Mỹ tái khởi động chiến lược thuế quan, nguy cơ căng thẳng thương mại gia tăng

Động thái này được đánh giá có thể mở ra một giai đoạn mới của cuộc chiến thương mại, với nhiều đối tác tiếp tục đối mặt nguy cơ bị áp thuế.

Thuế quan trở lại với nền tảng pháp lý mới

Theo AFP, từ ngày 24/7, Mỹ chính thức áp mức thuế từ 10% đến 12,5% đối với hàng hóa nhập khẩu từ khoảng 60 đối tác thương mại. Các mức thuế này về cơ bản tương tự những biện pháp từng bị Tòa án Tối cao tuyên vô hiệu hồi tháng 2, nhưng lần này được ban hành dựa trên các căn cứ pháp lý khác.

Giới quan sát cho rằng việc khôi phục thuế quan chưa tạo tác động đáng kể đến giá cả tại Mỹ trong ngắn hạn, song phản ánh quyết tâm của Tổng thống Donald Trump trong việc tiếp tục sử dụng thuế quan để định hình lại chính sách thương mại.

Kể từ khi trở lại Nhà Trắng, ông Trump liên tục mở rộng phạm vi áp thuế, từ hàng hóa nhập khẩu của Canada, Mexico và Trung Quốc sang ô tô, thép, đồng và sau đó là chương trình thuế quan "có đi có lại" đối với phần lớn đối tác thương mại của Mỹ.

Dù từng bị Tòa án Tối cao bác bỏ, chính quyền Mỹ vẫn tìm cách xây dựng lại khuôn khổ thuế quan bằng những đạo luật được cho là có cơ sở pháp lý vững chắc hơn.

Tiếp tục đối mặt nguy cơ kiện tụng

Theo các chuyên gia, các mức thuế mới được ban hành sau nhiều tháng điều tra về cáo buộc lao động cưỡng bức và về cơ bản khôi phục phần lớn các mức thuế trước đây. Mỹ cũng áp thuế với một số mặt hàng của Brazil sau khi kết luận các chính sách thương mại của nước này gây bất lợi cho doanh nghiệp Mỹ.

Tuy nhiên, việc thay đổi cơ sở pháp lý không đồng nghĩa các tranh chấp sẽ chấm dứt. Tổ chức Liberty Justice - đơn vị từng thắng kiện trong vụ thuế quan trước đó - tiếp tục khởi kiện, cho rằng chính quyền vẫn vượt quá thẩm quyền khi sử dụng Mục 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974 để áp thuế trên diện rộng.

Theo ông Jeffrey Schwab, cố vấn cấp cao của Liberty Justice, Mục 301 được xây dựng nhằm xử lý các hành vi thương mại cụ thể của từng quốc gia, không phải để áp dụng thuế đối với phần lớn hàng hóa nhập khẩu.

Có thể mở rộng sang nhiều đối tác

Một công cụ pháp lý khác đang được Nhà Trắng sử dụng là Mục 338 của Đạo luật Thuế quan Smoot-Hawley, điều khoản hiếm khi được áp dụng trong lịch sử.

Đầu tuần này, Tổng thống Trump đã viện dẫn Mục 338 để đe dọa áp thuế 50% đối với một số hàng hóa của Canada, với lý do nước này có các chính sách phân biệt đối xử với thương mại Mỹ.

Trong khi đó, trên mạng xã hội Truth Social, ông Trump cũng thông báo sẽ mở cuộc điều tra theo Mục 301 đối với Liên minh châu Âu (EU), cáo buộc khối này có các chính sách bất lợi đối với các tập đoàn công nghệ Mỹ như Google, Apple, Meta và Amazon. Nếu cuộc điều tra dẫn đến các biện pháp thương mại mới, EU có thể trở thành mục tiêu tiếp theo trong chiến lược thuế quan của Washington.

Ngoài EU, chính quyền Mỹ cũng đang điều tra tình trạng dư thừa năng lực sản xuất tại 16 đối tác thương mại lớn. Các mức thuế phát sinh từ những cuộc điều tra này có thể được áp dụng song song với các loại thuế hiện hành.

Theo giới phân tích, việc liên tục mở rộng các công cụ pháp lý cho thấy thuế quan vẫn là đòn bẩy quan trọng trong chiến lược đàm phán thương mại của chính quyền Tổng thống Trump. Nếu các mức thuế tiếp tục được nâng lên như giai đoạn cao điểm năm 2025, môi trường kinh doanh toàn cầu có thể đối mặt với nhiều bất ổn hơn, đồng thời gia tăng áp lực đối với tăng trưởng kinh tế và lạm phát.