Tin tứcThay vì là “gánh nặng an sinh”, người cao tuổi có thể trở thành trung tâm của động lực tăng trưởng mới. Đó là nhận định của các chuyên gia tại hội thảo “Kinh tế bạc thúc đẩy hệ sinh thái chăm sóc sức khỏe”, diễn ra chiều 24/4.
Dự kiến đến năm 2030, cả nước sẽ có khoảng 18 triệu người từ 60 tuổi trở lên, chiếm 17,5% dân số. Đáng chú ý, theo dự báo, Việt Nam chỉ mất khoảng 17 - 26 năm để chuyển từ giai đoạn “già hóa dân số” sang “dân số già”, cho thấy tốc độ già hóa đang diễn ra nhanh chóng.
Thực tế này không chỉ đặt ra những yêu cầu mới đối với chính sách an sinh, y tế mà còn mở ra dư địa phát triển cho “kinh tế bạc” - tổng thể các hoạt động kinh tế liên quan đến nhu cầu đặc thù của nhóm dân số trên 50 tuổi, bao gồm các sản phẩm, dịch vụ tiêu dùng trực tiếp lẫn các tác động lan tỏa tích cực mà chuỗi giá trị này tạo ra. Trong đó, chăm sóc sức khỏe được xem là trụ cột đầu tiên và quan trọng nhất.
Nhận định người Việt Nam đang trong tình trạng “sống lâu nhưng không sống khỏe”, PGS.TS Trần Đắc Phu, nguyên Cục trưởng Cục Y tế Dự phòng, Bộ Y tế cho rằng yêu cầu chuyển từ tư duy chữa bệnh sang chăm sóc sức khỏe chủ động, liên tục và toàn diện ngày càng trở nên rõ nét.
“Người già không phải là sự gánh nặng của xã hội, người già vẫn còn có ích nhưng chúng ta phải có sự thay đổi, phải có sự quan tâm. Chúng ta không chỉ gọi họ là những nhóm dễ bị tổn thương nữa, mà phải nói rằng họ cũng vẫn còn những giá trị hữu ích cho xã hội. Và một điều rất quan trọng là truyền thông của chúng ta phải thay đổi hành vi. Người dân bảo tôi biết rồi nhưng mà cuối cùng lại không đi khám, cứ để huyết áp tăng cao thì đột quỵ, cứ biết rồi nhưng bị tiểu đường mà cứ uống bia, bị tiểu đường không biết ăn uống hợp lý. Quan trọng là chúng ta phải đo bằng thước đo thay đổi thực chất từ nhận thức. Để người dân làm sao chuyển từ tư duy có bệnh mới đi khám sang phải đi khám trước và thực hiện phòng bệnh”, PGS.TS Trần Đắc Phu chia sẻ.
TS.BS Nguyễn Văn Vĩnh Châu - Phó Giám đốc Sở Y tế TPHCM cho biết, TPHCM sẽ chuyển dịch từ cơ cấu “dân số vàng” sang “dân số siêu già” chỉ trong vòng một thế hệ. Đến năm 2048, dự báo Thành phố sẽ có khoảng 4,6 triệu người già. Trong khi đó, năng lực thực tế của hệ thống chăm sóc sức khỏe người cao tuổi tại TPHCM mới chỉ có 15 bệnh viện tuyến Thành phố có khoa Lão khoa, 17 bệnh viện có khoa Lão khoa kết hợp hoặc liên kết, 36 cơ sở bảo trợ xã hội, 102 câu lạc bộ hỗ trợ cộng đồng cho hơn 1,8 triệu người cao tuổi. Do vậy, trong tương lai TPHCM sẽ bùng nổ nhu cầu phục hồi chức năng và chăm sóc dài hạn cho người cao tuổi.
BS Nguyễn Văn Vĩnh Châu nhấn mạnh, hệ thống sinh thái chăm sóc sức khỏe và kinh tế bạc phải gắn kết chặt chẽ với nhau: “Nếu chúng ta kết hợp được hệ thống sinh thái chăm sóc sức khỏe, trong đó phục vụ nhu cầu khổng lồ về dịch vụ chăm sóc dài hạn và đặc biệt nhất là dinh dưỡng phục hồi chức năng, cùng những thiết bị y tế phục vụ cho người cao tuổi, kết hợp với sự phát triển của công nghệ, AI, trong đó thiết bị y tế thông minh, khám chữa bệnh từ xa qua Telemedicine, những hệ thống cảnh báo, những phần mềm... Phối hợp với các doanh nghiệp để xây dựng mô hình dưỡng lão đa phân khúc cho nhiều nhóm đối tượng khác nhau, có những chính sách bảo hiểm chăm sóc dài hạn cũng như có kiến trúc thân thiện với tuổi tác, thì khi ba hệ thống này phối hợp với nhau sẽ tạo thành một khái niệm gọi là nền "kinh tế bạc". Chăm sóc tốt cho người cao tuổi thì người cao tuổi cũng là một lực lượng lao động để tạo ra nền kinh tế bạc này. Người cao tuổi vừa là người thụ hưởng, vừa là người đóng góp vào cho nền kinh tế bạc.”
Thạc sĩ Phạm Bình An, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phát triển TPHCM cho hay, tuổi thọ trung bình của người dân tại TPHCM là khoảng 76 tuổi, cao hơn mức trung bình cả nước nhờ y tế phát triển. Tuy nhiên, số năm sống khỏe chỉ là 65 tuổi, đồng nghĩa với khoảng 10 năm cuối đời phải sống chung với bệnh tật. Nhu cầu chăm sóc dài hạn tăng mạnh nhưng cung dịch vụ còn thiếu hụt. Vì vậy, thay vì là “gánh nặng an sinh”, người cao tuổi phải được nhìn nhận như là trung tâm của động lực tăng trưởng mới. Chi phí an sinh được chuyển hóa thành doanh thu kinh tế và thu hút mạnh mẽ nguồn vốn đầu tư tư nhân.
“Già hóa dân số, đặc biệt là chăm sóc sức khỏe là thị trường tiềm năng rất lớn và hoàn toàn có thể để khối tư nhân tham gia vào. Vì những người có thu nhập tốt ở TPHCM rất cao, như vậy chúng ta cần phải có những khảo sát, đánh giá để chính sách phải mang tính khả thi, để không chỉ có khối công lập mà cả khối tư nhân cùng tham gia vào”, Thạc sĩ Phạm Bình An đề xuất.
Các đại biểu đánh giá, già hóa dân số đang mở ra một thị trường đầy tiềm năng cho sự hình thành và phát triển của hệ sinh thái kinh tế bạc tại Việt Nam. Kiến tạo hệ sinh thái chăm sóc sức khỏe đa tầng là yêu cầu cấp thiết để bảo đảm phát triển bền vững trước tốc độ già hóa nhanh chóng.
