Tin tứcChiều nay, 5/1, tại Phủ Chủ tịch, Văn phòng Chủ tịch nước tổ chức họp báo công bố Lệnh của Chủ tịch nước về 13 luật đã được Quốc hội khóa XV thông qua tại kỳ họp thứ 10. Tại họp báo, Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Liên Hương đã giới thiệu những điểm mới đáng chú ý của Luật Dân số, sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 1/7/2026.
Theo Thứ trưởng Nguyễn Thị Liên Hương, Luật Dân số lần này bổ sung nhiều chính sách nhằm duy trì mức sinh thay thế trong bối cảnh mức sinh tại nhiều địa phương đang giảm. Một trong những nội dung đáng chú ý là quy định về hỗ trợ tài chính và an sinh xã hội đối với phụ nữ sinh con.
Cụ thể, Điều 14 của luật quy định các biện pháp duy trì mức sinh thay thế. Trường hợp sinh con thứ hai, thời gian nghỉ thai sản của lao động nữ được tăng lên 7 tháng; lao động nam được nghỉ 10 ngày làm việc khi vợ sinh con.
Luật cũng quy định hỗ trợ tài chính khi sinh con đối với phụ nữ là người dân tộc thiểu số; phụ nữ sinh sống tại tỉnh, thành phố có mức sinh dưới mức sinh thay thế; phụ nữ sinh đủ 2 con trước 35 tuổi. Đặc biệt, người có từ 2 con đẻ trở lên sẽ được ưu tiên mua, thuê mua hoặc thuê nhà ở xã hội theo quy định của pháp luật về nhà ở.
Căn cứ vào điều kiện kinh tế - xã hội từng thời kỳ, Chính phủ sẽ quy định mức hưởng, trình tự và thủ tục đối với các chính sách hỗ trợ này. Trên cơ sở khả năng cân đối ngân sách và trong phạm vi thẩm quyền, chính quyền địa phương cấp tỉnh có trách nhiệm cụ thể hóa và tổ chức thực hiện.
Luật Dân số cũng quy định cơ quan thống kê trung ương định kỳ hằng năm công bố tình trạng mức sinh, làm cơ sở để Chính phủ và các địa phương xây dựng, điều chỉnh các chính sách khuyến khích phù hợp với thực tiễn.
Bên cạnh các chính sách khuyến sinh, luật tiếp tục khẳng định việc nghiêm cấm lựa chọn giới tính thai nhi dưới mọi hình thức; cấm thông báo, tiết lộ giới tính thai nhi, trừ trường hợp đặc biệt phục vụ chẩn đoán và điều trị bệnh theo quy định của Bộ trưởng Bộ Y tế. Đồng thời, luật khuyến khích đưa nội dung không trọng nam hơn nữ, không lựa chọn giới tính khi sinh vào hương ước, quy ước của cộng đồng dân cư.
Đối với thích ứng với già hóa dân số, Luật Dân số bổ sung các quy định về chăm sóc người cao tuổi, phát triển đa dạng các hình thức chăm sóc như tự chăm sóc, chăm sóc tại nhà và tại cộng đồng. Luật cũng đặt ra yêu cầu phát triển nguồn nhân lực chăm sóc người cao tuổi, phân tách rõ nhóm chăm sóc chính thức và không chính thức, kèm theo cơ chế hỗ trợ và đào tạo kỹ năng phù hợp.
Về nâng cao chất lượng dân số, luật khuyến khích nam, nữ chủ động tiếp cận dịch vụ tư vấn và khám sức khỏe trước khi kết hôn; khuyến khích sàng lọc bệnh bẩm sinh trước sinh và sơ sinh đối với phụ nữ mang thai và trẻ sơ sinh theo danh mục bệnh cần sàng lọc.
Trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe sinh sản, Luật Dân số khẳng định cá nhân và các cặp vợ chồng được quyền tiếp cận đầy đủ, bình đẳng, không bị phân biệt đối xử; được tự quyết định các vấn đề liên quan đến sức khỏe sinh sản trên cơ sở hiểu biết, tự nguyện và tôn trọng quyền, lợi ích của mỗi người. Việc dự phòng và điều trị vô sinh được thực hiện theo quy định của pháp luật về phòng bệnh, khám chữa bệnh và bảo hiểm y tế.
