong thực tế”, bà Nguyễn Thị Thu Hằng cho biết.

THCS Tran Quoc Toan
Học sinh trường THCS Trần Quốc Toản, phường Bình Trưng sử dụng máy tính trong tiết học - Ảnh: Nhà trường cung cấp

Trước định hướng chuyển đổi hình thức thi Tốt nghiệp THPT sang thi trên máy tính, việc đưa công nghệ vào khâu khảo sát và đánh giá học sinh đang trở thành nhiệm vụ cấp thiết tại các trường phổ thông. Mới đây, từ trải nghiệm thực tế tại kỳ thi thử tốt nghiệp THPT trên máy tính do Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức ở Đại học Ngân hàng, ông Nguyễn Hồ Thiên Đăng, Hiệu trưởng Trường THPT Tam Phú chia sẻ, để vận hành một “phòng thi số” an toàn, bài toán hạ tầng kỹ thuật và quy trình quản trị giữ vai trò quyết định. Từ những trải nghiệm thực tế này, Trường THPT Tam Phú đã chủ động xây dựng lộ trình số hóa công tác kiểm tra đánh giá ngay tại đơn vị từ năm học 2024 - 2025.

“Về chuyên môn thì giáo viên được giải phóng hoàn toàn khỏi việc chấm thi thủ công, hệ thống tự động phân tích phổ điểm sẽ làm việc trên máy tính và sau kỳ thi sẽ có ngay phổ điểm. Đến năm 2025 - 2026, chúng tôi xây dựng hẳn một kế hoạch và kế hoạch này sẽ được thông qua cha mẹ học sinh, thông qua các lớp để biết được năm học này tổ nào, thời điểm nào, môn nào và lớp nào sẽ bắt buộc phải kiểm tra trên máy tính. Luân phiên như vậy, chúng tôi đã tổ chức được rất nhiều lượt học sinh tham gia kiểm tra trên máy tính”, Hiệu trưởng Trường THPT Tam Phú cho hay.

THPT Tam Phú
Thầy và trò trường Trường THPT Tam Phú, phường Tam Bình - một trong những đơn vị được chọn tham gia thi thử nghiệm tốt nghiệp THPT trên máy tính rất hiệu quả - Ảnh: Nhà trường cung cấp

Năm 2026 ghi dấu bước ngoặt của ngành Giáo dục và Đào tạo TPHCM khi tổ chức tuyển sinh đầu cấp (lớp 1 và lớp 6) trong không gian quản lý mới. Trước tình trạng biến động cư trú và mất cân đối cục bộ giữa các địa bàn, TPHCM đã triển khai giải pháp chuyển đổi số toàn diện, trọng tâm là ứng dụng Bản đồ số (GIS) và hệ thống tuyển sinh trực tuyến.

Thông qua bản đồ số, toàn bộ dữ liệu quy mô học sinh, vị trí trường lớp và khả năng tiếp nhận được trực quan hóa theo thời gian thực, giúp cơ quan quản lý chủ động điều tiết một cách linh hoạt. Bên cạnh đó, quy trình trực tuyến 100% từ khâu đăng ký, điều chỉnh nguyện vọng đến xác nhận nhập học đã giảm tối đa thời gian đi lại cho phụ huynh, giảm tải cho cấp cơ sở.

Hiệu quả của mô hình được chứng minh bằng những con số ấn tượng ngay trong năm đầu vận hành. Tỷ lệ nhập học đạt trên 93% ở lớp 1 và trên 95% ở lớp 6; hơn 1.000 hồ sơ được điều tiết linh hoạt giữa các xã, phường; hơn 7.000 hồ sơ điều chỉnh nguyện vọng trực tuyến và 37.000 yêu cầu hỗ trợ được xử lý trực tuyến.

Screenshot 2026-09-04 193914
Cổng thông tin tuyển sinh đầu cấp tại TPHCM

Bà Đậu Thị Ngọc Mai, Phòng Quản lý chất lượng, Sở Giáo dục và Đào tạo TPHCM cho biết thêm, hướng tới năm 2027, TPHCM định hướng nâng cấp bản đồ số thành công cụ dự báo sớm để chủ động quy hoạch phòng học và xây dựng địa bàn tuyển sinh linh hoạt, cho phép học sinh vùng giáp ranh được đi học ở trường gần nhà nhất mà không bị rào cản bởi địa giới hành chính. 

“Nếu năm 2026 là năm đặt nền tảng dữ liệu cho một mô hình quản lý mới thì năm 2027 là năm chúng tôi sẽ khai thác dữ liệu cũng như sử dụng những công cụ mà bước đầu chúng ta đã hình thành để phục vụ cho công tác tuyển sinh đầu cấp được chủ động hơn, linh hoạt hơn và hiệu quả hơn. Chuyển đổi số trong tuyển sinh không chỉ làm cho quy trình được nhanh hơn mà làm cho quyết định được tốt hơn, không chỉ phục vụ quản lý thuận tiện hơn mà phục vụ người học được tốt hơn.”

785602584_1385182880238874_8984795718920818407_n
Học sinh trường tiểu học Nguyễn Bỉnh Khiêm, phường Sài Gòn tại phòng học STEM - Ảnh: Nhà trường cung cấp

Ông Nguyễn Tấn Phát, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo TPHCM nhấn mạnh, một trong 6 nhiệm vụ trọng tâm của năm học mới chính là đẩy mạnh quản trị dựa trên dữ liệu, chuyển đổi số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo.

“Dữ liệu về người học, đội ngũ, phòng học và các điều kiện bảo đảm chất lượng phải được cập nhật đầy đủ, chính xác, kịp thời; bảo đảm yêu cầu “đúng, đủ, sạch, sống”, thống nhất và dùng chung. Tiếp tục đẩy mạnh học bạ số, học liệu số; triển khai Đề án “Đưa Trí tuệ nhân tạo vào trường học” và Công trình 1.000 Trường học số. Tôi đặc biệt lưu ý: công nghệ phải phục vụ giáo dục, không thay thế vai trò của người thầy. Việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo phải đi cùng với bảo đảm an toàn dữ liệu, đạo đức số và trách nhiệm nghề nghiệp; nhà giáo vẫn phải giữ vai trò chủ thể trong quá trình giáo dục học sinh”, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo TPHCM chỉ rõ.

Năm học 2026 - 2027, ngành giáo dục Thành phố chuyển dịch căn bản từ mô hình quản lý hành chính thụ động sang quản trị học đường hiện đại theo phương châm “Đổi mới tư duy - Chuyển biến mạnh mẽ - Kết quả thực chất”. Ông Nguyễn Mạnh Cường, Phó Chủ tịch UBND TPHCM, chỉ đạo: “Các trường học phải là “trường học hạnh phúc”, các trường học phải xây dựng quản trị theo mô hình dữ liệu để hình thành “trường học số” và đúng như câu khẩu hiệu của ngành giáo dục được xác định trong mỗi trường và mỗi cơ sở giáo dục, đó là làm sao mỗi ngày đến trường thật sự là một ngày vui của các em học sinh. Khẩu hiệu rất ngắn, nhưng tôi tin rằng là để thực hiện được điều đó đòi hỏi cần phải có sự nỗ lực rất lớn của toàn ngành và đặc biệt là đội ngũ giáo viên.”

Trường Tiểu học, THCS, THPT Nguyễn Tri Phương
Học sinh Trường Tiểu học - THCS - THPT Nguyễn Tri Phương thích thú trải nghiệm hoạt động STEM trong nhà trường - Ảnh: Nhà trường cung cấp

Dù vẫn còn đối mặt với những thách thức về hạ tầng, tài nguyên và năng lực số, nhưng với tinh thần tiên phong, sự chỉ đạo quyết liệt của chính quyền thành phố cùng sự chủ động, sáng tạo của đội ngũ nhà giáo, giáo dục TPHCM đang vững bước trên lộ trình xây dựng mô hình trường học thông minh. Việc kiên trì đẩy mạnh chuyển đổi số chính là chìa khóa để Thành phố mang tên Bác nâng tầm chất lượng nguồn nhân lực, sẵn sàng hội nhập quốc tế và kiến tạo một thế hệ công dân số trí tuệ, bản lĩnh trong tương lai.