Tình trạng đau mỏi vai gáy và thắt lưng khi nấu nướng là vấn đề phổ biến ở nhiều gia đình. Phần lớn nguyên nhân không xuất phát từ các bệnh lý xương khớp, mà đến từ các lỗi thiết kế tủ bếp thiếu tính toán về mặt không gian.
Việc bỏ qua các nguyên tắc thiết kế bếp công thái học khiến các thông số tủ kệ không phù hợp với vóc dáng người dùng. Dưới đây là 5 sai lầm phổ biến trong thi công nhà bếp và các giải pháp khắc phục hiệu quả.
Làm mặt bàn bếp phẳng lỳ
Đa số kích thước tủ bếp hiện nay được làm phẳng với chiều cao trung bình khoảng 81cm. Tuy nhiên, thao tác nấu nướng diễn ra trên mặt bếp, trong khi thao tác rửa chén lại diễn ra dưới đáy bồn.
Về mặt cơ học, nếu bạn làm mặt bếp cao 81cm và đặt thêm một chiếc nồi cao 15cm lên bếp, tay bạn sẽ phải nhấc cao lên, vai rụt lại gây mỏi vai gáy.
Ngược lại, vì đáy bồn rửa chén thường thụt sâu xuống khoảng 20cm, bạn buộc phải khom lưng xuống một góc 20-30 độ để thao tác. Tình trạng này kéo dài sẽ dẫn đến tình trạng đau lưng dưới.
Để giảm tình trạng đau lưng khi rửa chén, bạn có thể yêu cầu đơn vị thi công thiết kế "Bếp giật cấp". Theo đó, chiều cao bồn rửa chén chuẩn cần được nâng lên cao hơn khu vực bếp nấu từ 5-10cm (Ví dụ: bồn rửa cao 88cm, bếp nấu cao 81cm).
Nếu bếp đã hoàn thiện, bạn mua một chiếc kệ kê thớt bằng gỗ cao khoảng 5-7cm để sơ chế đồ ăn cao lên, hoặc mua thêm rổ úp bát gác ngang mặt chậu để nâng cao mặt bằng thao tác khi rửa.
Bỏ qua phần “len chân tường”
Nhiều gia đình ưa chuộng tủ bếp đóng phẳng sát mặt sàn để tránh chuột, gián làm ổ dưới gầm. Tuy nhiên, việc thiếu đi khoảng lõm dưới chân tủ khiến bạn không thể tiến sát vào mặt bếp.
Để với tới bồn rửa, cơ thể buộc phải ngả về phía trước. Các nghiên cứu chỉ ra rằng, tư thế ngả người 10 độ làm tăng gấp đôi áp lực đè lên đĩa đệm cột sống thắt lưng so với tư thế đứng thẳng.
Do đó, nếu bạn chuẩn bị làm bếp mới hãy yêu cầu thợ thi công làm len chân tủ bếp lõm sâu vào trong ít nhất 7 - 10cm và cao khoảng 10 - 15cm tính từ mặt sàn, để mũi chân bạn đưa vào, giúp cơ thể áp sát mép bàn, giữ lưng hoàn toàn thẳng vát. Để chống côn trùng, phần lõm này vẫn phải được bịt kín bằng ốp nhựa hoặc ván gỗ.
Nếu hệ tủ bếp đã hoàn thiện, việc đục đẽo là điều gần như không thể. Giải pháp tối ưu nhất lúc này là sử dụng thảm đứng chống mỏi chuyên dụng cho nhà bếp để phân tán áp lực lên gót chân và giảm căng thẳng cho vùng thắt lưng.
Chọn bồn rửa chén quá sâu hoặc quá nông
Kích thước bồn rửa ảnh hưởng trực tiếp đến tư thế đứng của bạn. Bồn quá nông (dưới 18cm) dễ làm nước văng tung tóe, ép bạn phải lùi lại và rướn tay ra xa để né nước. Trong khi đó, đáy bồn quá sâu (trên 25cm) buộc bạn phải gập cong lưng liên tục để với tới đáy bồn.
Để tối ưu thao tác, bạn nên chọn bồn rửa chén có độ sâu lòng từ 20 - 22cm. Đây là thông số hoàn hảo nhất với vóc dáng của người Việt Nam, giúp nước không bị văng mà tay vẫn với tới đáy chậu một cách thoải mái.
Với những chiếc bồn lắp đặt quá sâu, bạn có thể áp dụng mẹo: Đặt một chiếc giá lưới inox xuống đáy bồn làm chân đế, sau đó đặt thau rửa chén lên trên. Cách này giúp đôn cao mặt bằng thao tác, để bạn không phải khom lưng khi rửa mà nước vẫn thoát đi dễ dàng.
Vị trí vòi nước lắp xa tầm với
Việc trang bị chậu rửa lớn (80-100cm) kết hợp với vòi nước cố định ở chính giữa bồn dẫn đến hạn chế về tầm với. Khi cần tráng rửa ở các góc xa, bạn phải vươn tay ra trong khi tay đang cầm vật nặng (như bát đĩa, chảo gang). Việc rướn tay ra xa sẽ kéo căng các bó cơ từ bả vai chạy dọc xuống thắt lưng.
Cách khắc phục là hãy thay thế vòi rửa cố định thành vòi rửa bát dây rút để linh hoạt kéo dài dòng nước đến mọi vị trí của chậu, giúp người dùng giữ thẳng tư thế. Ngoài ra, với bồn rửa kích thước lớn, có thể thiết kế lỗ khoan vòi ở vị trí hông bồn thay vì chính giữa.
Không có “vùng đệm” hai bên bồn rửa
Quy trình dọn rửa đòi hỏi một luồng di chuyển tuyến tính: lấy đồ bẩn - rửa - úp đồ sạch. Nếu bồn rửa đặt sát tường hoặc thiếu khoảng trống, bạn phải liên tục xoay người hoặc vặn vẹo cột sống để lấy và cất bát đĩa.
Đặc biệt, do thói quen thiết kế giá úp bát nằm ngay phía trên bồn rửa, người nội trợ thường xuyên phải rướn người úp bát đĩa ướt lên cao một cách chật vật. Việc này không chỉ khiến nước chảy ngược dọc cánh tay áo gây khó chịu, mà tư thế kết hợp giữa vặn xoắn và rướn cao liên tục còn là nguyên nhân hàng đầu gây đau mỏi vai gáy và tổn thương đĩa đệm.
Để khắc phục, bạn cần đưa khu vực úp bát xuống ngang tầm tay thao tác. Hãy bố trí không gian đệm ít nhất 45 - 60cm ở bên cạnh bồn rửa để đặt một chiếc giá úp bát để bàn.
Trong trường hợp diện tích mặt bếp hẹp không đủ vùng đệm, bạn nên sử dụng giá úp bát loại gác ngang mặt chậu để giúp bạn thao tác trực diện, ngang tầm mắt, không cần phải vặn mình hay rướn người lên cao.
Tóm lại, tính thẩm mỹ của một căn bếp cần phải đi đôi với tính ứng dụng. Việc tính toán chi tiết chiều cao mặt bếp theo người Việt và áp dụng các tiêu chuẩn công thái học sẽ giúp loại bỏ các rủi ro về xương khớp, mang lại trải nghiệm nội trợ an toàn và tiện lợi.
