Đề xuất bổ sung tội “mua bán thai nhi” vào Bộ luật Hình sự

Bộ Công an kiến nghị sửa đổi Bộ luật Hình sự, bổ sung tội danh “mua bán thai nhi” nhằm bịt khoảng trống pháp lý, xử lý hành vi phát sinh trong thực tiễn.

Bộ Công an cho rằng cần bổ sung cơ sở pháp lý để xử lý hành vi "mua bán thai nhi" (mua bán bào thai), nhằm tránh bỏ lọt tội phạm và bảo đảm quyền con người, theo thông tin được cơ quan này nêu.

Đề xuất bổ sung tội “mua bán thai nhi” vào Bộ luật Hình sự - Hình 1

Các đại biểu tham dự Hội nghị tổng kết thi hành Bộ luật Hình sự do Bộ Công an tổ chức ngày 20/3 - Ảnh: plo.vn

Bộ Công an đang lấy ý kiến Dự thảo hồ sơ chính sách dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi), thời hạn kết thúc lấy ý kiến là ngày 7/5, trước khi trình Quốc hội cho ý kiến tại Kỳ họp thứ 3, Quốc hội khóa XVI.

Trong số các chính sách của dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi), các đề xuất đang được xem xét bao gồm việc bổ sung các tội danh mới và những hành vi mới mà hiện nay chưa được quy định trong Bộ luật Hình sự.

Theo Bộ Công an, qua rà soát hiện nay thấy rằng Bộ luật Hình sự chưa có đủ các quy định để thể chế hóa các quan điểm của Đảng về xây dựng, bảo vệ Tổ quốc và phòng, chống tội phạm trong tình hình mới; chưa nội luật hóa đầy đủ các điều ước quốc tế và khuyến nghị của các tổ chức quốc tế mà Việt Nam là thành viên; đồng thời chưa bắt kịp với thực tiễn, khi tình hình tội phạm có nhiều diễn biến mới và xuất hiện nhiều loại hành vi mới.

Chẳng hạn, tại Điều 150 (Tội mua bán người) và Điều 151 (Tội mua bán người dưới 16 tuổi) của Bộ luật Hình sự hiện hành quy định những hành vi mua bán người như được nêu trong Luật Phòng, chống mua bán người năm 2025, song Bộ Công an cho rằng cần rà soát để bảo đảm tính bao quát.

Do đó, để bảo đảm tính bao quát của các quy định, cần thiết quy định theo hướng khái quát ở Bộ luật Hình sự, còn các hành vi cụ thể sẽ được xác định, làm rõ trong luật chuyên ngành tương ứng.

Bên cạnh đó, hiện Điều 151 đang quy định về độ tuổi của nạn nhân là người dưới 16 tuổi; tuy nhiên, quy định này được đánh giá là chưa phù hợp với Luật Phòng, chống mua bán người và quy định của Nghị định thư về ngăn ngừa, phòng, chống và trừng trị việc buôn bán người, đặc biệt là phụ nữ và trẻ em, vốn là phụ lục bổ sung cho Công ước của Liên hợp quốc về chống tội phạm có tổ chức xuyên quốc gia.

Theo đó, Bộ Công an cho rằng độ tuổi của nạn nhân cần được bảo vệ đối với hành vi mua bán người là người dưới 18 tuổi.

Khuyến nghị về việc nâng độ tuổi nạn nhân lên 18 tuổi cũng là vấn đề mà Hoa Kỳ đã nhiều lần trao đổi với Việt Nam, nhưng chúng ta chưa điều chỉnh, dẫn đến ảnh hưởng không nhỏ đến kết quả đánh giá của bạn đối với nỗ lực phòng, chống mua bán người của Việt Nam.

Tổng kết thực tiễn cho thấy tồn tại tình trạng một số đối tượng thực hiện mua bán “bào thai”, tức là tiến hành mua bán và chuyển giao ngay từ khi đứa trẻ còn đang được mang trong thai nhi.

Nếu áp dụng quy định tại Điều 150 (Tội mua bán người) và Điều 151 (Tội mua bán người dưới 16 tuổi) để xử lý các đối tượng này thì chưa hợp lý, bởi theo quy định của pháp luật hình sự và các quy định liên quan, một con người được coi là có quyền công dân khi đứa trẻ đã được sinh ra; đồng thời, nếu áp dụng Điều 154 (Tội mua bán, chiếm đoạt mô hoặc bộ phận cơ thể người) để xử lý thì cũng không phù hợp vì bào thai không được xem là mô và không phải là bộ phận cơ thể người theo quy định hiện hành.

Do đó, Bộ Công an cho rằng cần bổ sung cơ sở pháp lý để xử lý hành vi này nhằm tránh bỏ lọt tội phạm và bảo đảm cơ sở pháp lý để bảo vệ quyền con người; việc bổ sung một số hành vi nguy hiểm cho xã hội vào Bộ luật Hình sự được đề xuất nhằm giải quyết các vướng mắc, bất cập trong thực tiễn, trong đó có hành vi “mua bán thai nhi”.

Bình luận