Tin tứcKế hoạch thành lập quỹ tối thiểu 300 tỉ USD nhằm tái thiết và phát triển kinh tế Iran sau thỏa thuận chấm dứt chiến sự đang thu hút sự quan tâm của cộng đồng quốc tế.
Phó tổng thống Mỹ JD Vance trả lời báo giới sau cuộc đàm phán cấp cao Mỹ - Iran tại Thụy Sĩ ngày 22/6 - Ảnh: AFP
Tuy nhiên, nguồn tiền cho quỹ khổng lồ này vẫn là dấu hỏi lớn khi Mỹ tuyên bố không đóng góp ngân sách.
Theo biên bản ghi nhớ (MOU), Mỹ sẽ phối hợp với các đối tác trong khu vực xây dựng cơ chế triển khai quỹ trong vòng 60 ngày, đồng thời hoàn tất các giấy phép và miễn trừ cần thiết để thực hiện các giao dịch tài chính.
Dù vậy, văn bản không đề cập cụ thể quốc gia hay tổ chức nào sẽ chịu trách nhiệm tài trợ.
Phó tổng thống Mỹ JD Vance khẳng định Iran sẽ “không nhận được một xu nào từ tiền thuế của người dân Mỹ”.
Điều này làm dấy lên nhận định rằng các quốc gia giàu có tại vùng Vịnh có thể là nguồn đóng góp chính nếu kế hoạch được triển khai.
Ngoài quỹ tái thiết, thỏa thuận còn đề cập việc giải phóng một phần tài sản bị phong tỏa của Iran.
Theo ông Vance, nguồn tiền này có thể được sử dụng để mua đậu nành, ngô và lúa mì của Mỹ, qua đó hỗ trợ nông dân Mỹ đồng thời đáp ứng nhu cầu lương thực của người dân Iran.
Theo giới chuyên gia, việc đưa mục tiêu quỹ 300 tỉ USD vào thỏa thuận nhằm tạo động lực kinh tế để Tehran tiếp tục tham gia đàm phán và thực hiện các cam kết.
Tuy nhiên, đề xuất này đang vấp phải sự phản đối từ một số chính trị gia Mỹ theo đường lối cứng rắn, cho rằng việc hỗ trợ Iran khi các vấn đề an ninh chưa được giải quyết là quá sớm.
Về phía các nước vùng Vịnh, đến nay chưa có cam kết tài chính cụ thể nào được đưa ra.
Saudi Arabia và UAE đều nhấn mạnh rằng việc khôi phục lòng tin, bảo đảm an ninh và thiết lập cơ chế giám sát minh bạch là điều kiện tiên quyết trước khi xem xét hợp tác kinh tế với Iran.
Các chuyên gia nhận định nếu tham gia tài trợ, các nước vùng Vịnh có thể gia tăng ảnh hưởng đối với Tehran thông qua các dự án đầu tư và tái thiết.
Tuy nhiên, họ sẽ chỉ sẵn sàng rót vốn khi có những bảo đảm rõ ràng rằng nguồn tiền không bị sử dụng cho các hoạt động quân sự hoặc tái vũ trang trong tương lai.
