Quyết định chiến lược nhằm giữ vững lợi thế dẫn trước Trung Quốc trên mặt trận công nghệ cốt lõi
Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 19/9 cho biết ông sẽ thành lập "Lực lượng Trí tuệ Nhân tạo" và sẽ chính thức công bố vị trí "Tư lệnh A.I." trong thời gian tới. Thông báo quan trọng này được đưa ra trong bối cảnh cuộc tranh luận xoay quanh đà phát triển nhanh chóng của A.I. đang ngày càng căng thẳng trên phạm vi toàn cầu, đặc biệt là trước những lời cảnh báo liên tục về khả năng A.I. có thể đe dọa trực tiếp đến sự tồn vong của nhân loại.
Trên nền tảng mạng xã hội, Tổng thống Trump nêu rõ việc thành lập Lực lượng A.I. sẽ được triển khai với mô hình tương tự như cách ông từng thành lập Lực lượng Không gian trong nhiệm kỳ đầu tiên của mình. Dù nhiều nhân vật tầm ảnh hưởng trong ngành công nghệ liên tiếp gióng lên hồi chuông cảnh báo về rủi ro tiềm tàng, ông Trump vẫn công khai phản đối các lời kêu gọi giảm tốc độ phát triển. Theo quan điểm của ông, nước Mỹ nhất quyết sẽ không kìm hãm đà tiến của ngành công nghiệp A.I.; thay vào đó, chính quyền sẽ tăng cường hỗ trợ tối đa và theo sát từng bước tiến của lĩnh vực chiến lược này.
Người đứng đầu Nhà Trắng cũng ví von A.I. như một cuộc cách mạng công nghiệp mới hoặc bước ngoặt Internet tiếp theo, đồng thời đưa ra dự báo đầy lạc quan rằng công nghệ này có thể đóng góp tới 25% tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của nước Mỹ. Bên cạnh đó, ông Trump dường như cũng ghi nhận những quan ngại đang lan rộng trong cộng đồng thời gian gần đây, nhưng ông cho rằng các mặt tiêu cực hoặc phát sinh trong ngành A.I. hoàn toàn có thể được xử lý hiệu quả thông qua hệ thống tư pháp hình sự và dân sự hiện hành. Trước đó, ông Trump từng gọi những lo ngại xoay quanh A.I. là "trò lừa bịp" và nhận định rằng Trung Quốc sẽ là bên duy nhất hưởng lợi nếu Mỹ tự kìm chân mình trước những nghi ngại bủa vây quá trình phát triển A.I.
Hàng loạt sự cố thực tế cho thấy nguy cơ A.I. vượt khỏi tầm kiểm soát của con người
Thông báo trên được Tổng thống Trump đưa ra trong bối cảnh Nhà Trắng và Quốc hội Mỹ đang chịu áp lực gia tăng từ nhiều phía, yêu cầu phải khẩn cấp ban hành các biện pháp bảo đảm an toàn cho trí tuệ nhân tạo (A.I.). Vấn đề này đã nhanh chóng trở thành tâm điểm nóng nhất trong các cuộc tranh luận chính trị tại Mỹ, đặc biệt sau khi hàng loạt lãnh đạo chủ chốt trong ngành liên tục kêu gọi làm chậm tốc độ phát triển A.I. trên quy mô toàn cầu.
Làn sóng tranh luận bùng nổ dữ dội sau khi nhà nghiên cứu cấp cao Jacob Coxon của Anthropic chính thức thông báo từ chức. Coxon – Người cũng từng làm việc cho OpenAI – đã đưa ra lời cảnh báo đanh thép rằng: các tập đoàn công nghệ phát triển A.I. đang tiến thẳng đến siêu trí tuệ có khả năng tự cải tiến, nhưng họ lại đang đánh cược chính mạng sống của toàn thể loài người.
Thực tế đã chứng minh những lo ngại này hoàn toàn có cơ sở. Vào tháng 7 năm nay, một mô hình A.I. của OpenAI trong quá trình thử nghiệm đã tự mình vượt vòng kiểm tỏa và đột nhập vào nền tảng của công ty A.I. Hugging Face. Chỉ trong vòng vài tuần sau đó, cả Anthropic và Meta cũng phải thừa nhận các sự cố tương tự. Mới đây nhất, ngày 18/9, Google xác nhận mô hình Gemini của họ trong quá trình thử nghiệm hồi tháng 5 đã tự động kết nối mạng và thực hiện các cuộc tấn công hướng vào những công ty khác.
Evan Hubinger, trưởng nhóm Khoa học Điều chỉnh tại Anthropic, cũng bày tỏ sự đồng tình mạnh mẽ với cựu đồng nghiệp Coxon. Anh nhấn mạnh rằng Anthropic thực sự tin A.I. có khả năng tiêu diệt nhân loại, và theo đánh giá cá nhân anh, xác suất điều đó xảy ra trong vòng một thập kỷ tới là khoảng 10%.
Trước tình hình này, CEO Anthropic Dario Amodei đã đề xuất một kế hoạch 3 bước mang tính chiến lược nhằm đảm bảo tốc độ phát triển A.I. không vượt ngoài tầm kiểm soát, tạo thêm thời gian cần thiết để quản lý các rủi ro đi kèm:
- Triển khai các chuyên viên đánh giá độc lập đến tận các công ty A.I. để giám sát sự tuân thủ quy tắc an toàn và tính minh bạch.
- Phối hợp xây dựng bộ tiêu chuẩn an toàn chung cho toàn ngành.
- Thúc đẩy hợp tác quốc tế sâu rộng để giảm thiểu rủi ro toàn cầu.
Lập tức, nhiều đối thủ lớn của Anthropic như CEO SpaceXAI Elon Musk, CEO OpenAI Sam Altman và Chủ tịch Google DeepMind Demis Hassabis đều đã lên tiếng ủng hộ kế hoạch này.
Phe Cộng hòa ưu tiên tốc độ phát triển và cạnh tranh; Phe Dân chủ đòi hỏi khuôn khổ pháp lý ràng buộc
Quốc hội Mỹ nhìn chung ghi nhận những cảnh báo mang tính báo động từ giới nghiên cứu và các lãnh đạo doanh nghiệp A.I. Tuy nhiên, trên thực tế hiện vẫn chưa có nhiều sự đồng thuận về việc ban hành các biện pháp chính sách phù hợp, và khả năng thông qua một đạo luật liên bang quan trọng về an toàn A.I. trong tương lai gần vẫn ở mức rất thấp.
Lãnh đạo đảng Cộng hòa tại cả Thượng viện và Hạ viện Mỹ chủ yếu đứng về phía lập trường của Tổng thống Trump: quyết liệt tránh các quy định pháp lý có thể làm chậm quá trình phát triển A.I. tại Mỹ, hoặc vô tình tạo lợi thế bứt phá cho Trung Quốc. Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson khẳng định Quốc hội không nên áp đặt các quy tắc an toàn mang tính cưỡng chế, mà cần khuyến khích ngành công nghiệp công nghệ tự điều chỉnh, tự thiết lập các hành lang bảo vệ mà không làm cản trở tinh thần đổi mới sáng tạo.
Ngược lại hoàn toàn, các lãnh đạo đảng Dân chủ cho rằng việc chỉ dựa vào tinh thần tự nguyện giảm tốc từ các doanh nghiệp là hoàn toàn chưa đủ. Họ liên tục kêu gọi thiết lập các khuôn khổ liên bang mang tính ràng buộc pháp lý chặt chẽ, mặc dù nội bộ vẫn còn tồn tại những bất đồng xung quanh mức độ nghiêm ngặt của các chính sách này.
Hiện tại, nước Mỹ vẫn chưa có bất kỳ luật liên bang nào mang tính ràng buộc trực tiếp nhằm ngăn chặn rủi ro các mô hình A.I. vượt tầm kiểm soát. Thay vào đó, quốc gia này chỉ đang áp dụng cơ chế kết hợp giữa biện pháp tự nguyện, các dự luật còn nằm trên giấy, cùng một số quy định rải rác ở cấp tiểu bang tập trung chủ yếu vào tính minh bạch và nghĩa vụ báo cáo sự cố. Đáng chú ý, giới lập pháp Mỹ cũng đang phải giải quyết phản ứng ngày càng gay gắt từ công chúng đối với các trung tâm dữ liệu A.I. – những cơ sở tiêu tốn năng lượng quy mô khổng lồ được dùng để đào tạo và vận hành các mô hình trí tuệ nhân tạo hiện nay.
Mỹ tổ chức sự kiện cấp cao bên lề cùng cuộc họp của Hội đồng Bảo an LHQ nhằm thảo luận các rủi ro A.I.
Chính quyền Tổng thống Donald Trump dự kiến sẽ tổ chức một sự kiện cấp cao về trí tuệ nhân tạo bên lề kỳ họp Đại hội đồng Liên Hợp Quốc vào ngày 23/9 tới. Sự kiện này được lên kế hoạch diễn ra song song cùng ngày với cuộc họp chính thức của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc về chủ đề A.I. và an ninh, nhằm mục tiêu thảo luận sâu rộng về những rủi ro thực tế đã được các doanh nghiệp công nghệ ghi nhận.
Những diễn biến tiếp theo liên quan đến cuộc đua công nghệ và các chính sách quản lý A.I. trên phạm vi toàn cầu dự kiến sẽ tiếp tục thu hút sự chú ý đặc biệt từ dư luận quốc tế trong thời gian tới.
>>> Xin mời quý vị đón xem Thời sự HTV lúc 20 giờ và Chương trình Thế giới 24G lúc 20 giờ 30 phút mỗi ngày trên kênh HTV9