Tin tức
Quy định sở giáo dục và đào tạo ra đề thi học kỳ chung cho các cơ sở trên toàn địa bàn với các lớp cuối cấp tại Thông tư số 89/2026/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo đang nhận được sự quan tâm của các nhà trường, học sinh và phụ huynh.
Thay đổi này được kỳ vọng sẽ mang lại kết quả đánh giá thực chất hơn, công bằng và khách quan hơn, là thước đo quan trọng để ngành giáo dục mỗi địa phương nhìn rõ hơn bức tranh chất lượng đào tạo trên địa bàn, là cơ sở để địa phương, nhà trường kịp thời điều chỉnh việc dạy và học, nhằm mang lại hiệu quả giáo dục thiết thực và chất lượng.
Đánh giá vì sự tiến bộ của người học
Thông tư số 89/2026/TT-BGDĐT quy định sở giáo dục và đào tạo chủ trì xây dựng, thẩm định và cung cấp đề kiểm tra định kỳ chung cho các cơ sở giáo dục trên địa bàn đối với những môn học được lựa chọn. Việc kiểm tra bằng đề chung được thực hiện vào cuối học kỳ I và cuối năm học đối với học sinh lớp 5; cuối học kỳ I và cuối học kỳ II đối với học sinh lớp 9 và lớp 12.
Bộ Giáo dục và Đào tạo yêu cầu đề kiểm tra phải phù hợp với yêu cầu cần đạt của chương trình giáo dục phổ thông và bảo đảm thống nhất giữa các cơ sở giáo dục cùng cấp học. Nhà trường tổ chức coi, chấm, tổng hợp kết quả, chịu trách nhiệm về tính khách quan, công bằng và thực chất. Đối với các môn học, thời điểm kiểm tra và khối lớp còn lại, nhà trường tiếp tục chủ động xây dựng đề theo quy định hiện hành.
Theo ông Thái Văn Tài, Vụ trưởng Vụ Giáo dục Trung học, Bộ Giáo dục và Đào tạo, tinh thần xuyên suốt của Thông tư là đánh giá vì sự tiến bộ của người học.
Phân tích cụ thể hơn, ông Tài cho hay kết quả kiểm tra, đánh giá được sử dụng để điều chỉnh quá trình dạy và học theo từng đối tượng cụ thể. Vì vậy, việc dạy học và đánh giá cần được thực hiện theo đúng Luật Giáo dục với hai khâu độc lập để phản ánh đúng bản chất.
Mục tiêu của quy định mới là đảm bảo học thật, dạy thật qua nút thắt là khâu kiểm tra, đánh giá. Mục tiêu cao nhất của việc xây dựng đề kiểm tra chung là hướng đến chuẩn hóa nội dung kiểm tra theo đúng yêu cầu cần đạt của chương trình. Khi giao sở giáo dục và đào tạo xây dựng ngân hàng đề sẽ có các giáo viên và chuyên gia giáo dục tham gia, đề kiểm tra sẽ được chuẩn hóa về ma trận, cấu trúc.
Theo ông Tài, khi thước đo được chuẩn hóa, kết quả đánh giá sẽ phản ánh thực chất hơn năng lực của từng học sinh. Từ đó, nhà trường có cơ sở để điều chỉnh kịp thời kế hoạch dạy và học cho từng nhóm đối tượng, từ đó nâng cao chất lượng giáo dục; cấp tỉnh có cơ sở xây dựng kế hoạch điều chỉnh theo điều kiện thực tế của địa phương.
Kết quả này cũng tạo điều kiện để nhà trường soi chiếu lại việc đánh giá thường xuyên. Nếu học sinh được giáo viên đánh giá thường xuyên ở mức thấp nhưng đạt kết quả cao trong bài kiểm tra định kỳ theo ma trận và chuẩn chung, cần xem xét liệu giáo viên có đang đánh giá quá sức hoặc vượt yêu cầu cần đạt của chương trình hay không. Ngược lại, nếu học sinh thường xuyên được giáo viên cho điểm cao nhưng kết quả kiểm tra theo đề chuẩn hóa chỉ ở mức vừa phải, giáo viên cần xem xét lại cách đánh giá và quá trình giáo dục.
Đặc biệt, việc xây dựng ngân hàng đề đủ lớn, đủ chuẩn sẽ giảm tải áp lực công việc cho giáo viên.
“Việc triển khai mang ý nghĩa đồng thời đối với công tác quản lý, kiểm tra, đánh giá và điều chỉnh quá trình dạy học vì học sinh,” ông Tài nói.
Cũng theo ông Thái Văn Tài, sau khi thông tư được ban hành, Cục Quản lý chất lượng sẽ ban hành văn bản hướng dẫn xây dựng ma trận, ngân hàng đề và quy trình kỹ thuật xây dựng câu hỏi.
Trên cơ sở hướng dẫn này, sở giáo dục và đào tạo sẽ tập huấn cho giáo viên, triển khai các bước xây dựng ngân hàng đề từ câu hỏi thô đến chuẩn hóa câu hỏi, qua đó góp phần nâng cao năng lực, trình độ của đội ngũ giáo viên.
Hướng đến kiểm tra trên máy
Theo Thông tư 85, sở giáo dục và đào tạo lựa chọn các môn để tổ chức kiểm tra chung trong số các môn đánh giá bằng điểm số.
Ông Tài cho hay khảo sát thực tế ở các địa phương cho thấy có nơi đã sẵn sàng triển khai nhưng có nơi còn cần thêm thời gian để chuẩn bị. Vì vậy, thông tư không quy định cụ thể số môn mà trao quyền cho địa phương, tuỳ điều kiện thực tế để lựa chọn môn và số lượng môn học phù hợp với mức độ sẵn sàng và khả năng triển khai.
Khi đã triển khai, các địa phương phải thực hiện đúng quy định về kiểm tra, đánh giá, bảo đảm tính minh bạch, tuân thủ quy chế, yêu cầu bảo mật và quy trình thực hiện theo phân cấp quản lý từ nhà trường đến cấp sở.
Ngoài việc kiểm tra định kỳ tập trung một số môn học, thông tư quy định và giao trách nhiệm cho địa phương triển khai kiểm tra, đánh giá trên máy tính khi có đủ điều kiện.
Theo ông Thái Văn Tài, đây là một trong những nội dung cụ thể hóa việc ứng dụng công nghệ thông tin trong kiểm tra, đánh giá. Học sinh làm bài trên máy tính sẽ giúp trả kết quả nhanh hơn, giải phóng sức lao động của giáo viên trong việc chấm bài cho giáo viên, đồng thời minh bạch hóa và kiểm soát các khâu để bảo đảm kết quả thực chất.
Việc triển khai kiểm tra định kỳ trên máy tính cũng nhằm hướng tới chuẩn bị cho kỳ thi trung học phổ thông quốc gia trên máy tính.
“Đây cũng là xu hướng tại các nước có nền giáo dục tiên tiến. Việt Nam đang từng bước triển khai nội dung này một cách thận trọng, có lộ trình,” ông Thái Văn Tài nói.
(Nguồn: TTXVN)
