Tin tứcTrí tuệ nhân tạo (AI) đang mở ra nhiều cơ hội mới cho ngành y tế hiện đại, giúp nâng cao hiệu quả chẩn đoán, điều trị, quản lý bệnh viện đến chăm sóc sức khỏe người dân. Tuy nhiên, cùng với những lợi ích vượt trội, AI cũng đặt ra yêu cầu cấp thiết về đạo đức, trách nhiệm và cơ chế quản lý nhằm bảo đảm an toàn cho người bệnh.
Theo ông Vũ Hoàng Thương, Phụ trách Giải pháp Y tế số tại công ty HOPT, các mô hình AI được phát triển trên thế giới đều phải tuân thủ những quy tắc đạo đức nghiêm ngặt. Tại châu Âu, các nhà phát triển phải thực hiện theo Đạo luật Trí tuệ nhân tạo của Liên minh châu Âu (EU). Bên cạnh đó, UNESCO cũng đã ban hành Bộ nguyên tắc đạo đức về trí tuệ nhân tạo, làm nền tảng cho việc phát triển và ứng dụng AI có trách nhiệm.
Ông cho rằng điều quan trọng nhất là công nghệ phải giải quyết được đúng nhu cầu thực tiễn của đội ngũ y tế và người bệnh.
“Đối với nhà làm giải pháp thì họ muốn làm một giải pháp công nghệ gì đó tuyệt vời và chạm, quan trọng thứ hai là người dùng thực tế. Ví dụ bác sĩ thì họ muốn làm sao giải quyết được câu chuyện của họ, vấn đề cuối cùng là tập hợp nhau để làm. Xu thuế và hành trình đó chắc chắn sẽ không còn dài nữa. Dần dần những điểm chạm là siêu trí tuệ nhân tạo ASI và những hệ thống mới chắc chắn sẽ bùng nổ đến những điểm chạm. Tất nhiên, trong ngành y có bác sĩ và nhân viên y tế là những người kiểm soát nó. Quan trọng mình phải đưa vào để tối ưu cho nguồn lực hỗ trợ một cách tối đa và thực sự hiệu quả, đảm bảo được ý thức, niềm tin cậy của bác sĩ và tin dùng của người bệnh. Đó là những việc giải quyết mấu chốt để vừa chấp nhận công nghệ và vừa liên quan tới đạo đức trong y khoa.”
Ở góc độ chuyên môn, bà Huyền Tôn Nữ Thụy My, Bác sĩ chuyên khoa, Nhà sáng lập và lãnh đạo Kinderhealth nhận định AI đang đứng trước một bước ngoặt quan trọng của hệ thống y tế.
“Trên một báo cáo năm 2026, hiện tại AI chăm sóc sức khỏe ban đầu đang đứng trước một ngã rẽ. Nếu chúng ta đang làm tốt thì đó là một trong những hỗ trợ rất tốt để chữa lành những vết thương, những nỗi đau của hệ thống y tế. Nhưng nếu chúng ta không làm tốt thì nó lại là rủi ro hệ thống đến sức khỏe cộng đồng, và người dân phải lãnh đủ hết. Trách nhiệm toàn dân và hệ thống y tế của mình sẽ rất nặng nề.”
Trong khi đó, theo Thạc sĩ Nguyễn Bình Minh, Phó Trưởng phòng Công nghệ thông tin, Sở Y tế TPHCM, một trong những thách thức hiện nay là ngành y tế vẫn chưa có kho dữ liệu chuẩn hóa đủ lớn để phục vụ việc huấn luyện các mô hình AI.
Ông cho rằng ngay từ giai đoạn xây dựng mô hình cần xác định rõ các giới hạn, nhận diện và loại bỏ những dữ liệu có nguy cơ gây tổn hại cho người sử dụng, đồng thời thiết lập cơ chế kiểm định, giám sát và cập nhật thường xuyên.
“Theo tôi biết ngành y tế hiện nay cũng chưa có một kho dữ liệu nào chuẩn chỉnh để chúng ta có thể khai thác, để phục vụ cho việc triển khai các mô hình hay AI. Tôi cho rằng khi chúng ta xây dựng các mô hình AI phải có một ranh giới để lường trước, đo đếm được những rủi ro, những khả năng mà có thể xảy ra trong quá trình người dùng họ gặp phải để chúng ta loại bỏ những dữ liệu huấn luyện, đào tạo cho mô hình. Có thể nó xảy ra những rủi ro, nó có thể trả lời những câu hỏi có thể làm tổn thương hoặc gây tổn hại gì đó cho người sử dụng? Chúng ta phải loại bỏ ngay từ ban đầu, tức là yếu tố an toàn chúng ta phải đặt lên trên hết khi huấn luyện các mô hình AI. Ngoài ra, chúng ta phải có cơ chế kiểm định, giám sát và cập nhật liên tục các mô hình đó.”
Theo Tiến sĩ, Bác sĩ Lê Trường Giang, Chủ tịch Hội Y tế công cộng TPHCM, AI trong y tế phải được phát triển trên nền tảng đạo đức và trách nhiệm. Tuy nhiên, nếu chỉ tập trung vào quản lý quá chặt chẽ mà không mạnh dạn ứng dụng thì người dân sẽ mất đi cơ hội tiếp cận những thành tựu mới của khoa học. Ngược lại, nếu buông lỏng quản lý, AI cũng có thể gây ra nhiều hệ lụy.
Vì vậy, bài toán đặt ra là phải cân bằng giữa đổi mới sáng tạo và bảo đảm an toàn, trong đó vai trò của cơ quan quản lý cần chuyển từ tư duy kiểm soát sang đồng hành cùng doanh nghiệp, cơ sở y tế và các nhà phát triển công nghệ.
“Chúng ta biến từ trách nhiệm quản lý sang trách nhiệm đồng hành và hỗ trợ. Như vậy trong đồng hành và hỗ trợ chúng ta có quản lý di động, chúng ta sẽ kiểm soát được một cách tốt hơn và đồng thuận với nhau trong quản lý. Quản lý hiện nay của chúng ta chỉ tạo nên sự đối kháng giữa nhà quản lý và người bị quản lý mà thôi. Cho nên chúng ta dùng công nghệ hỗ trợ cho việc đồng hành để vừa quản lý, vừa hỗ trợ mới là một giải pháp tốt nhất để giải quyết song song đạo đức, trách nhiệm về sự phát triển công nghệ.”
AI đang được ứng dụng ngày càng rộng rãi trong y tế, từ phân tích dữ liệu bệnh nhân và khuyến nghị điều trị (đặc biệt ung thư) đến tự động đọc hình ảnh MRI, CT nhằm phát hiện sớm bất thường, hỗ trợ bác sĩ quyết định nhanh và chính xác hơn. Phẫu thuật robot cũng góp phần nâng cao độ chính xác và an toàn trong can thiệp ngoại khoa.
AI đang mở ra nhiều kỳ vọng giúp nâng cao chất lượng khám chữa bệnh và tối ưu nguồn lực y tế. Tuy nhiên, để công nghệ thực sự mang lại lợi ích cho cộng đồng, việc phát triển AI cần đặt con người làm trung tâm, bảo đảm các nguyên tắc về đạo đức, minh bạch, an toàn và trách nhiệm. Chỉ khi đổi mới sáng tạo đi cùng cơ chế quản trị phù hợp, AI mới có thể trở thành trợ thủ đắc lực của đội ngũ y tế, góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe người dân.