Tin tức(VOH) - Việc quản lý phát triển không gian kiến trúc đô thị thành phố là một tiến trình lâu dài theo hướng cải thiện và hướng đến mục tiêu bền vững, do đó cần chấp nhận những tồn tại hiện nay của những cái cũ, cái chưa được, cái chưa hay…. Điều cần thiết là có chiến lược và lộ trình hợp lý để khắc phục, loại bỏ dần những yếu tố đó và thúc đẩy kiến trúc tiên tiến.
Nguyên thứ trưởng Bộ tài Nguyên Môi trường Đặng Hùng Võ cho rằng, vấn đề cải tạo hệ thống hạ tầng, bao gồm hạ tầng giao thông, cấp thoát nước, xử lý ô nhiễm môi trường là việc phải làm. Vấn đề là thực hiện điều đó như thế nào?
Theo ông Đặng Hùng Võ, trong đầu tư phát triển hạ tầng, vấn đề vốn có tầm quan trọng đặc biệt trước mắt cũng như lâu dài. Hiện nay, nguồn vốn đầu tư phát triển được xác định chủ yếu lấy từ ngân sách nhà nước (một phần từ vốn ODA). Đã có một số ít dự án tư nhân đầu tư hạ tầng, được khai thác thu phí trong một thời gian rồi chuyển giao cho Nhà nước. Ở đây, cần có một cơ chế tìm vốn hiệu quả hơn nhằm giảm chi ngân sách nhà nước, giảm vốn vay ODA. Ông Đặng Hùng Võ nói:
Trong 10 năm tới, TPHCM cần 30 tỉ đô la Mỹ mới giải quyết được bài toán giao thông đô thị. Trong thực tế ở nước ta, cơ chế “đổi đất lấy hạ tầng” đã được áp dụng từ những năm 90 của thế kỷ trước, thành công cũng có nhiều nhưng hạn chế cũng rất đáng kể. Đây là một cơ chế khá nhạy cảm, không triển khai tốt có thể tạo kẽ hở gây thất thoát ngân sách. Ngược lại, cơ chế chặt quá sẽ không khuyến khích được việc xuất vốn đầu tư hạ tầng của nhà đầu tư.
Luật Đất đai năm 2003 đã đưa ra cách thực hiện cơ chế này dựa trên nguyên tắc đấu giá đất hoặc đấu thầu dự án có sử dụng đất để tạo vốn ngân sách, từ đó sử dụng vốn để đầu tư hạ tầng. Sự thực, cách làm này thiếu sự “mềm dẻo” và thiếu đa dạng để tạo hiệu quả kinh tế cao. Hiện nay, các nhà đầu tư thường đề nghị UBND cấp tỉnh, TP duyệt cơ chế “đổi đất lấy hạ tầng” dưới dạng các dự án BOT. Việc xây dựng bao gồm cả hạ tầng và nhà ở, trong khi đó kinh doanh là bán nhà ở và cuối cùng là chuyển giao hạ tầng cho Nhà nước. Cách làm này cũng không đúng nghĩa của dự án BOT mà có thể coi đó là biến thể của BOT. Quá trình triển khai dạng nào cũng cần tới quá trình định giá đất để đổi lấy hạ tầng và định giá giá trị hạ tầng đã đầu tư. Khi thủ tục định giá chưa được thực hiện thì kẽ hở của cơ chế “đổi đất lấy hạ tầng” vẫn còn tồn tại.
Gần đây, nhiều nhà đầu tư đã kiến nghị áp dụng một số cơ chế mới như PPP (tức Công tư hợp tác đầu tư) để đầu tư hạ tầng công cộng với sự hợp tác về vốn của tư nhân. Cơ chế này đã đạt được thành công ở khá nhiều nước đang thực hiện công nghiệp hóa.
Tại Diễn đàn kinh tế thế giới về Đông Á tổ chức tại TPHCM, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng cũng đặt ra vấn đề phát triển hạ tầng. Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng cho rằng:
Còn tại một hội nghị về hạ tầng giao thông mới diễn ra tại TP, Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư - Đặng Huy Đông cho biết: Thành phố Hồ Chí Minh sẽ là địa phương đầu tiên thí điểm mô hình này cho các dự án cơ sở hạ tầng theo mô hình đầu tư mới PPP.
Các đô thị lớn của Việt Nam đang đứng trước những lựa chọn quan trọng cho quá trình phát triển. Trước hết là phát triển theo triết lý nào, mở rộng thành các siêu đô thị hay lưới đô thị vệ tinh. Chúng ta cần chấp nhận mô hình đô thị lớn ở trung tâm và lưới đô thị vệ tinh với hệ thống hạ tầng kỹ thuật kết nối phù hợp. Theo ông Phan Phùng Sanh, phó chủ tịch Hiệp hội khoa học kỹ thuật xây dựng TP, đây là xu thế của các nước chứ không riêng gì Việt Nam.
Điều còn lại là hạ tầng, đặc biệt là hạ tầng giao thông được kết nối bằng biện pháp nào là một lựa chọn được đặt ra hướng tới những giải pháp công nghệ giao thông phù hợp. Tiến sĩ Võ Kim Cương nói:
Để tiến tới một đô thị phát triển bền vững giải quyết bài toán vốn chưa phải là tất cả nhưng nó mang yếu tố cực kỳ quan trọng. Quá trình phát triển cũng cần tới các chính sách hợp lý để can thiệp vào giải quyết các hệ quả tiêu cực phát sinh từ khía cạnh xã hội và môi trường nhằm tạo nên bền vững. Mục tiêu kiến trúc đô thị bền vững không chỉ giải quyết bằng công tác quản lý phát triển kiến trúc mà cần có các cơ chế và công cụ về kinh tế - tài chính đô thị để hỗ trợ, chẳng hạn như: chính sách thuế liên quan chức năng sử dụng của công trình (ưu đãi thuế đối với các chức năng khuyến khích tăng trưởng, tăng thuế đối với các chức năng cần hạn chế); các cơ chế thuế hạ tầng, thuế môi trường đối với các dự án có tác động đáng kể đến hạ tầng và môi trường đô thị, đồng thời có những chính sách ưu đãi các dự án áp dụng tiêu chí “công trình xanh”, hỗ trợ các dự án liên quan mục tiêu bảo tồn và phát huy các công trình di sản kiến trúc đô thị./.
Đình Sang