34 dự án tìm hướng đi mới từ nông sản bản địa, phụ phẩm và công nghệ xanh

Vỏ sầu riêng, thân sen... được "phù phép" thế nào? 34 dự án Khởi nghiệp Xanh 2026 dùng công nghệ, nông sản bản địa tạo đột phá xanh, mở lối sinh kế mới.

Trong 2 ngày 31/10 và 1/11/2026, tại Hội trường Thống Nhất (Dinh Độc Lập), TP.HCM, Vòng chung kết Cuộc thi Khởi nghiệp Xanh lần thứ 12 - năm 2026 diễn ra với sự tham gia của 34 dự án đến từ 18 tỉnh, thành phố. Các dự án cho thấy nhiều hướng tiếp cận khác nhau trong khai thác tài nguyên bản địa, chế biến nông sản, phát triển vật liệu xanh, tận dụng phụ phẩm và ứng dụng công nghệ vào sản xuất, kinh doanh.

Từ miền Bắc qua miền Trung, Tây Nguyên đến khu vực phía Nam, mỗi vòng bán kết mang đến những câu chuyện riêng, phản ánh thế mạnh, tài nguyên và nhu cầu phát triển của từng địa phương. Tại Hà Nội, 22 dự án với 44 thí sinh đến từ chín tỉnh, thành phố tham gia tranh tài. Bên cạnh những ý tưởng về đổi mới sáng tạo và phát triển kinh doanh, nhiều dự án khai thác dược liệu, sản vật bản địa, nghề truyền thống và tìm hướng tạo sinh kế cho cộng đồng.

Vòng chung kết Cuộc thi Khởi nghiệp Xanh lần thứ 12 diễn ra tại Hội trường Thống Nhất - Ảnh Bá Nam
Vòng chung kết Cuộc thi Khởi nghiệp Xanh lần thứ 12 diễn ra tại Hội trường Thống Nhất - Ảnh: Bá Nam

Ở Đắk Lắk, 25 dự án khu vực miền Trung, Tây Nguyên mang đến những cách tiếp cận đa dạng với nguồn nguyên liệu địa phương, từ vỏ sầu riêng, phụ phẩm nông nghiệp đến các nguồn nguyên liệu gắn với sản xuất và đời sống. Nhiều nhóm tìm cách tạo ra giá trị mới từ những gì vốn chưa được khai thác hiệu quả.

Tại Thành phố Hồ Chí Minh, 39 dự án đến từ tám tỉnh, thành phố tiếp tục cho thấy xu hướng chế biến sâu, phát triển vật liệu mới và ứng dụng công nghệ vào sản xuất. Bà Trần Thị Thanh Bình – Giám đốc Trung tâm Nông nghiệp Hữu cơ, thành viên Ban Giám khảo cuộc thi Khởi nghiệp Xanh 2026 chia sẻ “Thí sinh đã quan tâm đến vùng nguyên liệu và đã tạo được sinh kế cho bà con dân tộc, các bạn cũng quan tâm đến vùng nguyên liệu và hạn chế đầu vào, và hướng đến các sản phẩm đạt tiểu chuẩn như VietGap hoặc là hữu cơ gắn liền với bản sắc văn hoá.”

Ban tổ chức gửi thư cám ơn các đơn vị, doanh nghiệp đồng hành cùng cuộc thi Khởi nghiệp Xanh 2026 - Ảnh Bá Nam
Ban tổ chức gửi thư cám ơn các đơn vị, doanh nghiệp đồng hành cùng cuộc thi Khởi nghiệp Xanh 2026 - Ảnh: Bá Nam

Một trong những hướng đi nổi bật tại các vòng bán kết là các dự án tìm cách tạo thêm giá trị từ nguồn nguyên liệu vốn chưa được khai thác hiệu quả, từ những loại như nấm rơm, thân sen, vỏ xoài, trái thốt nốt, cốt lộ mắm. Bên cạnh đó, các dự án còn ứng dụng trí tuệ nhân tạo, công nghệ cao vào quá trình canh tác, sản xuất.

Dự án mũi khau vó còn - Ảnh Bá Nam
Dự án mũi khau vó còn - Ảnh: Bá Nam

Chị Nguyễn Thị Thương - dự án mũi khâu vó còn; chị Phoebe Trần - dự án rượu làng và anh Bùi Hoàng Chương - dự án chuyển hoá vỏ sầu riêng thành biochar, giấm gỗ, phân bón hữu cơ cho biết “Em được nghe những lời nhận xét từ ban giám khảo, em cảm thấy được là mình có niềm tin hơn vào dự án của mình, muốn tạo ra những cái giá trị cộng đồng cho bà con và cho môi trường, mong muốn là nhận nhiều hơn những lời khuyên và sự hỗ trợ của thầy cô để dự án ngày càng phát triển hơn.

Hiện tại rượu làng đã giúp đỡ cho đồng bào dân tộc Dao bao tiêu đầu ra cho sản phẩm là sản phẩm hữu cơ, gạo nếp tài hữu cơ.

Chúng tôi thấy là cần phải cải thiện lại những cái tính ứng dụng và những cái hình ảnh để tăng tính thuyết phục hơn, để thấy ứng dụng của biochar từ vỏ sầu riêng đem đến một giá trị hữu ích cho người canh tác và  hiệu quả về môi trường cụ thể, và những cái hữu ích hơn, để người ta dễ cảm nhận và người ta nhận diện tốt hơn.”

Sau 3 vòng bán kết, 34 dự án thuộc 2 bảng A và B được lựa chọn vào chung kết Cuộc thi Khởi nghiệp Xanh ần thứ 12 năm 2026, trong đó phía Bắc có 9 dự án, miền Trung Tây Nguyên có 10 dự án và khu vực miền Nam có 15 dự án.  Bà Vũ Kim Anh – Phó Giám đốc Trung tâm BSA, Ban tổ chức cuộc thi Khởi nghiệp Xanh 2026 bày tỏ “Năm nay lượng dự án mà các bạn dân tộc thiểu số thi nhiều hơn, có nhiều cái đặc điểm riêng của dân tộc mình. Số lượng dự án mới, lạ năm nào cũng có, các bạn nói rằng hiếm khi nào mà được một lúc nhiều chuyên gia như vậy góp ý cho dự án của mình, cho nên các bạn muốn được đem dự án đó tới thi.”

34 ý tưởng, dự án vào vòng chung kết Khởi nghiệp Xanh lần thứ 12 năm 2026 - Ảnh Bá Nam
34 ý tưởng, dự án vào vòng chung kết Khởi nghiệp Xanh lần thứ 12 năm 2026 - Ảnh: Bá Nam

Trong suốt quá trình diễn ra cuộc thi, Trung tâm BSA đồng hành cùng các dự án khởi nghiệp thông qua việc tổ chức các chương trình đào tạo chuyên đề (phát triển sản phẩm, bao bì, truyền thông số) và các hoạt động xúc tiến thương mại. Nhờ đó, các doanh nghiệp khởi nghiệp có cơ hội tiếp cận khách hàng, kết nối chuyên gia, từng bước hoàn thiện sản phẩm và nâng cao năng lực để đưa sản phẩm ra thị trường hiệu quả.