Tin tứcNgười dân và các cơ quan, đơn vị hiện còn 15 ngày để góp ý cho Dự thảo sửa đổi Bộ luật Hình sự năm 2026, văn bản đang được Bộ Công an công khai lấy ý kiến.
Lần sửa đổi này nêu nhiều đề xuất bao quát nhiều lĩnh vực khác nhau, từ bảo vệ môi trường, tội phạm công nghệ cao, việc giảm số tội tương ứng với án tử hình; mở rộng áp dụng hình phạt tiền thay cho tù; đến việc tăng mức xử lý hình sự đối với doanh nghiệp.
Trong lĩnh vực tư pháp, ngoài đề xuất quy định luật sư có nghĩa vụ tố cáo thân chủ khi người đó có dấu hiệu chuẩn bị phạm tội, Bộ Công an còn đề xuất bổ sung tội danh hình sự liên quan tới nhóm chấp hành viên thi hành án dân sự.
Theo cơ quan soạn thảo, thực trạng một số cán bộ khi thi hành án dân sự thực hiện sai hoặc không đầy đủ các quy định đã gây thiệt hại nghiêm trọng về tài sản, quyền và lợi ích hợp pháp của công dân; song hiện luật chưa có chế tài xử lý hình sự cụ thể, dẫn đến bức xúc trong quần chúng nhân dân và ảnh hưởng đến an ninh, trật tự.
Do vậy, Bộ Công an đề xuất bổ sung hành vi phạm tội mới vào Bộ luật Hình sự: thực hiện sai quy định hoặc thực hiện không đầy đủ quy định về thi hành án dân sự gây thiệt hại nghiêm trọng, quy định này sẽ áp dụng riêng cho người vi phạm là chấp hành viên.
Chấp hành viên do Bộ trưởng Bộ Tư pháp bổ nhiệm, miễn nhiệm hoặc cách chức; theo Luật Thi hành án dân sự, họ là người được Nhà nước giao nhiệm vụ thi hành các bản án, quyết định của Tòa án và thực hiện một số công việc liên quan theo quy định.
Khi chấp hành viên thi hành án sai quy định pháp luật và gây thiệt hại, họ có thể bị xử lý kỷ luật (khiển trách, cảnh cáo, hạ bậc lương, cách chức), phải bồi thường thiệt hại, hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự tùy theo mức độ vi phạm. Chấp hành viên phải chịu trách nhiệm cá nhân đối với hành vi và quyết định của mình trong quá trình thi hành án dân sự.
Bộ luật Hình sự hiện chưa có một tội danh riêng dành cho hành vi "thi hành án sai" của chấp hành viên. Tuy nhiên, tùy theo tính chất và động cơ của hành vi, chấp hành viên có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo các tội danh về chức vụ hoặc các tội xâm phạm hoạt động tư pháp, cụ thể như sau:
- Tội không thi hành án (Điều 379): Áp dụng khi chấp hành viên là người có thẩm quyền nhưng cố ý không ra quyết định thi hành án hoặc không thực hiện quyết định thi hành bản án, quyết định của Tòa án.
Hình phạt cao nhất theo quy định có thể lên đến 10 năm tù nếu hành vi gây thiệt hại hoặc dẫn đến tẩu tán tài sản trị giá trên 1 tỷ đồng.
- Tội cản trở việc thi hành án (Điều 381): Được áp dụng khi chấp hành viên lợi dụng chức vụ, quyền hạn để cố ý cản trở việc thi hành án. Hình phạt có thể từ cải tạo không giam giữ đến 5 năm tù.
- Tội thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng (Điều 360): Áp dụng trong trường hợp chấp hành viên không thực hiện hoặc thực hiện không đúng nhiệm vụ được giao do thiếu trách nhiệm, dẫn đến thiệt hại về tính mạng, sức khỏe hoặc tài sản theo các mức định lượng do luật định.
- Tội lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ (Điều 356): Được áp dụng nếu chấp hành viên vì vụ lợi hoặc động cơ cá nhân khác mà làm trái quy định khi thi hành công vụ, gây thiệt hại cho lợi ích của Nhà nước, tổ chức hoặc cá nhân.