Tin tứcBài viết khẳng định, tập trung tăng trưởng kinh tế và tránh phụ thuộc bất kỳ nước nào, biến Việt Nam thành 1 trong những quốc gia thành công nhất châu Á.
Đây là mô hình cho thấy dẫu nằm trong vòng cạnh tranh giữa Mỹ và Trung Quốc, cộng với bất ổn toàn cầu, vẫn có thể phát triển mạnh mẽ.
Tổng Bí thư (TBT) Tô Lâm đang nỗ lực thúc đẩy nghị sự này. Ông vừa có bài phát biểu khai mạc quan trọng (keynote) tại diễn đàn Shangri-La ở Singapore. Bên dưới là Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth, cùng hàng loạt tướng lĩnh cũng như nhà hoạch định chính sách khắp khu vực. Không ít người lo ngại về sự khó đoán của Hoa Kỳ, sức mạnh đang lên của Trung Quốc và cách bảo vệ mình trước vòng ảnh hưởng từ cả 2.
Chiến lược của Việt Nam độc đáo ở chỗ, xây dựng mối liên hệ chặt chẽ với từng siêu cường, nhưng không phụ thuộc vào ai. Họ làm được bằng cách tránh xa các liên minh chính thức, không cho nước ngoài đặt căn cứ quân sự và không liên kết với bất kỳ khối nào.
Điều đó giúp Việt Nam có nhiều không gian hợp tác kinh tế. Quốc gia Đông Nam Á đặt mục tiêu tăng trưởng ít nhất 10% trong 5 năm tới, trở thành nước phát triển thu nhập cao vào năm 2045. Đây là con số tăng trưởng lớn hơn toàn bộ các nước ASEAN khác. Để làm được, Việt Nam cần môi trường toàn cầu ổn định.
Năm 2025, kinh tế Việt Nam tăng 8,02% nhờ động lực xuất khẩu, bất chấp vấn đề thuế quan Hoa Kỳ. Ban đầu Nhà Trắng dọa áp thuế 46% với hàng Việt Nam, sau đó giảm xuống còn 20%.
TBT Tô Lâm đã dành nhiều nỗ lực chính trị để vun đắp quan hệ với Tổng thống Donald Trump. Ông là lãnh đạo nước ngoài đầu tiên gọi điện cho Tổng thống Trump, sau khi Nhà Trắng công bố chính sách thuế đối ứng tháng 4/2025.
Chiến lược “ngoại giao cây tre” liên tục được nâng cấp, để quản lý quan hệ với cả Mỹ và Trung Quốc. Đây là 2 cựu đối thủ từng có chiến tranh với Việt Nam trong nửa sau của thế kỷ 20. Nhìn vào quá khứ, có lẽ ít quốc gia nào hiểu rõ sự nguy hiểm khi phụ thuộc cường quốc như Việt Nam. Họ đã đấu tranh cả thế kỷ để chống lại sự đô hộ của ngoại bang. Ngày nay, họ muốn làm ăn buôn bán với tất cả.
Điều này nghĩa là, cần tạo ra mạng lưới đối tác rộng lớn. Nỗ lực ngoại giao trong những tháng gần đây của Việt Nam phản ánh điều đó. Bên cạnh Tổng thống Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình, TBT Tô Lâm đã gặp lãnh đạo nhiều cường quốc tầm trung như Tổng thống Hàn Quốc, Thủ tướng Nhật Bản và Thủ tướng Ấn Độ. Ông cũng gặp lãnh đạo khu vực như Thái Lan, Singapore và Philippines.
Chính sách của Việt Nam dường như đang phát huy hiệu quả. Theo chỉ số “Sức mạnh châu Á năm 2025” do viện Lowy công bố, Việt Nam ghi nhận mức tăng ảnh hưởng tổng thể lớn thứ 2 khu vực. Hiện nay Việt Nam đứng thứ 7 châu Á về quan hệ kinh tế, phản ánh sự hội nhập ngày càng sâu sắc vào chuỗi cung ứng khu vực, cũng như vị thế ngoại giao đang tăng.
Trong nước, Việt Nam đang cải cách hành chính nhằm cắt bớt thủ tục rườm rà. Họ đã sáp nhập, giảm một nửa số tỉnh thành, cũng như cấu trúc lại các cơ quan trung ương để hoạt động hiệu quả.
Các thành công này cũng đối mặt một số thách thức. Giá nhiên liệu tăng do cuộc chiến Mỹ/Israel - Iran đang khiến mục tiêu tăng trưởng 10% khó thành hiện thực. Mối quan hệ với Trung Quốc còn tiềm ẩn rủi ro, liên quan đến tranh chấp biển đảo. Một cuộc khủng hoảng ở eo biển Đài Loan hoặc biển Đông, có thể đẩy Việt Nam vào thế khó cả kinh tế lẫn chính trị.
Kinh tế Việt Nam hiện gắn khá chặt với Trung Quốc và Mỹ. Trung Quốc là nơi cung cấp nguyên vật liệu công nghiệp thiết yếu, trong khi Mỹ là thị trường xuất khẩu quan trọng nhất.
Việt Nam xác định không tách rời với nước nào, từng bước giảm phụ thuộc và chọn làm bạn với tất cả. Đây không chỉ là chiến lược phòng ngừa rủi ro, mà có thể Việt Nam đang đi trước các nước trong khu vực 1 bước.
