Hai loài người bí ẩn từng rời châu Phi cùng tổ tiên loài người hiện đại

Những phát hiện mới cho thấy họ có thể đã cùng ít nhất hai loài người khác đặt những bước chân đầu tiên lên lục địa Á - Âu.

Các hóa thạch Homo erectus, còn được gọi là “người đứng thẳng”, được khai quật tại di chỉ Dmanisi (Georgia) từ nhiều năm trước, đã đóng vai trò then chốt trong việc tái dựng lịch sử tiến hóa của loài người.

Nằm ở “ngã tư” giữa Đông Âu và Tây Á, Dmanisi được xem là bằng chứng rõ ràng nhất về làn sóng di cư sớm nhất của loài người ra khỏi châu Phi.

Ý nghĩa của phát hiện này càng lớn hơn khi Homo erectus được coi là tổ tiên trực hệ của loài người hiện đại.

Tuy nhiên, các nhà khoa học từ lâu đã nhận thấy một điểm bất thường: một số hộp sọ tại Dmanisi có sự khác biệt hình thái quá lớn so với các mẫu còn lại, vượt xa những gì có thể lý giải bằng khác biệt giới tính hay cá thể trong cùng một loài.

Để giải quyết bí ẩn này, các nhà nghiên cứu thuộc Đại học São Paulo (Brazil) đã tiến hành phân tích chi tiết men răng, một chỉ dấu tiến hóa quan trọng và bền vững theo thời gian.

Theo trang tin khoa học PHYS, nhóm nghiên cứu đã so sánh diện tích thân răng của 3 mẫu vật Dmanisi với 122 mẫu hóa thạch khác, bao gồm các mảnh hàm và răng rời, tổng cộng 583 chiếc răng.

Kết quả cho thấy sự khác biệt giữa các mẫu Dmanisi lớn hơn đáng kể so với mức chênh lệch thông thường giữa con đực và con cái trong cùng một loài.

Viết trên tạp chí khoa học PLOS One, nhóm nghiên cứu cho rằng những bằng chứng này cho thấy Homo erectus đã từng chung sống với ít nhất hai loài người khác, chưa từng được khoa học chính thức ghi nhận.

Loài thứ nhất được cho là chủ nhân của Skull 5 - hộp sọ nổi tiếng với khuôn mặt và hàm răng đồ sộ nhưng thể tích não nhỏ, từng gây nhiều tranh cãi trong giới khoa học.

Nhóm nghiên cứu đề xuất đặt tên cho loài này là Homo georgicus, với các đặc điểm nguyên thủy, thậm chí gần với Australopithecus (người vượn phương Nam) hơn là Homo erectus.

Loài người bí ẩn thứ hai được đề xuất mang tên Homo caucasi, sở hữu các đặc điểm tiến hóa cao hơn, gần với loài người hiện đại hơn so với Homo erectus.

Đáng chú ý, cả hai loài này dường như không phải cư dân bản địa của khu vực Dmanisi, mà đã cùng Homo erectus rời khỏi châu Phi, tạo nên một bức tranh di cư phức tạp và đa dạng hơn nhiều so với giả thuyết trước đây.

Dù vẫn cần thêm hóa thạch và bằng chứng để củng cố các kết luận, phát hiện này cho thấy lịch sử tiến hóa của loài người không phải là một con đường thẳng, mà là một mạng lưới chằng chịt với nhiều loài cùng tồn tại, thích nghi và biến mất trong dòng chảy thời gian.