Lễ hội Nghinh Ông TPHCM: Từ “Tết biển” của ngư dân đến hành trình văn hóa

Với người dân Cần Giờ, Nghinh Ông là dịp trở về, tri ân biển cả và cầu mong những chuyến ra khơi bình an. Năm nay, việc kết nối lễ hội tại Cần Giờ và Vũng Tàu mở thêm cơ hội để du khách khám phá văn hóa biển TPHCM.

Cứ đến mùa Nghinh Ông, nhiều người Cần Giờ dù đi biển hay làm ăn xa lại trở về. Ghe thuyền được sửa soạn, mâm lễ được chuẩn bị, bà con gặp nhau ở bến và cùng hướng về Lăng Ông Thủy Tướng. Với người làm nghề biển, đây là một ngày đoàn tụ, gần gũi như ngày Tết.

Những chiếc ghe trang hoàng cờ, hoa tham gia lễ Nghinh Ông trên biển Cần Giờ. Ảnh: Văn Phúc

Sáng 26/9, đoàn ghe trang hoàng cờ, hoa ra biển thực hiện nghi thức Nghinh Ông, sau đó đón Ông về Lăng Dinh Thủy Tướng.

Bà Đặng Thị Hằng sắp xếp hoa và lễ vật trước khi ghe tham gia đoàn Nghinh Ông - Ảnh: Văn Phúc

Năm nay, ghe của ông Lê Đức Dũng được chọn tham gia đoàn rước. Ông cầm lái, còn vợ là bà Đặng Thị Hằng tất bật chuẩn bị lễ vật. Gắn bó với nghề biển khoảng 15 năm, bà Hằng vui khi gia đình được góp sức trong ngày hội của ngư dân Cần Giờ.  “Cô cũng rất là vui, rất là thích. Cô cũng nguyện chở công quả, chở Ông đi cúng. Hằng năm, ngư dân mình đều ra cầu nguyện cho mưa thuận gió hòa, quốc thái dân an, cầu cho được nhiều mùa màng. Thường lệ, ghe mình đi thì cúng vịt; có ghe cúng vịt, có ghe cúng heo, trái cây, bánh đầy đủ. Năm nay, phần lễ dưới lăng lo, cô đem theo xuống ghe, cô cũng chuẩn bị một thứ nhỏ nhỏ thôi. Cô cầu cho tất cả ngư dân mình đều trúng mùa, làm ăn phát đạt, chuyện gì cũng may mắn, suôn sẻ”, bà Hằng chia sẻ.

Nghi thức cúng Ông được thực hiện trang trọng trong ngày hội của ngư dân. - Ảnh: Văn Phúc

Với những người gắn bó gần như cả cuộc đời với nghề biển, lễ Nghinh Ông còn là cách nhớ về thế hệ đi trước và truyền lại nếp cũ cho con cháu. Ông Nguyễn Văn Minh, hội viên gắn bó với Lăng Ông Thủy Tướng, đã xuống biển làm thuê từ năm bảy tuổi. Qua nhiều mùa lễ, ông hiểu từng nghi thức được người trước chỉ dẫn, người sau tiếp nối.  “Lễ hội Nghinh Ông này, các ông cụ trước lần lượt để lại, rồi sau dần dần tới những người sau này. Đó là nghề truyền thống của ngư dân Cần Giờ. Cứ tới năm, tới tháng, đúng ngày đúng giờ là nghinh, cúng kiến, ra thỉnh Ông rồi rước về lăng để cúng. Tục lệ từ hồi xưa, biết bao nhiêu đời, tới nay là lớp tụi tui, rồi còn lớp sau nữa. Tôi rất mong muốn giữ cái lễ hội ông cha mình để lại. Người địa phương đi xứ khác làm ăn, tới ngày lễ cũng về đây hết”, ông Minh nói.

Thành viên ban nghi lễ chuẩn bị hương trước giờ thực hiện nghi thức. - Ảnh: Văn Phúc

Trong khuôn khổ lễ hội năm nay, Lễ Mừng công ngư dân Cần Giờ cũng biểu dương người làm nghề biển và những cá nhân góp sức gìn giữ, tôn tạo Lăng Ông Thủy Tướng.

Nguyễn Ngọc Vũ, Bí thư Đảng ủy xã, Chủ tịch Hội đồng nhân dân xã Cần Giờ  Trao tặng giấy khen.
Ông Nguyễn Ngọc Vũ, Bí thư Đảng ủy xã, Chủ tịch Hội đồng nhân dân xã Cần Giờ Trao tặng giấy khen cho ngư dân. - Ảnh: Văn Phúc

Theo phát biểu của Chủ tịch UBND xã Cần Giờ Mai Trung Hưng tại lễ mừng công, sản lượng thủy sản chín tháng đầu năm 2026 của xã đạt 8.232 tấn, bằng 73,9% kế hoạch năm. Cùng với duy trì sản xuất, ông nhấn mạnh việc đi biển an toàn, bảo vệ nguồn lợi thủy sản và chấp hành các quy định về khai thác. Nghề biển tạo sinh kế, đồng thời bồi đắp nếp sống của vùng đất này.

Người dân tập trung trước Lăng Dinh Thủy Tướng trong ngày hội - Ảnh: Văn Phúc 

 

68b27011-0e02-4447-b292-53725d67c2a7
Du khách Kevin Phạm ghi lại những khoảnh khắc tại lễ hội. - Ảnh: Văn Phúc

Ngày hội của ngư dân cũng thu hút khách phương xa. Anh Kevin Phạm du khách đang sinh sống tại Singapore cho biết anh biết lịch lễ hội qua Facebook, bay về Việt Nam để trải nghiệm. Với người từng dự nhiều lễ hội ở các nơi, chuyến đi đáng nhớ bởi cơ hội tìm hiểu tập tục và gặp gỡ người dân địa phương.“Bản thân anh là người rất thích lễ hội, đi lễ hội nhiều nơi trên thế giới. Những lễ hội tạo khác biệt so với đi coi phong cảnh bình thường; nó tạo không khí sôi động hơn, làm mình nhớ lâu hơn về nơi mình đến, về những người mình gặp. Anh đi một số lễ hội ven biển thì mỗi nơi hơi khác nhau một chút, nhưng đều mong sự an lành, bội thu cho người đánh bắt hải sản. Mình thích được trải nghiệm hơn là chỉ đi coi thôi. Hy vọng thế hệ sau tiếp tục giữ gìn văn hóa và những hoạt động truyền thống, trò chơi dân gian”, anh Kevin Phạm chia sẻ.

Đoàn múa rồng khuấy động không khí lễ hội Nghinh Ông Cần Giờ. Ảnh: Văn Phúc

Mong muốn được trải nghiệm của du khách gợi ra cách đưa văn hóa lễ hội đến gần công chúng. Tại Cần Giờ, ngoài phần lễ, khách có thể tìm hiểu hình ảnh, hiện vật về quá trình hình thành lễ hội, làng nghề, ngư cụ và đời sống cư dân vùng biển. Hát bội, đờn ca tài tử cùng các trò chơi dân gian tạo thêm không gian để nhiều lứa tuổi tham gia. Những lời giải thích từ người địa phương sẽ giúp khách hiểu ý nghĩa phía sau điều họ chứng kiến.

Lãnh đạo địa phương dự hoạt động lễ hội Nghinh Ông tại Cần Giờ. - Ảnh: Văn Phúc

Điểm mới của Lễ hội Nghinh Ông TPHCM năm 2026 là kết nối hoạt động ở Cần Giờ với khu vực Vũng Tàu. Lễ hội Nghinh Ông Cần Giờ và Lễ hội Nghinh Ông Thắng Tam đều là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, cùng gắn với tín ngưỡng thờ cá Ông.

 

Trần Thế Thuận, Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Thành phố Hồ Chí Minh phát biểu khai mạc
Ông Trần Thế Thuận, Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Thành phố Hồ Chí Minh phát biểu khai mạc - Ảnh: Văn Phúc

Theo ông Trần Thế Thuận, Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao TPHCM, việc mở rộng không gian tổ chức nhằm để ngư dân hai vùng biển cùng chung một mùa hội, còn du khách có thể đi trọn một hành trình văn hóa biển. : “Lễ hội hôm nay không chỉ là ngày hội của bà con ngư dân mà còn là dịp để Thành phố Hồ Chí Minh giới thiệu với bạn bè gần xa một vùng đất độc đáo: rừng ngập mặn Cần Giờ, lá phổi xanh của thành phố, khu dự trữ sinh quyển thế giới; những di tích tín ngưỡng dân gian; và trên hết là con người miền biển chân thành, nghĩa tình. Thông qua lễ hội, chúng ta kêu gọi cộng đồng cùng chung tay giữ gìn di sản của cha ông, trao truyền cho lớp trẻ tình yêu biển, yêu quê hương, góp phần xây dựng Cần Giờ trở thành điểm đến an toàn và thân thiện.”, ông Trần Thế Thuận nhấn mạnh.

Đại diện lãnh đạo thực hiện nghi thức trong chương trình lễ hội tại Vũng Tàu. Ảnh: Văn Phúc

Trong ngày 26 và 27/9, hoạt động Nghinh Ông Thắng Tam tiếp tục diễn ra tại khu vực Vũng Tàu, với nghi thức trên biển, rước Ông trên đường bộ và các lễ cổ truyền tại Đình thần Thắng Tam. Mỗi nơi có một không gian, một cách thể hiện riêng của cộng đồng cư dân ven biển.

Du khách trải nghiệm hoạt động cho chữ trong không gian lễ hội tại Vũng Tàu. - Ảnh: Văn Phúc

Từ Cần Giờ đến Vũng Tàu, việc kết nối hai lễ hội mở ra cơ hội để TPHCM giới thiệu văn hóa biển đến nhiều du khách hơn. Để hành trình ấy có sức sống lâu dài, cần phát huy giá trị di sản từ chính cộng đồng gìn giữ lễ hội: để ngư dân tiếp tục thực hiện nghi thức, kể câu chuyện của mình; đồng thời kết nối lễ hội với làng nghề, sản vật và các điểm đến địa phương. Khi du khách hiểu điều họ chứng kiến và người dân được tham gia, hưởng lợi, văn hóa biển có thể trở thành nguồn lực cho du lịch và kinh tế địa phương.

Trò chơi leo cột mỡ thu hút đông người dân và du khách theo dõi. Ảnh: Văn Phúc
Người dân và du khách theo dõi các hoạt động lễ hội bên đường. - Ảnh: Văn Phúc