Với nhu cầu vốn thiếu hụt khoảng 24 tỷ USD/năm đã gây nhiều khó khăn cho doanh nghiệp Việt chuyển đổi xanh, đáp ứng chuỗi cung ứng toàn cầu. Đầu tư tác động đang được kỳ vọng sẽ tháo gỡ điểm nghẽn tài chính giúp doanh nghiệp chuẩn hóa quy trình sản xuất, minh bạch hồ sơ, nâng cao năng lực cạnh tranh.
Doanh nghiệp Việt Nam đang đối mặt với áp lực kép khi vừa phải huy động vốn mở rộng sản xuất, vừa đầu tư công nghệ, truy xuất nguồn gốc và đáp ứng các tiêu chuẩn môi trường, xã hội và quản trị (ESG). Những yêu cầu này ngày càng trở thành điều kiện để tiếp cận nhà đầu tư, duy trì đơn hàng và tham gia chuỗi cung ứng quốc tế. Báo cáo Kinh tế tư nhân Việt Nam năm 2025 của VCCI ghi nhận 75,5% doanh nghiệp khảo sát không thể tiếp cận vốn vay nếu thiếu tài sản bảo đảm.
Ông Trịnh Công Qui, nhà sáng lập kiêm Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Giải pháp BioWraps, cho biết “Khi vốn lưu động không huy động được từ các ngân hàng thì bắt buộc doanh nghiệp phải ngưng các đơn hàng lại bởi ngân hàng luôn yêu cầu có tài sản thế chấp, nhưng đa phần doanh nghiệp mới thành lập không có tài sản để thế chấp. Về quỹ tác động hiện có Nghị quyết 64, Nghị quyết 20… Tuy nhiên, quỹ chỉ hỗ trợ một khoảng nhỏ tiền mặt từ 100 đến 200 triệu, rất ít để doanh nghiệp sản xuất xoay vòng. Hiện nay chúng tôi đang thúc đẩy việc tiếp cận với các đối tác quốc tế, các tổ chức phi chính phủ, các quỹ quốc tế để xin các khoảng tài trợ không hoàn lại để tăng trưởng”.
Đầu tư tác động cần hướng đến củng cố toàn bộ chuỗi giá trị, từ nhà sản xuất, nhà cung ứng đến đơn vị chế biến, xuất khẩu và bên mua hàng. Việc kết hợp nguồn vốn với chuyên môn, tiêu chuẩn bền vững và liên kết thị trường sẽ giúp doanh nghiệp nâng cao sức cạnh tranh, khả năng chống chịu và tiếp cận các cơ hội thương mại quốc tế. Đặc biệt đối với ngành gỗ, nguồn vốn tác động cần được hỗ trợ toàn chuỗi.
Ông Võ Quang Hà, Chủ tịch Hội Gỗ Xây dựng TP HCM (SAWA), Chủ tịch Tập đoàn Tavico cho rằng, “Quá trình sản xuất của ngành gỗ là một chuỗi rất dài, trên chuỗi đó có rất nhiều người tham gia, người trồng rừng, logistics, chế biến sâu, sản xuất và cả nhà phân phối. Chính vì thế cấu trúc vốn cũng rất phức tạp. Chúng ta phải nhìn vào cấu trúc này một cách đầy đủ thì việc tiếp cận vốn, từ quỹ hỗ trợ mới đầy đủ, trọn vẹn cả một chuỗi mới tăng hiệu quả, như thế cũng tạo ra mối quan hệ thương mại giữa Canada và Việt Nam mạnh mẽ hơn”.
Để đáp ứng các yêu cầu về giảm phát thải, truy xuất nguồn gốc và minh bạch, doanh nghiệp cần tiếp tục đổi mới công nghệ, cải tiến sản xuất và nâng cao năng lực quản trị. Trong quá trình đó, nguồn vốn phù hợp sẽ là điểm tựa quan trọng. Ông Phạm Quang Nhật, giám đốc ITPC đề xuất tận dụng cơ hội từ Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) thông qua đầu tư nâng cao năng lực sản xuất. “Từ nền tảng thị trường và năng lực sản xuất, chúng tôi đề xuất tập trung kết nối đầu tư tác động vào các phương án gắn với nhu cầu kinh doanh cụ thể cùng với hiệu quả tài chính, từng phương án phải xác định được hiệu quả xã hội và cách theo dõi phù hợp; nhu cầu vốn cần được gắn với nội dung đầu tư, nhu cầu của bên mua; gắn nguồn vốn với việc hình thành và thực hiện quan hệ cung ứng. ITPC mong muốn hợp tác với các đối tác đưa nhu cầu mua hàng đến đúng doanh nghiệp có năng lực phù hợp”.
Tại Diễn đàn Đầu tư Tác động “Mở khóa Thương mại và Chuỗi Cung ứng”, do Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư TPHCM (ITPC) phối hợp với Quỹ Đầu tư Tác động Impact Investment Exchange (IIX) và Phòng Thương mại Canada tại Việt Nam, Ông Jim Nickel - Đại sứ Canada tại Việt Nam cho biết, khoảng thiếu hụt vốn của doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa tại Việt Nam ước tính 24 tỷ USD mỗi năm. Nguồn lực công khó đáp ứng toàn bộ nhu cầu, đòi hỏi huy động thêm đầu tư tư nhân thông qua các cơ chế tài chính phù hợp. Theo ông, viện trợ phát triển chính thức (ODA) có thể đóng vai trò xúc tác, thu hút nguồn vốn tư nhân và các quan hệ đối tác phục vụ tăng trưởng bền vững.
Chia sẻ tại Diễn đàn Đầu tư Tác động, ông Nguyễn Lộc Hà, Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh nhấn mạnh vai trò của đầu tư tác động trong việc kết nối nguồn lực tài chính với phát triển kinh tế xanh, kinh tế số và kinh tế tuần hoàn. “Tính đến nay, dự án sẵn sàng cho đầu tư tác động đã hỗ trợ cho gần 300 doanh nghiệp tại Việt Nam. Trong đó có gần 80 doanh nghiệp tại TPHCM hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp bền vững, công nghiệp, giáo dục, y tế du lịch và môi trường. TPHCM trân trọng những đóng góp này và mong tiếp tục mở rộng hợp tác mang lại lợi ích thiết thực cho doanh nghiệp. TPHCM hoan nghên các sáng kiến hợp tác nhằm huy động nguồn lực cho phát triển bền vững. Thành phố sẽ tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư, tạo thuận lợi cho hoạt động sản xuất kinh doanh và đồng hành cùng doanh nghiệp mở rộng hợp tác quốc tế”.
Để tháo gỡ những điểm nghẽn tài chính, ông Phó chủ tịch thường trực UBND TPHCM đề nghị các quỹ đầu tư, tổ chức tài chính làm rõ tiêu chí lựa chọn, yêu cầu về phương án kinh doanh và năng lực tiếp nhận vốn. Đồng thời, cần hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao tiêu chuẩn sản xuất, quản trị và trách nhiệm môi trường, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp do phụ nữ lãnh đạo và doanh nghiệp có giải pháp thích ứng với biến đổi khí hậu.



























