Tin tứcDưới đáy biển ngoài khơi Thổ Nhĩ Kỳ, các nhà khảo cổ vừa xác định được phần còn lại của một vụ đắm tàu xảy ra cách đây khoảng 4.500 năm. Điều đáng kinh ngạc là dù thân tàu đã hoàn toàn biến mất, những món hàng hóa nó mang theo vẫn bảo quản một bí mật nguyên vẹn đến ngỡ ngàng.
"Chuyến tàu ma" dưới đáy biển Kekova
Nằm ở độ sâu khoảng 30m gần đảo Kekova (Antalya, Thổ Nhĩ Kỳ), con tàu này được xác định có niên đại từ năm 2700 đến 2400 trước Công nguyên (giai đoạn Sơ kỳ Đồ đồng). Để dễ hình dung, con tàu này vỡ vụn vào cùng thời điểm người Ai Cập đang hì hục xây dựng các Kim tự tháp Giza và bãi đá Stonehenge đang được dựng lên ở Anh.
Tuy nhiên, hiện trường không hề có lấy một mảnh vỡ thân tàu. Giáo sư Hakan Öniz (Đại học Akdeniz) giải thích rằng trong vùng biển Địa Trung Hải, hà biển (Teredo navalis) và các sinh vật ăn gỗ khác đã "xơi tái" toàn bộ phần hữu cơ của con tàu từ hàng ngàn năm trước. Dấu vết còn lại chỉ gồm khoảng 30 chiếc bình gốm (amphora) tàu chở theo và ba chiếc neo đá cùng thời.
Dựa vào vị trí các hiện vật, nhóm nghiên cứu ước tính con tàu dài khoảng 10m. Nhiều khả năng nó xuất phát từ vùng Levant ở phía đông Địa Trung Hải và đã đâm vào đá ngầm ở vùng nước nông giữa hai hòn đảo, có thể khi đang tránh bão, dù đây chỉ là phỏng đoán.
Cú "lừa" thế kỷ và thứ cặn đen bí ẩn
Giáo sư Hakan Öniz thuộc Đại học Akdeniz, người nhiều thập kỷ nghiên cứu tàu đắm ngoài khơi Antalya, cho biết nhóm phát hiện xác tàu năm 2024. Do các bình có đáy phẳng, ban đầu họ nghĩ chúng thuộc thời Ottoman (cách đây vài thế kỷ) nên xếp vào danh mục cùng 434 xác tàu đã tìm thấy trong vùng.
hải đến năm 2025, khi đối chiếu với các tài liệu về cổ vật tương tự ở Ai Cập, họ mới ngỡ ngàng nhận ra mình vừa chạm tay vào xác tàu đắm cổ nhất nhân loại, xô đổ kỷ lục của xác tàu Dokos (2200 TCN) tìm thấy ở Hy Lạp năm 1975.
Theo giáo sư Öniz, ở Địa Trung Hải, loài sâu biển chuyên đục gỗ nhanh chóng phá hủy gỗ và các vật liệu hữu cơ sau khi tàu chìm. Gỗ chỉ được giữ lại nếu bị cát dày phủ lên, trong khi đáy biển ở đây chủ yếu là đá.
Trong phòng thí nghiệm, nhóm phát hiện lớp cặn đen bám bên trong các bình, nhìn thấy được bằng mắt thường dù đã ngâm dưới biển khoảng 4.500 năm.
Tiến sĩ Karin Sowada của Đại học Macquarie (Úc), người dẫn dắt phần phân tích này, kể bà "suýt ngất" khi kiểm tra bên trong những chiếc bình gốm. Dù đã ngâm mình dưới đáy đại dương ngót nghét 4.500 năm, phần ruột bình vẫn lưu giữ một lượng lớn lớp cặn màu đen có thể nhìn rõ bằng mắt thường mà không cần đến kính hiển vi.
Hiện tại, các phân tích chuyên sâu đang được tiến hành, nhưng giới chuyên gia suy đoán thứ cặn đen bí ẩn này là tàn dư của dầu oliu, rượu vang, hoặc nhựa cây (được sử dụng phổ biến làm hương liệu thời bấy giờ).
Xác tàu cổ nhất trước đây được tìm thấy năm 1975 ở biển Aegean, ngoài khơi đảo Dokos (Hy Lạp), ước tính khoảng năm 2200 TCN, cũng được định tuổi chỉ nhờ neo đá và gốm. Giáo sư Öniz cho biết đoạn bờ biển Antalya nằm trên các tuyến hàng hải nối những trung tâm thời đồ đồng như Levant, Ai Cập và Cyprus nên không lạ khi nơi này có nhiều xác tàu cổ.
Theo các nhà nghiên cứu, hiện mới chỉ chưa đầy 10% vùng bờ biển này được khảo sát. Với sự hỗ trợ của công nghệ robot lặn sâu, hàng ngàn "chuyến tàu ma" mang theo vô số bí ẩn lịch sử có lẽ vẫn đang kiên nhẫn chờ ngày được đánh thức dưới đáy đại dương sâu thẳm.
