Tin tứcTheo các chuyên gia, cán bộ quản lý tại Hội thảo khoa học “Ứng dụng AI trong giáo dục: Cơ hội và thách thức”, do Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức tại TPHCM vào sáng 18/9, tỷ lệ giáo viên và học sinh sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) đang ở mức rất cao, cho thấy AI đã trở thành xu hướng không thể đảo ngược trong giáo dục. Tuy nhiên, vấn đề quan trọng không phải là có dùng hay không, mà là dùng như thế nào cho đúng và hiệu quả.
Trên cơ sở khảo sát diện rộng 897 giáo viên nhiều môn học, cấp học tại các trường công lập trên địa bàn Hà Nội của TS. Kiều Phương Thuỳ - Khoa Công nghệ thông tin, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, kết quả cho thấy bức tranh hai mặt khá rõ nét. Về nhận thức, phần lớn giáo viên có thái độ tích cực với AI (74%), và 75% đồng ý rằng AI giúp rút ngắn đáng kể thời gian chuẩn bị bài giảng. Tuy nhiên, về kiến thức và kĩ năng, có tới 40% giáo viên chỉ tự đánh giá ở mức trung bình đối với các câu hỏi về kiến thức, kĩ năng AI - cho thấy sự thiếu tự tin đáng kể trong một lĩnh vực còn rất mới.
Do đó, theo TS. Kiều Phương Thùy, muốn học sinh hình thành được năng lực số, năng lực AI, trước hết đội ngũ nhà giáo - những người trực tiếp thiết kế, tổ chức và đánh giá quá trình dạy học - phải được trang bị, bồi dưỡng năng lực này một cách bài bản; đồng thời bản thân giáo viên cũng cần được trang bị năng lực sư phạm để lựa chọn đúng bài học, đúng thời điểm tích hợp cho học sinh, tránh tình trạng lạm dụng, tích hợp tràn lan thiếu chọn lọc đang khá phổ biến hiện nay.
TS. Kiều Phương Thùy đề xuất: “Giáo viên sẽ phải có công cụ để so sánh, đặt ra câu hỏi: liệu đưa AI và năng lực số vào thì có gắn với mục tiêu của bài học hay không, học sinh có thời gian để kiểm chứng kết quả do AI đưa ra không, có phục vụ cho các yêu cầu cần đạt trong khung giáo dục AI hay không, và đặc biệt là nếu bỏ yếu tố AI đi thì bài học này có đạt mục tiêu hay không? Nếu câu trả lời là không, thì thầy cô cần mạnh dạn không đưa AI vào một cách khiên cưỡng.”
Một vấn đề lớn cũng đang được đặt ra là học sinh sử dụng AI mà không có khả năng kiểm soát kết quả. Trí tuệ nhân tạo cung cấp kết quả quá nhanh, nhưng học sinh không có kiến thức để xác minh tính đúng đắn. Do đó, cần phát triển năng lực số cho giáo viên, học sinh và cán bộ quản lý để có thể sử dụng AI một cách có trách nhiệm và minh bạch.
Phân tích thêm, GS.TS Lê Anh Vinh, Viện trưởng Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam, Bộ Giáo dục và Đào tạo, cho rằng, thay vì giáo viên ra bài và học sinh làm bài, cần tạo môi trường để học sinh chủ động sử dụng công nghệ để tự học và phát triển. Điều này đòi hỏi thay đổi cơ bản trong thiết kế chương trình và phương pháp giảng dạy.
“Hiện nay chúng ta vẫn tư duy theo lối cũ là làm sao để ra bài tập cho học sinh, làm sao để giúp bài giảng phong phú hơn, …những vấn đề đó rất dễ, nhưng cái khó hơn là làm sao để học sinh học tập tích cực hơn, đó mới là câu hỏi nên đặt ra. Bộ đã ban hành khung giáo dục AI trong nhà trường, các thầy cô, nhà trường, địa phương nên nghiên cứu kỹ cách thức triển khai khung này. Vì khung này không phải dạy học sinh dùng công nghệ mà dạy cho học sinh những hiểu biết để các em học tập trong môi trường công nghệ một cách hiệu quả.”
Tại hội thảo, ông Nguyễn Sơn Hải, Quyền Cục trưởng Cục Khoa học, Công nghệ và Thông tin (Bộ Giáo dục và Đào tạo) cũng cho biết, nhằm khắc phục tình trạng phần mềm quản lý chưa thống nhất, bắt đầu từ năm học 2026 - 2027, Bộ đã đưa vào sử dụng nền tảng số quản trị dữ liệu quốc gia, trong đó có mô-đun phần mềm quản lý trường học. Bên cạnh việc ban hành và áp dụng Khung năng lực số, năng lực trí tuệ nhân tạo dành cho đội ngũ nhà giáo và người học, Bộ cũng đã giao cho các cơ sở giáo dục đại học phối hợp với doanh nghiệp phát triển sản phẩm AI trong giáo dục do người Việt làm chủ và có sự kiểm soát.
Ông Nguyễn Sơn Hải cho biết thêm: “Đối với các cơ sở giáo dục, Bộ Giáo dục và Đào tạo yêu cầu mỗi nhà trường phải ban hành Bộ quy tắc ứng xử về ứng dụng AI, quy định rõ phạm vi, ranh giới được phép, không được phép sử dụng và quy trình kiểm soát. Chúng tôi cũng đang xây dựng cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (Sandbox) cho các ứng dụng AI, xây dựng thông tư, quy định về quản lý rủi ro trong ứng dụng AI vào giáo dục đào tạo để quản lý toàn diện từ khâu phát triển phần mềm, ban hành đến quá trình đưa vào vận hành thực tế.”
Ông Phạm Quang Hưng, Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo nhấn mạnh, chúng ta đã nói nhiều về cơ hội, thách thức của trí tuệ nhân tạo. Lúc này cần chọn đúng bài toán, giải pháp phù hợp, đo lường kết quả và xác định rõ trách nhiệm.
“Trí tuệ nhân tạo có thể hỗ trợ giáo viên để chuẩn bị học liệu, phản hồi cho học sinh, hỗ trợ người học tiếp cận tri thức, hỗ trợ nhà trường xử lý dữ liệu, giảm công việc hành chính. Tuy nhiên, nhanh hơn, chưa đồng nghĩa với việc học tốt hơn. Một bài làm đúng chưa chắc cho thấy học sinh đã hiểu một cách đầy đủ giá trị. Tư duy sáng tạo phải được đo bằng tiến bộ của người học, chất lượng công việc của nhà giáo và hiệu quả quản trị của nhà trường”, Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo nêu rõ.
Thứ trưởng Phạm Quang Hưng cũng khẳng định, AI trong giáo dục không phải là mục tiêu cuối cùng, mà là công cụ hỗ trợ để giáo viên dạy tốt hơn, học sinh học sâu hơn và nhà quản lý ra quyết định chính xác hơn. Thành công của ứng dụng AI phải được đánh giá dựa trên kết quả giáo dục thực tế, chứ không phải số lượng công cụ được triển khai.
