Hội diễn sân khấu kịch nói chuyên nghiệp toàn quốc 2009

(VOH) - Dù còn chưa đầy một tháng nữa hội diễn sân khấu kịch nói chuyên nghiệp tòan quốc 2009 sẽ chính thức mở màn nhưng không khí vẫn có vẻ tĩnh lặng không khác gì những mùa hội diễn trước. Theo một vòng xoay 5 năm mới tổ chức một lần nhưng hội diễn chưa thật sự mang đến cho các nghệ sĩ phía nam sự chờ đợi nao nức.

Hội diễn sân khấu kịch nói chuyên nghiệp toàn quốc 2009 – Khao khát mùa bội thu

Phía nam được xem là mảnh đất màu mở của các sân khấu, với tỉ lệ những đêm sáng đèn rất cao nhưng con số các đòan ở phía nam có tên trong danh sách đăng ký dự thi so với tổng thể mặc bằng chung của các sân khấu kịch thì quá khiêm tốn.

Tính cho đến thời điểm này trong tổng số 17 đơn vị nghệ thuật có tên trong danh sách đăng kí dự thi thì riêng tại TPHCM con số này chưa chiếm đến một nửa, có thể kể đến một số đơn vị như: Sân khấu Phước Sang, Sân khấu kịch Phú Nhuận, Công ty TNHH Nụ Cười Mới, Sân khấu nhỏ 5B, Công ty dịch vụ truyền thông quảng cáo Sài Gòn Phẳng, trường Cao Đẳng sân khấu điện ảnh TPHCM và nhà hát kịch TP – đơn vị nghệ thuật kịch nói công lập duy nhất tại TPHCM – số còn lại đều là những đơn vị đến từ phía Bắc. Vì sao lại có một tỉ lệ khập khiễn đến như vậy. Đạo diễn Khánh Hoàng – Giám đốc nhà hát kịch TP – đơn vị tham dự trong hội diễn lần này chia sẻ:

“Liên hoan quả thật là một cơ hội tốt để trui rèn thêm nghề và đã là nghệ sĩ thì ai cũng muốn điều đó, thế nhưng qua nhiều mùa hộit hi thì anh em dường như đã nguội lạnh khi mà những thẩm định dường như dần mất đi tính hiệu quả, họ cảm thấy những đánh giá của hội đồng nghệ thuật chưa tương xứng với những thành quả lao động nghệ thuật mà họ bỏ, và đó là một trong sô 1những nguyên nhân chính dẫn đến việc có khá nihều đơn vị nghệ thuật dần không còn thích đến với các mùa liên hoan, còn riêng bản thâm tôi thì tôi đã không còn mặn mà với liên hoan nữa”.

Đạo diễn trẻ Đức Thịnh thì cho biết: “Những năm trước hội diễn sân khấu chỉ co cụm trong các sân khấu công lập mà lại tổ chức ở phía bắc nên việc ở phía nam ít có đơn vị dự thi là điều đương nhiên. Vì khi bạn làm cái gì đó theo phương thức tự thu tự chi thì bạn phải tính tóan làm sao để nó hài hòa. Trong khi công lập được tiền nhà nước rót thì đối với họ hội diễn chính là một ngày hội, còn như chúgn tôi thì chúng tôi không thể mạo hiểm để dựng vở dự thi rồi cất vào một xó, rất phung phí. Tôi nghĩ một nguyên nhân hkác nữa là cái quan niệm của nhiều người không đống nhất với những quanj niệm cũng nư những quy chế của hội diễn nên họ thấy không cần thiết phải tham dự…”.

Song song vấn đề vừa nêu trên thì có một nghịch lý là có khá nhiều vở đã công diễn được khán giả đón nhận rất nồng nhiệt nhưng khi mang đi tham dự hội diễn thì không có giải hoặc nếu có giải thì rất khiêm tốn, trái lại những giải vàng giải bạc thì được trao về cho các vở diễn mà khán giả không hề biết nó được công diễn từ bao giờ và đã không biết thì làm thế nào để yêu thích. Nếu bảo rằng tiêu chí chấm giải thiên về nội dung và những giá trị nghệ thuật của tác phầm mà bỏ qua tiêu chí không kém phần quan trọng là sự yêu thích của khán giả thì liệu có hợp lý không, và nếu trao giải để rồi cất vở diễn vào kho thì liệu có phải là quá lãng phí. Dù biết rằng đi thi không phải vì giải thưởng nhưng nếu cứ như thế này thì đến bao giờ hội diễn mới trở thành một ngày hội thật sự trong lòng nghệ sĩ và khán giả. Nói về khía cạnh này – Đạo diễn – NSƯT Hồng vân chia sẻ:

“Tiêu chí của hội diễn khác với tiêu chí của những vở dàn dựng trình diễn cho khán giả. Thế nhưng tại sao chúng ta lại đặt ra một cái rách giới rạch ròi và khá bất hợp lý như vậy, hay và có giá trị thì bắt buộc phải có người thưởng ngọan, đó là điều mà mình không thể chối bỏ được. Lần này thì bên vân cũgn tham dự hai vở trong đó ngòai những tiêu chí dành cho hội thi thì bên vân cũng chú ý đến cái tiêu chí, cái thị hiếu của khán giả và Vân muốn đón chờ xem sự đón nhận của hội đồng nghệ thuật , của các đồng nghiệp và đặc biệt là của khán giả như thế nào.”

Hơn thế nữa, quanh đi quẩn lại mỗi mùa hội diễn người ta vẫn cứ không khỏi bị ám ảnh bởi những “cơn mưa” huy chương luôn thuộc về tay của các đạo diễn được xem là phù thủy của sân khấu như: Dzõan Hoàng Giang, Trần Ngọc Giàu hay Lê Hùng,… trong khi đó các gương mặt trẻ thì không thấy đâu hay họa chăng nếu có thì họ cũng chỉ giữa vai trò là đường viền để bức tranh của hội diễni thêm phần sống động. Có phải vì những tác giả, những đạo diễn trẻ chưa đủ khả năng, chưa đủ bản lĩnh để chứng minh cho quy luật “tre già măng mọc” hay còn do quy chế chưa tạo được sự bình đẳng.

Hạnh Thúy một nữ đạo diễn trẻ sẽ đại diễn cho công ty Dịch vụ truyền Thông quảng cáo Sài Gòn phẳng tham dự hội diễn với tác phẩm “Dòng nhớ” nói: “Có thể đạo diễn trẻ chưa đủ khả năng để khẳng định mịnh nên họ chưa tạo ra những sự đột phá mới, bên cạnh đó thì người Việt nam mình luôn có sự cẩn trọng cần thiết để bảo đảm an tòan cho mùa liên hoan nên người ta ngại khi giao một vở diễn lớn vào tay một người trẻ, bên cạnh đó thì các đạo diễn trẻ vẫn thường hay thích tìm tòi và thể hiện cái mới nên họ không đủ kiên nhẫn chờ đợi trong những mùa liên hoan như thế”.

Trao đổi với chúng tôi, ông Nguyễn Đăng Chương – phó cục trưởng cục biểu diễn nghệ thuật Bộ văn Hóa Thể Thao và Du Lịch cho biết: “Để tránh trường hợp mưa huy chương như bạn vừa nói nên trong năm nay ban tổ chức chúng tôi đã đưa ra một số quy chế mới như: Một đạo diễn, tác giả không được tham dự quá 3 vở trong một liên hoan, như thế để tạo ra cái vai trò và cơ hội ngang nhau cho thế hệ già và thế hệ trẻ , cho nên sẽ không có chuyện những cây đa cây đề đạt nhiều huy chương nếu như tác phẩm của họ không đạt chất lương”.

Hội diễn không chỉ là nơi để các nghệ sĩ trao đổi giao lưu học hỏi kinh nghiệm nghề nghiệp với nhau mà nó còn là sự tìm kiếm những vở diễn hay những phát hiện tài năng mới. Thiết nghĩ ban tổ chức hãy lắng nghe những nguyên vọng tâm tư của các nghệ sĩ để mỗi mùa hội diễn về là mỗi mùa nô nức đợi chờ. Sự thành công của một hội diễn không chỉ được đánh giá ở chỗ huy chương nhiều hay ít mà nó còn ở chỗ sau 5 năm hội diễn đã có những sự chuyển mình như thế nào , và sự chuyển mình đó ảnh hưởng tích cực đến các đơn vị, đến các nghệ sĩ và quan trọng hơn cả là đến sự yêu mến của khán giả. Ngày 26 tháng 09 tới đây hội diễn sân khấu kịch nói chuyên nghiệp tòan quốc 2009 sẽ bắt đầu , tài năng mới nào sẽ được tìm thấy, vở diễn nào sẽ ở lại trong lòng công chúng và chiếc huy chương nào sẽ nhận được điểm đồng thuận của cả hai phía khán giả và hội đồng nghệ thuật sẽ là những ẩn số được chờ đợi nhiều nhất. Chúng ta hy vọng hội diễn sân khấu kịch nói tòan quốc năm nay sẽ gặt hái một mùa bội thu.

Ngọc Thu