Theo các chuyên gia, tỷ trọng năng lượng tái tạo tại Liên minh châu Âu (EU) có thể đạt khoảng 69% vào năm 2030 và 80% vào năm 2050. Khi tỷ trọng này tăng, nhu cầu về các giải pháp lưu trữ điện linh hoạt cũng ngày càng lớn.
Điện gió và điện Mặt Trời phụ thuộc nhiều vào điều kiện thời tiết nên có thời điểm sản lượng vượt nhu cầu sử dụng. Điều này có thể gây áp lực lên lưới điện, thậm chí khiến giá điện xuống mức âm.
Trong năm 2025, châu Âu lắp đặt thêm 36 GWh hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin (BESS), nâng tổng công suất vận hành lên hơn 100 GWh, tương đương lượng điện có thể cung cấp cho khoảng 75 triệu hộ gia đình.
Theo hiệp hội SolarPower Europe, lưu trữ điện đang góp phần tích hợp ngày càng nhiều nguồn năng lượng tái tạo, tăng an ninh năng lượng và khả năng chống chịu của hệ thống điện.
Pin lưu trữ cũng đặt ra thách thức mới
Bên cạnh những lợi ích, tốc độ phát triển nhanh của các hệ thống pin cũng làm xuất hiện những lo ngại về khả năng gây thêm áp lực cho lưới điện, đặc biệt khi hàng triệu hệ thống nhỏ được phân tán tại các hộ gia đình và doanh nghiệp.
Báo cáo của Nhóm chuyên gia kỹ thuật thuộc Chính phủ Anh lưu ý cần mô hình hóa kỹ hơn cách các hệ thống BESS phản ứng khi lưới điện rơi vào trạng thái thiếu nguồn. Trong một số tình huống, các hệ thống pin có thể đồng loạt chuyển sang sạc để dự phòng, khiến nhu cầu điện tăng đột biến.
Tuy nhiên, chuyên gia Adrian Hiel thuộc Electrification Alliance cho rằng nguy cơ này rất nhỏ và có thể kiểm soát bằng các mô hình dự báo chính xác hơn cùng cơ chế điều phối tập trung.
Theo ông, các công ty có thể tập hợp hàng chục nghìn, thậm chí hàng trăm nghìn hệ thống pin để điều khiển tập trung. Cách này cho phép hệ thống điện chủ động tăng hoặc giảm công suất trong thời gian ngắn.
Chi phí pin giảm mạnh
Chi phí công nghệ cũng đang giảm đáng kể. Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cho biết chi phí pin trung bình đã giảm khoảng 90% kể từ năm 2010 nhờ những tiến bộ về hóa học và sản xuất.
Nghiên cứu của tổ chức Ember cho thấy đến năm 2030, pin quy mô lớn có thể cung cấp dịch vụ cân bằng ngắn hạn cho hệ thống điện EU với chi phí thấp hơn khoảng 20% so với xây dựng các nhà máy khí mới.
Chuyên gia Beatrice Petrovich của Ember nhận định sự phát triển nhanh của pin, sạc xe điện thông minh và máy bơm nhiệt có thể giúp châu Âu giảm phụ thuộc vào khí đốt trong việc cân bằng lưới điện.
Theo bà, thách thức hiện nay không còn chủ yếu nằm ở đổi mới công nghệ mà là tháo gỡ các rào cản, xây dựng cơ chế khuyến khích và nhanh chóng mở rộng các giải pháp linh hoạt này.
Các chuyên gia cho rằng thay vì làm chậm quá trình chuyển đổi năng lượng sạch vì những rủi ro tiềm ẩn, châu Âu cần tăng cường đầu tư vào quản lý lưới điện, dự báo và điều phối hệ thống pin.
Việc kết hợp năng lượng tái tạo với công nghệ lưu trữ được đánh giá là một trong những giải pháp quan trọng giúp châu Âu giảm sử dụng nhiên liệu hóa thạch, tăng khả năng tự chủ năng lượng và bảo đảm an ninh cung cấp điện.
