Tin tứcSáng 9/4, trong khuôn khổ tiếp tục kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội đã nghe tờ trình, báo cáo thẩm tra và tiến hành thảo luận tại tổ về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng.
Một nội dung mới đáng chú ý trong dự thảo trình Quốc hội là sửa đổi Điều 50 của Luật Công chứng 2024 theo hướng bãi bỏ quy định về việc chụp ảnh người tham gia giao dịch khi ký văn bản công chứng trước sự chứng kiến của công chứng viên.
Cùng với đó, khoản 4 của điều này được đề xuất sửa đổi theo hướng việc điểm chỉ được thực hiện đồng thời với việc ký khi người yêu cầu công chứng đề nghị.
Tờ trình của Chính phủ nêu rõ: "việc sửa đổi này phù hợp với bối cảnh và điều kiện mới hiện nay khi định danh điện tử và công nghệ sinh trắc học đã và đang được triển khai rộng rãi; đồng thời giúp đơn giản hóa thủ tục công chứng, tạo thuận lợi hơn cho người yêu cầu công chứng."
Theo Chính phủ, các cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, hộ tịch... đã được cơ quan chủ quản công bố theo yêu cầu của Nghị quyết 66.7/2025 của Chính phủ về cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính dựa trên dữ liệu; khi giải quyết các yêu cầu công chứng, công chứng viên được trang bị thiết bị xác thực cá nhân bằng công nghệ sinh trắc học, máy quét chuyên dụng hoặc sử dụng ứng dụng VNeID để xác thực người yêu cầu công chứng, nhằm ngăn chặn giả mạo.
Nêu ý kiến tại kỳ họp, đại biểu Trần Hồng Nguyên, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp, cho rằng quy định về thủ tục chụp ảnh người tham gia giao dịch văn bản công chứng trước sự có mặt của công chứng viên đã được bổ sung vào Luật Công chứng 2024 với mục đích bảo đảm tính công khai, minh bạch và kiểm soát chặt chẽ trình tự, thủ tục công chứng.
"Việc này cũng mới thực hiện được một năm. Nếu bỏ nội dung này cần có tổng kết, đánh giá" - Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị.
Theo bà Trần Hồng Nguyên, một trong những lý do cơ quan chủ trì soạn thảo đề xuất bãi bỏ thủ tục này là nhằm đơn giản hóa thủ tục hành chính. Tuy nhiên, đại biểu nhấn mạnh hoạt động chụp ảnh hoàn toàn không gây khó khăn, không tạo thêm thủ tục cho người đi công chứng.
Bà Nguyên nêu quan điểm "Trong giai đoạn hiện nay, để hạn chế tranh chấp phát sinh sau công chứng, tôi nghĩ duy trì việc chụp ảnh này là cần thiết".
Đại biểu Hoàng Thị Thu Trang (đoàn Nghệ An) cho rằng quy định này, nếu nhìn từ góc độ quản lý nhà nước, là rất hữu ích, giúp hạn chế nhiều vấn đề phát sinh. "Khi đi kiểm tra chúng tôi 'khỏe' lắm, có hình ảnh là ổn rồi, không phải kiểm tra câu chuyện công chứng ngoài trụ sở" - Giám đốc Sở Tư pháp Nghệ An nói.
Tuy nhiên, về tư duy khoa học pháp lý, bà Trang cho rằng có hai vấn đề cần được nghiên cứu, làm rõ trước khi quyết định bãi bỏ hay giữ quy định.
Thứ nhất, theo quy định tại Điều 92 Bộ luật Tố tụng Dân sự, những tình tiết, sự kiện đã được ghi trong văn bản và được công chứng, chứng thực hợp pháp là những tình tiết, sự kiện không phải chứng minh; nói cách khác, văn bản công chứng, chứng thực là văn bản đương nhiên được công nhận, không phải chứng minh thời điểm người dân đến công chứng thì văn bản mới được thừa nhận.
Bà Trang nhận xét "Như vậy, yêu cầu chụp ảnh công chứng sẽ mâu thuẫn với quy định này".
Thứ hai, có một số trường hợp không được phép chụp ảnh, ví dụ nếu người thực hiện công chứng là phạm nhân hoặc người bị tạm giam thì không được chụp ảnh; điều này có thể dẫn đến sự thiếu công bằng trong thực tiễn khi ở một số giao dịch phải chụp, lưu ảnh nhưng ở một số trường hợp lại không thể thực hiện.
Từ thực tế nêu trên, Giám đốc Sở Tư pháp Nghệ An đề nghị cần có khảo sát, đánh giá lại việc thực hiện quy định chụp ảnh để vừa bảo đảm tính thực tiễn vừa không mâu thuẫn với các quy định pháp luật khác.
Đại biểu Hoàng Minh Hiếu (Nghệ An) và đại biểu Trịnh Thị Tú Anh (đoàn Lâm Đồng) đề nghị Chính phủ cần quy định cụ thể về kỹ thuật, hình thức chụp ảnh như thế nào khi thực hiện tại các cơ sở công chứng. Bà Trịnh Thị Tú Anh đề nghị giữ lại quy định yêu cầu chụp ảnh khi công chứng nhưng cần quy định rõ hình thức chụp ảnh để thực hiện thống nhất trên toàn quốc, tránh tình trạng mỗi địa phương áp dụng một kiểu khác nhau.
Chánh án TAND Tối cao Nguyễn Văn Quảng cho rằng khi sửa Luật Công chứng 2024 cần xem xét vấn đề chụp ảnh nhằm bảo đảm tính minh bạch, tránh giả mạo và đảm bảo tính chính xác trong quá trình công chứng.
Từ thực tiễn giải quyết tranh chấp của tòa án, ông Nguyễn Văn Quảng cho biết có những hợp đồng công chứng bị tuyên vô hiệu vì công chứng viên cũng không thể xác định được chính xác người đi công chứng là ai.
Chánh án TAND Tối cao phát biểu "Thao tác chụp ảnh rất đơn giản, không làm phiền hà người dân mà lại bảo đảm tính xác thực, chính xác cũng như trách nhiệm của người đến công chứng, đồng thời xác định trách nhiệm của công chứng viên. Chúng ta chưa có tổng kết, đánh giá lại mà đã vội vàng sửa ngay".