Theo UBND TP. Hồ Chí Minh, cơ chế này nhằm rút ngắn từ 5-7 tháng thời gian thực hiện dự án, tạo quỹ đất sạch cho các dự án lớn, quan trọng và cấp bách.
Theo quy định hiện hành, việc tách và triển khai dự án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư được thực hiện đồng thời với thời điểm phê duyệt đầu tư dự án chính. Thời gian thẩm định dự án đầu tư tối đa không quá 40 ngày làm việc.
Tuy nhiên, trên thực tế, việc lập, thẩm định, phê duyệt dự án đầu tư cần từ 5-6 tháng, trong khi công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng kéo dài từ 5-7 tháng. Với các dự án lớn, quan trọng cần triển khai ngay hoặc dự án đầu tư xây dựng cấp bách, trình tự này có thể ảnh hưởng đến tiến độ chung và làm chậm giải ngân vốn đầu tư.
Do đó, UBND TP. Hồ Chí Minh đề xuất cho phép triển khai công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng trước khi chủ trương đầu tư được phê duyệt, thực hiện song song với quá trình lập dự án đầu tư. Cơ chế này được xác định nhằm đẩy nhanh tiến độ thực hiện dự án từ 5-7 tháng, đồng thời chuẩn bị quỹ đất sạch phục vụ các dự án lớn, quan trọng cần triển khai ngay và các dự án đầu tư xây dựng cấp bách, khẩn cấp.
Phạm vi áp dụng gồm các dự án đầu tư công cần triển khai ngay; dự án đầu tư theo phương thức đối tác công tư sử dụng vốn ngân sách thành phố và các nguồn vốn hợp pháp khác của thành phố cần triển khai ngay; dự án đầu tư theo quy định về đầu tư cần triển khai ngay; dự án đầu tư xây dựng cấp bách hoặc khẩn cấp.
Tuy nhiên, theo UBND TP. Hồ Chí Minh, cơ chế bồi thường đi trước chỉ thực hiện đối với các dự án, công trình thực sự cấp bách, khẩn cấp khi có văn bản chỉ đạo trực tiếp của các cấp ủy Đảng hoặc Chính phủ. Mục tiêu là bảo đảm nguồn lực tài chính công của địa phương được tập trung đúng trọng tâm, trọng điểm.
UBND TP. Hồ Chí Minh cũng đề xuất đẩy mạnh phân cấp thẩm quyền phê duyệt dự án bồi thường chi tiết cho Chủ tịch UBND cấp xã nhằm rút ngắn thời gian thực hiện thủ tục hành chính.
Theo UBND TP. Hồ Chí Minh, do công tác bồi thường độc lập được thực hiện trước khi dự án xây lắp chính được phê duyệt, có thể phát sinh trường hợp thay đổi ranh giới quy hoạch hoặc tạm dừng dự án.
Để bảo toàn ngân sách địa phương, UBND TP. Hồ Chí Minh đề xuất giao UBND TP. Hồ Chí Minh rà soát toàn bộ chi phí đã thực hiện, thu hồi quỹ đất sạch và tài sản liên quan để chuyển đổi công năng sang mục đích công ích hoặc thương mại hợp pháp khác, đồng thời báo cáo HĐND TP. Hồ Chí Minh.

