Tin tứcTrong bối cảnh già hóa dân số diễn ra nhanh, chăm sóc người cao tuổi cần được tiếp cận không chỉ từ góc độ y tế mà còn từ góc độ xã hội. Công tác xã hội có vai trò quan trọng trong đánh giá nhu cầu, quản lý trường hợp, điều phối dịch vụ, hỗ trợ và bảo vệ quyền của người cao tuổi.
Đến năm 2025, tỷ lệ người cao tuổi tại TPHCM đã tăng lên 11,4%, với tổng số hơn 1,5 triệu người, đưa TPHCM trở thành địa phương có số lượng người cao tuổi nhiều nhất cả nước. Dự báo đến năm 2039, TPHCM bước vào thời kỳ dân số già với khoảng 3 triệu người cao tuổi. Đến năm 2049, bước vào thời kỳ dân số siêu già với khoảng 4,6 triệu người cao tuổi.
Tại hội thảo khoa học “Công tác xã hội và già hóa dân số - Những vấn đề lý luận và thực tiễn”, ông Nguyễn Tăng Minh, Phó Giám đốc Sở Y tế cho hay, thời gian qua, Thành phố đã triển khai nhiều chương trình chăm sóc sức khỏe người cao tuổi mang lại hiệu quả thiết thực, như triển khai kế hoạch khám sức khỏe toàn dân từ ngày 01/07/2026, giúp phát hiện sớm các bệnh không lây nhiễm và lập hồ sơ quản lý sức khỏe điện tử cho người cao tuổi. Phát huy hiệu quả của Đội chăm sóc sức khỏe liên tục tại địa bàn dân cư, Câu lạc bộ Liên thế hệ tự giúp nhau, Câu lạc bộ người cao tuổi giúp người cao tuổi và các tổ tình nguyện viên hỗ trợ người cao tuổi neo đơn. Đến cuối năm 2026, Thành phố phấn đấu có 168 phường, xã, đặc khu triển khai điểm tư vấn cộng đồng và chăm sóc sức khỏe người cao tuổi.
Đáng chú ý, để chủ động thích ứng với quá trình già hóa dân số, TPHCM là địa phương đầu tiên trên cả nước xây dựng và ban hành Đề án Phát triển hệ thống chăm sóc sức khỏe người cao tuổi thích ứng với già hóa dân số trên địa bàn TPHCM giai đoạn 2026 - 2030, tầm nhìn đến năm 2045.
Ông Nguyễn Tăng Minh, Phó Giám đốc Sở Y tế đánh giá: “Việc phát triển mô hình điểm chăm sóc người cao tuổi ban ngày tại cộng đồng theo định hướng của đề án sẽ mở ra không gian để phát huy vai trò của đội ngũ nhân viên công tác xã hội, tình nguyện viên và các tổ chức xã hội trong hoạt động chăm sóc, hỗ trợ sinh hoạt, giao lưu, kết nối cộng đồng và nâng cao đời sống tinh thần cho người cao tuổi. Thông qua nội dung này, sẽ từng bước hình thành mạng lưới chăm sóc người cao tuổi dựa vào cộng đồng, có sự phối hợp chặt chẽ giữa ngành y tế, hệ thống công tác xã hội, chính quyền địa phương và gia đình, hướng đến mục tiêu người giúp người cao tuổi được sống khỏe mạnh, an toàn, hạnh phúc và tiếp tục phát huy vai trò tích cực trong xã hội.”
Trong Đề án, Công tác xã hội đóng vai trò là cầu nối quan trọng giữa hệ thống y tế với người cao tuổi và gia đình. Nhiệm vụ của công tác xã hội là đánh giá nhu cầu, quản lý trường hợp, tư vấn tâm lý - tinh thần, kết nối nguồn lực xã hội, trợ giúp người cao tuổi có hoàn cảnh khó khăn, sống neo đơn hoặc thiếu sự chăm sóc.
TS Lê Văn Công, Trưởng Ngành Công tác xã hội, Khoa Công tác xã hội - Nhân học - Xã hội học, Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn TPHCM, nhận định: “Quan niệm trước đây của chúng ta là nghỉ hưu rồi thì rút lui, không làm gì nữa. Nhưng hiện nay, phải thúc đẩy sự tiếp tục đóng góp của người cao tuổi ngay cả khi họ đã nghỉ hưu. Để làm được điều đó rất cần sự hỗ trợ từ ngành công tác xã hội, giúp người cao tuổi tham gia vào các hoạt động xã hội. Đặc biệt, phải thiết lập các mô hình dịch vụ gắn liền với thực nghiệm công tác xã hội và hướng đến chuyên nghiệp.”
Ông Nguyễn Minh Nhựt, Chủ tịch Hội Chữ thập đỏ TPHCM nhấn mạnh, công tác nhân đạo ngày nay không chỉ đòi hỏi lòng nhân ái và khả năng huy động nguồn lực, mà còn cần phương pháp tiếp cận khoa học, kỹ năng chuyên môn, sự thấu hiểu đối tượng và năng lực đánh giá hiệu quả trợ giúp. Do đó, sự kết hợp giữa kinh nghiệm thực tiễn của Hội và tri thức khoa học của Nhà trường sẽ tạo nên nền tảng quan trọng để đổi mới phương thức hoạt động, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và phát triển các mô hình trợ giúp cộng đồng bền vững.
Chủ tịch Hội Chữ thập đỏ TPHCM đề xuất: “Chúng ta cần tăng cường tổ chức các chuyên đề, hội thảo, tập huấn; tạo điều kiện cho cán bộ, chuyên gia của Hội chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn. Mở rộng cơ hội cho sinh viên tham gia khảo sát, thực hành, thực tập và tham gia các hoạt động phục vụ cộng đồng. Nghiên cứu triển khai các mô hình chăm sóc sức khỏe cộng đồng, sơ cấp cứu, phòng ngừa và ứng phó thiên tai, hỗ trợ tâm lý xã hội và trợ giúp các nhóm dễ bị tổn thương.”
Già hóa dân số vừa là thách thức lớn, vừa là động lực để TPHCM tái định hình hệ thống an sinh xã hội theo hướng hiện đại và nhân văn hơn. Khi y tế đóng vai trò trụ cột về sức khỏe, thì Công tác xã hội chính là sợi dây kết nối đưa dịch vụ đến từng nhà, giúp người cao tuổi không chỉ sống thọ mà còn sống khỏe, sống có ích.
