Tin tứcKhi nhân vật chính dần trở nên nhạt nhòa, phản diện trở thành "mật mã sức hút" thực sự. Gần đây, phim cổ trang Trục Ngọc đã làm mưa làm gió màn ảnh Hoa ngữ với hàng loạt chủ đề được mọt phim thảo luận không dứt. Hai nhân vật phản diện Tề Mân (Đặng Khải) và Tùy Nguyên Thanh (Lâm Mộc Nhiên) nhờ tính cách sắc sảo cùng số phận bi kịch, đã thu hút lượng quan tâm lớn. Tính sơ từ khi phim chiếu, mỗi nhân vật đã mang về cho diễn viên thêm cả triệu lượt theo dõi.
Thực tế, không chỉ riêng Trục Ngọc, dòng phim cổ trang gần đây đang rộ lên hiện tượng những vai phụ tuyến chính có tính cách quyết liệt, số phận trắc trở dễ "vượt mặt" vai chính để chiếm trọn trái tim khán giả. Người xem không còn mặn mà với những hình tượng hoàn hảo không tì vết. Một số khán giả có xu hướng bị mê hoặc bởi những kẻ "nửa chính nửa tà", luôn giằng xé giữa nỗi đau và thù hận.
Vậy điều gì khiến các nhà làm phim ngày càng chăm chút cho những "ác nhân đa chiều" này? Và vì sao chúng ta lại dễ dàng đồng cảm với họ đến thế?
Phản diện thời nay khác xưa thế nào?
Nhìn vào những "ác nhân" gây bão gần đây, chúng ta sẽ thấy họ đã thoát khỏi cái mác "người xấu" theo nghĩa truyền thống. Trong quá khứ, phản diện thường chỉ là "công cụ" để làm nền. Họ ác một cách lộ liễu, gượng ép, vô lý, ác vì đố kỵ tình yêu hoặc tham quyền cố vị. Họ không có quá trình trưởng thành, xuất hiện chỉ để gây hấn với nhân vật chính. Khán giả xem xong chỉ thấy ghét, chẳng đọng lại gì.
Nhưng phản diện thời nay đã khác, không những có chiều sâu, các nhân vật này còn được thể hiện bởi những gương mặt có nhan sắc lẫn diễn xuất.
Ví dụ như Tương Liễu (Đàn Kiện Thứ) trong Trường Tương Tư, một kẻ nhẫn nhịn, kiềm chế, thâm tình, dứt khoát. Cả đời hắn mang trên mình sứ mệnh quốc gia cùng những ân oán tình thù, luôn giằng xé giữa trách nhiệm và tình cảm.
Lưu Tử Hành trong Châu Sinh Như Cố từng giúp Vương Tinh Việt ghi dấu ấn sâu đậm. Hắn cố chấp, nhạy cảm, cả đời bị số phận vây hãm, khao khát hơi ấm nhưng lại bị quyền lực nuốt chửng. Cuối cùng, Lưu Tử Hành trở thành một trong những "ác nhân" gây sốt màn ảnh Hoa ngữ.
Đến Tùy Nguyên Thanh trong Trục Ngọc, một kẻ ngang tàng, coi trời bằng vung. Từ nhỏ, hắn đã bị cha nuôi dưỡng như bản sao của Tạ Chinh, mang trên mình bớt máu và bị thao túng tinh thần. Sự tàn ác ngấm vào xương tủy bắt nguồn từ môi trường trưởng thành vặn vẹo, khiến khán giả ngoài căm ghét còn nảy sinh chút thương cảm.
Bên cạnh đó, Tề Mân nhẫn nhịn, vụn vỡ với mối thù máu sâu như biển, thể hiện chất "điên" triệt để qua sự chiếm hữu cực đoan dành cho Du Thiển Thiển (Khổng Tuyết Nhi). Cái ác của họ không tự dưng sinh ra, nó bắt nguồn từ quá trình bị vùi dập đến méo mó tâm hồn.
Sự cực đoan của họ không tự nhiên mà có, sự cố chấp không phải bẩm sinh. Mỗi lựa chọn, mỗi sự bốc đồng, mỗi lần tàn độc đều ẩn chứa quá khứ và tổn thương không ai thấu. Có người từ nhỏ mất đi chỗ dựa, có người tận mắt chứng kiến gia tộc diệt vong, có người bị kẻ tin tưởng nhất phản bội... Hành vi của họ có thể quá khích, lập trường có thể đối lập, lựa chọn có thể gây đau thương, nhưng khán giả thấy rõ số phận đã từng bước đẩy họ đến ngày hôm nay.
Chính lối xây dựng đa chiều, chân thực, có logic và có vòng cung phát triển này đã giúp vai phản diện thoát khỏi cách phân loại "đen hay trắng" đơn giản. Họ trở thành những nhân vật độc lập có máu có thịt, có cảm xúc và có sự giằng xé.
Vì sao khán giả càng xem càng "mê"?
Khán giả yêu mến những nhân vật này không phải vì cổ xúy cái ác, trái lại xuất phát từ những nhu cầu cảm xúc thực tế và bình dị. Đa số người xem đã quá chán ngấy những nhân vật kiểu "thánh mẫu" rập khuôn, hoàn hảo đến mức phi thực tế.
Trong thời gian dài, nhân vật chính bị đóng khung trong khuôn mẫu cố định, trong những chuẩn mực đạo đức khắt khe, luôn phải bao dung và hy sinh vì nghĩa lớn. Nam chính phải vì thiên hạ, nặng tình, chung thủy, nhẫn nhịn kiềm chế. Nữ chính phải lương thiện kiên cường, khoan dung đại lượng, lấy đức báo oán. Điều này đôi khi tạo cảm giác xa lạ, thiếu thực tế.
Ngược lại, phe phản diện lại rất "đời", lấp đầy khoảng trống chân thực đó. Họ dám yêu, dám hận, dám làm dám chịu, dám bộc lộ ham muốn và cả những góc tối trong lòng. Họ sống trực diện và nồng nhiệt. Khán giả không phải yêu thích cái "ác" của họ, thay vào đó là bị chinh phục bởi sức sống không giả tạo, không cố gắng lấy lòng bất kỳ ai.
Các phản diện "gây sốt" hầu hết đều gánh chịu quá khứ bi kịch đến nghẹt thở. Bóng ma tuổi thơ, gia tộc bị diệt môn, người thân phản bội, người yêu rời xa... lớp nền bi kịch đã phủ lên cuộc đời họ ngay từ đầu.
Họ không chủ động chọn bóng tối, họ bị số phận cưỡng ép đẩy xuống vực thẳm. Như Tề Mân trong Trục Ngọc, tận mắt chứng kiến cha chết thảm, bị mẹ ruột ấn mặt vào chậu than đang cháy nhằm thay đổi thân phận để sống sót. Trải nghiệm đó khiến hắn mất đi danh tính, dung mạo và một cuộc đời bình thường.
Chính vì có bối cảnh như vậy, cảm xúc của khán giả dành cho họ chuyển từ "ghét" đơn thuần sang "vừa hận vừa thương". Hận họ làm hại người vô tội, nhưng lại thương họ cả đời lận đận, thương họ khao khát ánh sáng nhưng chỉ có thể bước đi trong bóng tối. Cảm xúc mâu thuẫn và mãnh liệt này có sức công phá mạnh hơn nhiều so với những màn ngọt ngào hay ngược tâm đơn giản.
Trong cuộc sống thực, ai cũng có lúc bị kìm nén, uất ức, không cam lòng, nhưng hiếm ai dám giải phóng cảm xúc và đối diện với dục vọng như các phản diện trên phim. Nhìn những nhân vật phản diện sống thật với bản ngã, dám đáp trả cả thế giới, khán giả như được giải tỏa tâm lý một cách gián tiếp.
Ý nghĩa thực sự đằng sau xu hướng "phản diện cổ trang có chiều sâu"
Khi ngày càng nhiều phản diện cổ trang đa chiều trở nên nổi tiếng, chúng ta cần nhận thức rõ phim cổ trang thần tượng sẵn lòng xây dựng phản diện có linh hồn không nhằm cổ xúy cực đoan. Song song đó, bút pháp khắc họa phản diện sâu sắc này càng không lãng mạn hóa sự tổn thương, trái lại là dấu hiệu của sự trưởng thành trong sáng tạo.
Phản diện đa chiều bản chất là sự nâng cấp quan trọng trong sáng tác cổ trang thần tượng. Trước đây, người ta quen dùng cách đơn giản nhất để phân định thiện ác khi chính diện là chính nghĩa tuyệt đối, phản diện là tà ác tuyệt đối. Lối kể chuyện này dễ hiểu nhưng thiếu chiều sâu.
Một bộ phim hay không phải bài giảng đạo đức khô khan về đúng - sai. Một phản diện có linh hồn giúp xung đột kịch tính mạnh mẽ hơn, tầng lớp tự sự phong phú hơn và chủ đề diễn đạt sâu sắc hơn. Khán giả xem phim vừa giải trí vừa có thể suy ngẫm về nhân tính, thấu hiểu người khác và soi rọi chính mình.
Tuy nhiên, sáng tạo có thể phức tạp, lằn ranh đỏ vẫn phải rõ ràng. Một phản diện đạt chuẩn, có giá trị phải giữ vững nguyên tắc cơ bản: Có thể viết về nỗi đau của hắn, nhưng không thể "tẩy trắng" cái ác; có thể viết về sự thảm thương, nhưng không thể hợp thức hóa những tổn thương hắn gây ra.
Thấu hiểu quá khứ không đồng nghĩa với việc tán thành hành vi; đồng cảm với sự giằng xé không đồng nghĩa với việc dung túng sai lầm. Cái ác phải bị trừng phạt, cái giá phải được trả. Đây mới là sự tỉnh táo và chừng mực cần giữ vững.
Từ những "kẻ xấu" làm nền, nay phản diện đã trở thành những nhân vật có linh hồn, số phận riêng. Chúng ta ưu ái họ không phải vì hướng về bóng tối, mà vì khao khát nhìn thấy những con người thực tế với đầy đủ cung bậc cảm xúc giằng xé. Chính sự chân thực ấy mới giúp một bộ phim ở lại lâu bền trong lòng khán giả.
