Đề xuất cấm xuất cảnh vì nợ thuế từ 1 triệu đồng: Tránh “mạnh tay” với khoản nợ nhỏ

Đề xuất của Bộ Tài chính về việc tạm hoãn xuất cảnh đối với cá nhân, hộ kinh doanh nợ thuế từ 1 triệu đồng trong trường hợp không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký đang thu hút nhiều ý kiến trái chiều.

Dù mục tiêu là siết quản lý, chống thất thu ngân sách và xử lý tình trạng đăng ký địa chỉ kinh doanh không có thật, chính sách này vẫn làm dấy lên lo ngại về tính hợp lý và mức độ ảnh hưởng đến quyền công dân.

So với thực tế hiện nay – khi nhiều trường hợp chỉ nợ vài chục nghìn đồng cũng có thể bị tạm hoãn xuất cảnh – việc đặt ngưỡng tối thiểu 1 triệu đồng được xem là bước điều chỉnh theo hướng nới lỏng hơn.

Tuy nhiên, vấn đề không chỉ nằm ở con số, mà ở cách áp dụng chế tài sao cho phù hợp với mức độ vi phạm và phân loại đúng đối tượng rủi ro.

Theo dự thảo, người nộp thuế vẫn hoạt động tại địa chỉ đăng ký chỉ bị áp dụng biện pháp cưỡng chế khi nợ quá 120 ngày, trong khi trường hợp không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký có thể bị xử lý sau 30 ngày kể từ khi cơ quan thuế thông báo.

Cách phân nhóm này về cơ bản phù hợp với nguyên tắc quản lý theo mức độ rủi ro, nhưng nếu chỉ với khoản nợ từ 1 triệu đồng đã áp dụng biện pháp mạnh như cấm xuất cảnh thì vẫn bị cho là thiếu tương xứng.

Tạm hoãn xuất cảnh không chỉ là biện pháp hành chính để thu hồi nợ thuế mà còn tác động trực tiếp đến quyền đi lại, học tập, chữa bệnh, ký kết hợp đồng, công tác và hoạt động thương mại của người dân.

Trong nhiều trường hợp, khoản nợ nhỏ có thể phát sinh từ sai sót kỹ thuật, chậm cập nhật dữ liệu hoặc thiếu thông tin, nhưng hậu quả lại rất lớn nếu bị ngăn xuất cảnh.

Vì vậy, nhiều ý kiến cho rằng cần cân nhắc nâng ngưỡng nợ thuế áp dụng biện pháp này lên mức hợp lý hơn, như tối thiểu 5 triệu đồng hoặc tương đương ngưỡng 50 triệu đồng đối với cá nhân, hộ kinh doanh vẫn đang hoạt động, đồng thời giữ thời gian xử lý sớm hơn với nhóm bỏ địa chỉ kinh doanh.

Cách làm này vừa bảo đảm tính răn đe với người cố tình trốn thuế, vừa tránh gây áp lực không cần thiết cho người dân tuân thủ.

Bên cạnh đó, cần hoàn thiện hệ thống cảnh báo sớm thông qua email, điện thoại, eTax, VNeID… để người nộp thuế được thông tin đầy đủ trước khi bị áp dụng biện pháp cưỡng chế.

Đồng thời, nên xây dựng cơ chế điện tử liên thông giữa cơ quan thuế và xuất nhập cảnh để khi người dân hoàn thành nghĩa vụ, lệnh tạm hoãn được gỡ bỏ nhanh chóng, tránh phát sinh thiệt hại ngoài ý muốn.

Chính sách thuế cần đủ nghiêm để bảo vệ kỷ cương ngân sách, nhưng cũng phải bảo đảm công bằng, đúng đối tượng và tương xứng với mức độ vi phạm, tránh để một khoản nợ nhỏ trở thành rào cản lớn đối với quyền đi lại và hoạt động kinh doanh chính đáng.