Tin tứcĐộng thái đảo chiều này diễn ra ngay sau khi Tối cao Pháp viện cho phép chính quyền Tổng thống Donald Trump tạm dừng giải ngân 4 tỉ USD dành cho SNAP trong lúc chờ xét xử kháng cáo tại tòa cấp dưới, đánh dấu lần gián đoạn đầu tiên của chương trình 60 năm tuổi này trong bối cảnh chính phủ liên bang đóng cửa kéo dài.
Một thẩm phán liên bang ở Rhode Island từng yêu cầu chính quyền cấp đủ trợ cấp SNAP cho tháng 11 và đặt ra hạn chót để USDA trình phương án thanh toán.
Nhưng lệnh này đã bị tạm hoãn khi Tối cao Pháp viện chấp thuận đề nghị khẩn cấp của Nhà Trắng, mở đường cho USDA phát đi bản hướng dẫn mới vào tối 9/11 yêu cầu các bang ngưng ngay mọi quy trình chi trả toàn phần và hoàn nguyên các động thái đã triển khai.
Sự thay đổi đột ngột gây xáo trộn lớn: một số bang như Massachusetts và New Jersey nơi đã công bố kế hoạch trả đủ lợi ích hoặc đang tiến hành giải ngân theo phán quyết tòa lên tiếng chỉ trích, thậm chí dọa kiện nếu liên bang áp phạt vì nỗ lực bảo đảm an ninh lương thực cho cư dân.
USDA cảnh báo bang nào không tuân thủ có thể bị giữ lại kinh phí hành chính hoặc phải hoàn trả phần chi vượt.
USDA và Nhà Trắng lập luận việc chi trả đủ ngay lập tức vướng trở ngại kỹ thuật, còn nguồn dự phòng của cơ quan chỉ khoảng 5 tỉ USD trong khi SNAP ngốn 8-9 tỉ USD mỗi tháng mức thiếu hụt khiến phương án “trả đủ” khó khả thi khi chưa có quyết định cuối cùng của tòa và chưa có ngân sách liên bang.
Quy mô tác động rất lớn: khoảng 42 triệu người Mỹ phụ thuộc SNAP đang bị dồn vào thế khó, nhiều gia đình buộc phải tìm đến ngân hàng thực phẩm hoặc cắt giảm chi tiêu thiết yếu.
Về chính trị, cuộc chiến pháp lý quanh SNAP đang leo thang thành cuộc đối đầu chính sách an sinh giữa liên bang và các bang: phe ủng hộ phát đủ nhấn mạnh chi phí sinh hoạt leo thang và rủi ro đứt gãy an ninh lương thực trong thời gian chính phủ đóng cửa; phía còn lại khẳng định mục tiêu của chính sách thuế - thương mại và kỷ luật tài khóa không phải để “tăng thu” cho chi tiêu, đồng thời nhấn mạnh phải chờ phán quyết của tòa.
Trong lúc đó, hướng dẫn mới của USDA yêu cầu các bang chỉ chi trả một phần (ví dụ 65%) cho tháng 11 và không phát đủ cho đến khi có chỉ đạo khác một điểm được nhiều bang phản ứng vì thiếu nhất quán khi trước đó liên bang từng phát đi thông điệp ngược lại theo lệnh tòa sơ bộ.
Tác động thực địa đã hiển hiện. Nhiều địa phương báo cáo nhu cầu hỗ trợ thực phẩm tăng đột biến, còn các tổ chức từ thiện phải mở rộng phân phát khẩn cấp. Một số bang từng tuyên bố sử dụng ngân sách địa phương để bù đắp tạm thời, song chưa rõ hướng dẫn mới của USDA sẽ xử lý thế nào với các khoản chi này.
Diễn biến tiếp theo phụ thuộc vào phán quyết của tòa phúc thẩm Khu vực số 1 và các quyết định khẩn cấp có thể phát sinh từ Tối cao Pháp viện trong những ngày tới.
