Tin tứcĐiều 32 Bộ luật Dân sự ghi nhận quyền của cá nhân về hình ảnh, cho phép sử dụng hình ảnh mà không cần đồng ý trong trường hợp vì lợi ích công cộng.
Trong bối cảnh mạng xã hội phát triển mạnh, việc ghi hình và đăng tải thông tin ngày càng phổ biến. Tuy nhiên, quy định về “lợi ích công cộng” trong Bộ luật Dân sự vẫn còn chung chung, chưa có hướng dẫn cụ thể, dẫn đến nhiều cách hiểu khác nhau.
Theo các chuyên gia, việc định nghĩa cứng khái niệm này là khó, bởi “lợi ích công cộng” mang tính mở, thay đổi theo bối cảnh xã hội. Tuy nhiên, nếu không có tiêu chí rõ ràng, dễ xảy ra tình trạng lợi dụng danh nghĩa vì cộng đồng để xâm phạm quyền riêng tư cá nhân.
Nhiều ý kiến đề xuất cần xây dựng bộ nguyên tắc hướng dẫn thay vì quy định cứng. Trong đó, việc đăng tải thông tin phải đảm bảo mục đích chính đáng, phục vụ lợi ích chung, đồng thời hạn chế tối đa tác động đến quyền cá nhân.
Các nguyên tắc được nhấn mạnh gồm: chỉ công bố thông tin cần thiết, ưu tiên bảo vệ danh tính, không suy đoán hoặc kết luận thay cơ quan chức năng, và cân nhắc hậu quả lan truyền trên mạng.
Kinh nghiệm quốc tế cho thấy, nhiều nước áp dụng cách tiếp cận linh hoạt, kết hợp giữa bảo vệ dữ liệu cá nhân và quyền tiếp cận thông tin, nhằm tránh lạm dụng nhưng vẫn đảm bảo lợi ích cộng đồng.
Chẳng hạn, Liên minh châu Âu áp dụng nguyên tắc cân bằng giữa bảo vệ dữ liệu cá nhân và quyền tự do thông tin qua GDPR. Việc xử lý hay công bố dữ liệu cá nhân có thể miễn trừ bảo vệ nếu phục vụ lợi ích công cộng. Nguyên tắc cần thiết và tương xứng đảm bảo thông tin không gây thiệt hại vượt quá lợi ích công cộng đạt được.
Vương quốc Anh cụ thể hóa qua Đạo luật Bảo vệ dữ liệu 2018, với tiêu chí hướng dẫn thực tiễn. Kinh nghiệm từ nước Anh chỉ rõ cần xây dựng quy tắc hướng dẫn cụ thể để giới hạn lạm dụng danh nghĩa lợi ích công cộng.