Tin tức“Bảo đảm an ninh nguồn nước là yêu cầu quan trọng, gắn trực tiếp với an ninh lương thực, an ninh năng lượng, sức khỏe cộng đồng và phát triển kinh tế - xã hội”.
Đây là thông điệp do Phó Tổng biên tập Báo Nông nghiệp và Môi trường Lý Thị Hồng Điệp nhấn mạnh tại Hội thảo “An ninh nguồn nước trong bối cảnh El Niño và biến đổi khí hậu: Chuyển đổi số và phục hồi các dòng sông”, do Báo Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Cục Quản lý Tài nguyên nước (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) tổ chức tại TPHCM, ngày 6/11.
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng phức tạp, hiện tượng El Niño có thể làm gia tăng nguy cơ nắng nóng, giảm lượng mưa, hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn tại nhiều khu vực, đồng bằng sông Cửu Long, Đông Nam Bộ, Nam Trung Bộ và Tây Nguyên đang đối mặt nhiều thách thức trong bảo đảm nguồn nước phục vụ sinh hoạt và sản xuất, nhất là vào mùa khô.
Theo Phó Tổng biên tập Báo Nông nghiệp và Môi trường Lý Thị Hồng Điệp, an ninh nguồn nước cần được xem xét toàn diện trên ba phương diện: bảo đảm đủ nguồn nước, bảo đảm chất lượng nước và nâng cao năng lực chủ động ứng phó trước những biến động của thiên nhiên cũng như nhu cầu phát triển.
"Điều này đòi hỏi phải chuyển từ tư duy ứng phó bị động sang quản lý, quản trị chủ động; từ quản lý riêng lẻ theo ngành, theo địa giới hành chính sang quản lý tổng hợp theo lưu vực sông; đồng thời chuyển từ điều hành chủ yếu dựa trên kinh nghiệm sang điều hành dựa trên dữ liệu, dự báo và các công cụ khoa học", bà Lý Thị Hồng Điệp nói.
Trình bày về tích hợp đa ngành trong quản lý tài nguyên nước, ông Vũ Văn Thái, Phó Giám đốc Trung tâm Dữ liệu thông tin phía Nam (Cục Chuyển đổi số), cho biết việc đổi mới phương thức quản lý cần bắt đầu từ kiến trúc dữ liệu, hạ tầng công nghệ và khả năng kết nối giữa các hệ thống chuyên ngành.
Theo ông Vũ Văn Thái, hiện dữ liệu phục vụ quản lý tài nguyên nước vẫn còn phân tán, khác biệt về định dạng lưu trữ và thiếu cơ chế kết nối tự động. Nhiều quy trình nghiệp vụ còn thực hiện thủ công; dữ liệu từ địa phương chuyển lên Trung ương chủ yếu thông qua sao chép tệp.
Trong khi thông tin từ các trạm quan trắc, hồ chứa thủy lợi và thủy điện chưa được kết nối đồng bộ theo thời gian thực.
Ông Vũ Văn Thái đề nghị, cần đổi mới căn bản phương thức quản lý, chuyển từ quản lý thủ công sang quản lý tập trung, ứng dụng dữ liệu theo thời gian thực. Trong đó, cần quán triệt nguyên tắc chuẩn hóa dữ liệu xuyên suốt, bảo đảm dữ liệu đúng, đủ, sạch, sống và thống nhất, dùng chung.
Dữ liệu không chỉ được lưu trữ tại cơ quan chủ quản mà còn phải kết nối, liên thông với cơ sở dữ liệu quốc gia. Đồng thời, cần đẩy mạnh xây dựng và cung cấp dữ liệu mở, tạo điều kiện để người dân, doanh nghiệp cùng khai thác, sử dụng, qua đó thúc đẩy sáng tạo và hình thành những giá trị kinh tế số mới.
Từ kinh nghiệm thực tiễn tại TPHCM, ThS. Nguyễn Viết Vũ - Trưởng Phòng Tài nguyên nước, Khoáng sản và Biển đảo, Sở Nông nghiệp và Môi trường TPHCM cho biết, việc hồi sinh sông, kênh, rạch phải khôi phục chất lượng môi trường nước, tạo không gian sống xanh, an toàn và có giá trị lâu dài cho cộng đồng.
Kiểm soát ô nhiễm từ nguồn là điều kiện tiên quyết, bởi dòng nước dễ tái ô nhiễm nếu nước thải sinh hoạt vẫn đổ trực tiếp xuống kênh.
"Thực tiễn tại TPHCM cho thấy những kết quả tích cực trong quá trình hồi sinh các dòng sông, kênh, rạch. Trong đó, dự án cải tạo kênh Nhiêu Lộc – Thị Nghè là minh chứng tiêu biểu cho việc chuyển đổi một dòng kênh từng ô nhiễm nghiêm trọng thành trục cảnh quan đô thị", ThS. Nguyễn Viết Vũ nói.
Kết quả này có được nhờ triển khai đồng bộ các giải pháp như thu gom, xử lý nước thải, nạo vét, cải thiện dòng chảy, di dời nhà ven kênh, phát triển không gian công cộng và du lịch đường thủy.
TPHCM xác định sông, kênh, rạch là cấu phần quan trọng của hạ tầng sinh thái đô thị, cần được khai thác và phát huy các giá trị cảnh quan, văn hóa, kinh tế, thay vì chỉ tập trung bê tông hóa hay chỉnh trang hạ tầng.
Quá trình phát triển phải lấy người dân làm trung tâm, bảo đảm người dân không chỉ được thụ hưởng không gian ven sông, kênh, rạch mà còn trực tiếp tham gia bảo vệ, gìn giữ môi trường sinh thái lâu dài.
