Tin tứcNước Mỹ đang bước vào giai đoạn nước rút trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ngày 3/11, khi cử tri sẽ bầu lại toàn bộ Hạ viện và khoảng 1/3 Thượng viện. Đảng Cộng hòa phải bảo vệ thế đa số mong manh tại Quốc hội trong lúc chi phí sinh hoạt tiếp tục khiến người dân lo lắng.
Tại các bang nông nghiệp, giá dầu diesel trở thành vấn đề nổi bật, buộc Tổng thống Donald Trump liên tiếp công bố biện pháp hỗ trợ.
Ngày 19/10, tại cuộc vận động tranh cử ở Kansas, ông Trump thông báo chương trình hỗ trợ nông dân trị giá 8 tỷ USD nhằm bù đắp chi phí nhiên liệu trong mùa thu hoạch. Đây là địa bàn mà đảng Cộng hòa đang phải tăng cường vận động, khi Thượng nghị sĩ Roger Marshall đối diện cuộc cạnh tranh với ứng viên Dân chủ Adam Hamilton. Giá nhiên liệu, phân bón và khó khăn đầu ra nông sản đang gây bất mãn trong một bộ phận cử tri nông thôn.
Tổng thống Mỹ Donald Trump tại sự kiện vận động tranh cử ở Kansas, ngảy 19/10/2026. Ảnh: REUTER
Diesel vận hành máy gặt, máy kéo và xe vận chuyển nông sản. Khi nhiên liệu đắt hơn, nông dân cũng không thể trì hoãn sử dụng trong thời điểm thu hoạch, còn chi phí tăng chưa chắc được bù lại bằng giá bán.
Tuy nhiên, ngày 23/10, quan chức Bộ Nông nghiệp Mỹ Richard Fordyce cho biết khoản hỗ trợ sẽ được giải ngân sau cuộc bầu cử, nhiều khả năng gần cuối năm. Cơ quan này vẫn đang hoàn thiện cách tính mức chi trả.
Khoản tiền có thể giúp người sản xuất trang trải thiệt hại, nhưng trước ngày bỏ phiếu, điều họ nhận được chủ yếu vẫn là cam kết. Chủ tịch Liên minh Nông dân Quốc gia Mỹ Rob Larew cho rằng những khoản hỗ trợ 1 lần chưa đem lại sự ổn định cần thiết để các trang trại gia đình lên kế hoạch sản xuất.
Trong khi đó, giá nhiên liệu vẫn đang tăng. Theo số liệu Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ được Reuters dẫn ngày 23/10, giá diesel trung bình trong tuần gần nhất tăng gần 10 cent, lên khoảng 1,66 USD/lít, chấm dứt 2 tuần giảm liên tiếp.
Trước khi công bố gói hỗ trợ nông dân, ông Trump đã thúc đẩy một biện pháp khác, đó là mở rộng việc sử dụng diesel nhuộm đỏ trên đường bộ. Loại nhiên liệu này thường dành cho máy móc nông nghiệp và thiết bị hoạt động ngoài đường bộ, với chế độ thuế khác diesel thông thường.
Nhưng triển khai thực tế gặp nhiều vướng mắc. Một số nông dân cho biết còn e ngại khi sử dụng, trong khi những người khác khó tìm được điểm bán phù hợp. Đại diện hiệp hội các trạm dịch vụ xe tải NATSO cũng nhận xét hướng dẫn chưa rõ ràng, khiến doanh nghiệp lo ngại rủi ro.
Một hướng xử lý khác của Nhà Trắng đang diễn ra ngoài lãnh thổ Mỹ. Ngày 23/10, dữ liệu vận tải biển LSEG cho thấy tàu Agioi Fanendes đang hướng đến New York sau khi nhận khoảng 40.000 tấn diesel tại cảng Primorsk của Nga một ngày trước đó. Tàu dự kiến cập cảng ngày 7/11, sau cuộc bầu cử 4 ngày. Nếu hành trình hoàn tất, đây sẽ là lô diesel Nga đầu tiên được Mỹ nhập khẩu kể từ lệnh cấm năm 2022.
Chuyến hàng triển khai thỏa thuận được ông Trump công bố ngày 9/10. Theo kế hoạch, Nga sẽ cung cấp trước 300.000 tấn diesel cho Mỹ và thị trường toàn cầu, tiếp đó là 500.000 tấn trong tháng 11 và thêm 1 triệu tấn sau đó. Washington tạm nới một số biện pháp trừng phạt để tạo điều kiện giao dịch.
Quyết định này gây phản ứng ngay tại Mỹ, kể cả trong đảng Cộng hòa. Những người phản đối lo ngại doanh thu nhiên liệu sẽ giúp Moscow có thêm nguồn lực duy trì hoạt động quân sự tại Ukraine.
Ông Trump bảo vệ thỏa thuận, cho rằng đây còn là cách thúc đẩy đối thoại với Tổng thống Vladimir Putin.
Tuy nhiên, hãng tin Reuters dẫn lời các nhà phân tích ngày 21/10 đánh giá lượng diesel cam kết chưa đủ lớn để giải tỏa đáng kể tình trạng thiếu hụt toàn cầu. Nhà Trắng đồng thời gây sức ép để châu Âu giải phóng thêm nhiên liệu dự trữ, kèm đe dọa hạn chế xuất khẩu diesel của Mỹ.
Như vậy, trong những tuần cuối trước bầu cử, chính quyền Mỹ vừa sử dụng ngân sách hỗ trợ trong nước, vừa điều chỉnh chính sách với Nga và gây sức ép lên đồng minh. Nhưng nguồn cung bổ sung cần thời gian để đến thị trường, còn những vướng mắc phân phối và thuế không thể được giải quyết chỉ bằng thông báo chính sách.
