Bán dẫn Việt Nam trước cơ hội vươn tầm toàn cầu

Nhiều cơ chế khuyến khích thu hút đầu tư ngành bán dẫn

Lần đầu tiên, Diễn đàn SEMIExpo Việt Nam 2026 diễn ra trong hai ngày 3 và 4/12 tại Trung tâm Hội nghị Thiskyhall Sala, TPHCM, dự kiến quy tụ hơn 4.000 đại biểu đến từ hơn 20 quốc gia và vùng lãnh thổ. Sự kiện do Hiệp hội Bán dẫn Đông Nam Á (SEMI SEA) phối hợp với Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC), Bộ Tài chính tổ chức.

Với chủ đề “Vượt lên khát vọng - Kiến tạo tương lai ngành bán dẫn Việt Nam”, diễn đàn gồm các hoạt động triển lãm, hội nghị, kết nối doanh nghiệp và phát triển nhân lực. Dự kiến có hơn 200 gian hàng, trên 100 doanh nghiệp trưng bày, tăng khoảng 30% so với năm trước.

Điểm nhấn là Chương trình Tìm kiếm Nhà cung ứng, kết nối trực tiếp doanh nghiệp Việt Nam với nhà mua hàng quốc tế qua các cuộc gặp 1:1, giúp doanh nghiệp tiếp cận yêu cầu kỹ thuật, tiêu chuẩn thu mua và mở rộng cơ hội hợp tác lâu dài.

Ông Võ Xuân Hoài, Phó Giám đốc Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC), Bộ Tài chính cho biết số doanh nghiệp bán dẫn tại Việt Nam đã tăng từ khoảng 50 vào năm 2023 lên khoảng 100 hiện nay, cùng sự hiện diện ngày càng nhiều của các tập đoàn công nghệ quốc tế. Đây là tín hiệu tích cực để Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Theo Tổ chức Thống kê Thương mại Bán dẫn Thế giới, doanh thu ngành bán dẫn thế giới năm 2026 dự kiến đạt kỷ lục 1.510 tỷ USD.

Chính phủ đã ban hành Quyết định 1017 về phát triển nguồn nhân lực ngành bán dẫn với mục tiêu đến năm 2030 có 50.000 kỹ sư, trong đó có 15.000 kỹ sư thiết kế và 35.000 kỹ sư đóng gói, kiểm thử, sản xuất và các lĩnh vực khác.

Hiện tại, theo số liệu đào tạo từ các trường đại học, riêng kỹ sư thiết kế đã có khoảng 7.000 người đang làm việc tại các doanh nghiệp. Thời gian qua, khoảng 20-30 cơ sở đào tạo (ĐHQG TPHCM, ĐHQG Hà Nội, ĐH Bách khoa Hà Nội...) đã tham gia đào tạo hệ 4-5 năm, đào tạo chuyển đổi và sau đại học.

Để phát triển nhân lực, Việt Nam đã triển khai chính sách miễn học phí, học bổng, đưa sinh viên đi đào tạo ở nước ngoài, thu hút chuyên gia Việt Nam hồi hương và đẩy mạnh đào tạo thạc sĩ, tiến sĩ nhằm làm chủ công nghệ lõi.

Đối với các mô hình hợp tác thực tế, High-Vandus – một startup của Việt Nam làm chủ cả IP tần số và công nghệ thiết kế chip. Khi NIC sang thăm tập đoàn ARM tại Anh, họ đánh giá rất cao trường hợp của High-Vandus vì đã ứng dụng IP của họ để tạo ra các sản phẩm độc đáo. Bên cạnh đó, việc xây dựng các phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia và các hình thức hợp tác đưa phòng thí nghiệm đặt thẳng vào trong trường đại học như mô hình hợp tác với Marvell, Intel… giúp sinh viên được thực hành trực tiếp trên chip thật.

Chia sẻ thêm về điều này, đại diện doanh nghiệp High-Vandus cho hay, tại sự kiện triển lãm sắp tới, doanh nghiệp sẽ giới thiệu năng lực thiết kế của đội ngũ kỹ sư và triển lãm các sản phẩm công nghệ như dòng chip MCU vi điều khiển MCU, SoC tích hợp AI và các giải pháp theo yêu cầu cụ thể của khách hàng.

Việt Nam cần một lực lượng lao động ở trình độ cao trong ngành bán dẫn

Đại học Quốc gia TPHCM hiện đào tạo khoảng 1.000 sinh viên bậc đại học chuyên ngành công nghệ bán dẫn và thiết kế vi mạch, 200 học viên cao học và hơn 20 nghiên cứu sinh tiến sĩ mỗi năm. Theo đại diện đơn vị, bên cạnh đào tạo bậc đại học, trường đặc biệt chú trọng phát triển nguồn nhân lực trình độ thạc sĩ, tiến sĩ nhằm đáp ứng yêu cầu nghiên cứu, giải quyết những bài toán chuyên sâu và cung cấp nhân lực chất lượng cao cho các doanh nghiệp trong nước, quốc tế.

Để phục vụ mục tiêu này, Đại học Quốc gia TPHCM được Chính phủ quan tâm đầu tư Phòng thí nghiệm thiết kế vi mạch dùng chung cấp quốc gia, đặt tại Trung tâm Đổi mới sáng tạo của trường. Hệ thống phòng thí nghiệm được đầu tư các thiết bị hiện đại phục vụ thiết kế, đo đạc và đóng gói chip. Trong giai đoạn 2, trường dự kiến phát triển thêm phòng thí nghiệm chế tạo linh kiện bán dẫn.

Đại diện trường cho biết, nhu cầu tuyển dụng nhân lực trình độ cao từ các doanh nghiệp bán dẫn nước ngoài khi đến Việt Nam ngày càng lớn. Vì vậy, việc đầu tư cơ sở vật chất, mở rộng đào tạo sau đại học là hướng đi quan trọng để thu hút doanh nghiệp, góp phần phát triển hệ sinh thái bán dẫn trong nước và khu vực.

Bên cạnh đó, trường mở rộng hợp tác quốc tế với nhiều đối tác tại Mỹ, Pháp, Hàn Quốc, Singapore… thông qua các chương trình phối hợp đào tạo, trao đổi sinh viên và giảng viên, góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực bán dẫn.