Tin tứcKhông còn “mưa” điểm giỏi, đề thi phân loại rõ hơn
Theo GS.TSKH Nguyễn Đình Đức, Đại học Quốc gia Hà Nội, nhìn tổng thể phổ điểm tất cả các môn cho thấy tỷ lệ điểm giỏi năm nay giảm đáng kể.
Ở môn Ngữ văn, tỷ lệ thí sinh đạt từ 7 điểm trở lên chỉ còn 35%, trong khi năm 2025 là 65,4%, những năm trước dao động từ 62% đến 64%. Đây được xem là thay đổi lớn, phản ánh sự điều chỉnh mạnh về độ phân hóa của đề thi.
Trong khi đó, môn Toán ghi nhận tỷ lệ đạt từ 8 điểm trở lên khoảng 11%, tăng so với mức chưa đến 5% của năm trước, đồng thời quay về ngưỡng ổn định như nhiều năm gần đây.
Các môn Vật lý, Hóa học, Sinh học tiếp tục duy trì tỷ lệ điểm giỏi quanh mức 10%, cho thấy mặt bằng kiến thức của nhóm môn khoa học tự nhiên giữ được sự ổn định.
Đáng chú ý nhất là môn Địa lý. Nếu những năm trước thường xuất hiện nhiều điểm 10 thì năm nay tỷ lệ điểm giỏi chỉ còn hơn 2%.
Ở chiều ngược lại, tỷ lệ điểm dưới trung bình vẫn ở mức cao tại nhiều môn. Môn Ngữ văn có tỷ lệ dưới trung bình thấp nhất với 15%; Toán và Vật lý cùng ở mức 42%; Hóa học hơn 27%; Tin học 24%; Lịch sử trên 30%; Địa lý chạm ngưỡng 50%.
Theo GS.TSKH Nguyễn Đình Đức, điều này cho thấy đề thi năm nay đã thực hiện tốt chức năng phân loại, giúp kết quả thi có thể trở thành căn cứ đáng tin cậy cho tuyển sinh đại học.
Ông cũng dự báo điểm chuẩn vào các trường top đầu và những ngành “hot” có thể giảm từ 1 đến 3 điểm. Riêng tổ hợp C00 nhiều khả năng sẽ giảm mạnh hơn, trong khi các tổ hợp khác có thể dao động khoảng 1 điểm và ổn định ở mức 15-20 điểm.
Phổ điểm “đẹp”, tạo thuận lợi cho tuyển sinh đại học
PGS.TS Nguyễn Đức Sơn, Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, đánh giá phổ điểm năm nay tương đối đẹp, phân bố đồng đều và có độ phân hóa tốt.
Theo ông, đây là yếu tố quan trọng để các trường đại học, cao đẳng có thể sử dụng kết quả thi trong tuyển sinh với độ tin cậy cao hơn.
Không chỉ vậy, phổ điểm còn phản ánh rõ quá trình chuyển đổi trong hoạt động dạy và học ở bậc THPT sau hai năm triển khai định hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học.
Một điểm đáng chú ý khác là xu hướng lựa chọn môn thi tự chọn. Theo PGS.TS Nguyễn Đức Sơn, số lượng học sinh đăng ký các môn như Tin học, Công nghệ nông nghiệp, Công nghệ công nghiệp, Kinh tế Pháp luật tăng mạnh, có môn tăng gấp hai đến ba lần so với năm đầu tiên.
Đây là tín hiệu cho thấy học sinh đang có xu hướng lựa chọn môn học dựa trên sở thích và sự phù hợp với năng lực cá nhân, thay vì hoàn toàn chạy theo áp lực tuyển sinh.
Tuy nhiên, môn Tiếng Anh tiếp tục là nỗi lo lớn. Dù là môn được đầu tư mạnh cả trong nhà trường lẫn gia đình, tỷ lệ dưới trung bình vẫn ở mức 50%, tăng so với 45% năm ngoái.
Theo các chuyên gia, điều này cho thấy việc dạy và học Tiếng Anh cần tiếp tục đổi mới mạnh hơn, đặc biệt theo hướng biến ngoại ngữ thành công cụ học tập và giao tiếp thực tế thay vì chỉ là môn thi.
Ngữ văn chấm dứt học tủ, mở rộng cơ hội công bằng
Ở góc nhìn chuyên sâu về môn Ngữ văn, PGS.TS Bùi Thanh Hoa, Giảng viên cao cấp, Khoa Xã hội học, Trường Đại học Tây Bắc, đánh giá đề thi năm nay đã hoàn thành rất tốt cả hai mục tiêu: xét tốt nghiệp THPT và hỗ trợ tuyển sinh đại học.
Theo bà, đề thi tiếp tục duy trì xu hướng mở, không sử dụng ngữ liệu trong sách giáo khoa, tập trung đo lường năng lực thực chất của thí sinh.
Điều này đồng nghĩa với việc đề thi không còn kiểm tra xem học sinh “nhớ gì” mà hướng tới đánh giá các em “làm được gì” — từ kỹ năng ngôn ngữ, tư duy đến khả năng cảm thụ văn học.
Đây được xem là bước chuyển lớn, góp phần chấm dứt tình trạng học tủ, học thuộc lòng và học vẹt vốn kéo dài nhiều năm.
Một chi tiết được PGS.TS Bùi Thanh Hoa nhấn mạnh là tính công bằng vùng miền. Trước kỳ thi, từng có lo ngại rằng việc đưa các ngữ liệu hiện đại, yếu tố công nghệ hoặc nhân vật nước ngoài vào đề thi có thể tạo ra khoảng cách giữa học sinh các vùng.
Tuy nhiên, kết quả phổ điểm cho thấy điều ngược lại. Việc tỉnh Lai Châu lần đầu tiên lọt vào top 10 địa phương có kết quả tốt đã cho thấy năng lực của học sinh ở mọi khu vực đều có cơ hội được thể hiện công bằng.
Theo các chuyên gia, phổ điểm THPT 2026 đang cho thấy một tín hiệu tích cực, đó là kỳ thi ngày càng tiệm cận mục tiêu đánh giá năng lực thực chất, tạo ra sự công bằng hơn trong tuyển sinh và thúc đẩy quá trình đổi mới giáo dục phổ thông theo chiều sâu.
Quan trọng hơn, khi đề thi buộc học sinh phải tư duy, vận dụng và thể hiện năng lực thật, đó cũng là cách để chuẩn bị nguồn nhân lực chất lượng cao cho tương lai.