Tin tức  |
| Thương lái Đỗ Thị Ngọc Mai mua lúa của hộ Nguyễn Văn Thọ (xã Mỹ Phú, Châu Phú, An Giang) với giá 5.950 đồng/kg. |
Hiện nay, việc tính chi phí giá thành lúa hầu hết chưa được các địa phương công bố, nhưng ai cũng biết, giá đầu vào đều tăng cao. Từ xăng dầu, phân bón, thuốc trừ sâu đến công lao động, các dịch vụ khác... đều tăng. Cụ thể giá phân Ure Phú Mỹ 9.000đ/kg, DAP loại 18-46-0 khoảng 14.800đ/kg, NPK loại 16-16-8 giá 9.800đ/kg, còn NPK loại 20-20-15 khoảng 11.800đ/kg, phân Kali 10.400đ/kg... Việc tính giá thành lúa ở các khu vực sản xuất lúa có sự khác biệt nhau nhất định. Tuy nhiên, việc đầu tư phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, công cày bừa, thu hoạch cho mỗi ha là không nhỏ. Cụ thể ước tính chi phí cho vụ lúa Đông Xuân 2010 – 2011, chưa tính công lao động của nông dân cho 1 ha lúa, ông Nguyễn Văn Hiệp, ở huyện Tân Thạnh, tỉnh Long An cho biết:
Một số chuyên gia trong ngành nông nghiệp cho rằng giá mua lúa loại thường phải 6.000 đồng/kg, nông dân mới có lãi 30%. Trên địa bàn tỉnh Đồng tháp, việc thu hoạch lúa Đông Xuân mới đây đạt năng suất và nếu bán được giá, nông dân có lãi. Ông Nguyễn Văn Dương, Giám đốc Sở Nông nghiệp và phát triển nông thôn tỉnh Đồng Tháp, nhận xét:
Thế nhưng hiện nay, giá lúa thường đang ở mức trên dưới 5.000 đồng/kg. Gần sát với giá tối thiểu của Hiệp hội lương thực Việt Nam dự kiến để thu mua tạm trữ. Việc giảm giá lúa thu mua có nguyên nhân bắt nguồn từ việc Hiệp hội lương thực Việt Nam giảm giá sàn gạo xuất khẩu. Trong vòng một tháng qua, việc điều chỉnh giá sàn xuất khẩu gạo của Hiệp hội lương thực Việt Nam đã có những tác động tiêu cực đến giá lúa thu mua nội địa. Cụ thể giá gạo 5% tấm từ 470 USD đến 490 USD/tấn, gạo 25% tấm từ 450 USD đến 470 USD/tấn, thấp hơn 10 đến 30 USD/tấn so với đầu năm. Chính vì vậy, giá lúa gạo ở các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long đã giảm khoảng 500 - 700 đồng/kg so với hồi đầu tháng. Giá gạo nguyên liệu loại 1 chế biến gạo 5% tấm khoảng 7.350 đến 7.500 đ/kg; gạo nguyên liệu chế biến gạo 25% tấm là 7.200 đến 7.300 đ/kg.
Tình trạng giảm giá sàn được lý giải do không có hợp đồng xuất gạo, do một số quốc gia chưa ký hợp đồng tập trung... nhưng có thể thấy nó có nguyên nhân sâu xa hơn. Hiện các doanh nghiệp xuất khẩu gạo muốn mua tạm trữ lúa gạo nhưng với gía lúa cao, lãi suất ngân hàng 14% nên doanh nghiệp chần chừ. Hơn nữa, tổng lượng tích kho dự trữ của Tổng công công lương thực miền Nam hiện cao nhất mới khoảng 600.000 tấn, cộng với các kho nhỏ của hệ thống doanh nghiệp tư nhân, thương lái… con số này cũng không nhiều. Nói thẳng là kho không đủ sức chứa khi mua tạm trữ. Trường hợp giá lúa gạo nội địa tăng vọt vào đầu năm 2011 khi các đơn hàng xuất khẩu ồ ạt trên 1 triệu tấn gạo trong 2 tháng đầu năm 2011 chứng tỏ lượng gạo dự trữ của các doanh nghiệp không nhiều, trong khi đó lúa trong dân đã cạn, còn nguồn cung lúa gạo từ Campuchia đổ về Việt Nam khá nhiều nhưng vẫn không làm hạ nhiệt gía lúa đã có thời điểm lên đến hơn 6.500 đồng/kg lúa thường. Nhưng giai đoạn giá lúa cao không tồn tại được lâu do hết đơn hàng xuất khẩu và một lượng lúa của vụ Đông Xuân sớm được thu hoạch.
Lượng lúa gạo thu mua dự trữ của Hiệp hội Lương thực Việt Nam dự kiến 1 triệu tấn nhưng một số nơi đang đề nghị nâng lên khoảng 2 triệu tấn, vấn đề là có kho để chứa hay không. Đa số nông dân hiện nay phải bán lúa ngay trên ruộng do nhiều lý do như nợ vật tư nông nghiệp, lãi ngân hàng, chi tiêu gia đình, nguồn vốn để tái sản xuất vụ hè-thu… Vì vậy, chuyện trữ lúa chỉ có khả năng xảy ra ở các chành, chủ nhà máy xay xát, chủ các kho lương thực. Ông Huỳnh thế Năng, Phó Chủ tịch UBND tỉnh An Giang cho biết:
Để giải quyết đầu ra cho hạt lúa của nông dân, hiện có một số mô hình đang ở bước sơ khai. Ví dụ như các doanh nghiệp hợp đồng bao tiêu trực tiếp với nông dân, ông Vương Cao Biên, Giám đốc Công ty thực phẩm An Giang cho biết:
Một trong những cách làm khác đang được Công ty Cổ phần Bảo vệ thực vật An Giang thực hiện là xây dựng kho 30.000 tấn, có máy sấy lúa. Mô hình này giúp ích cho nông dân, có thể lưu kho chờ giá lúa thích hợp mới xuất bán. Nhận xét về mô hình này, ông Bùi Bá Bổng, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn nói:
Vụ lúa đông-xuân này, sản lượng hơn 10 triệu tấn lúa, trong đó, khoảng 6 triệu tấn lúa hàng hóa, tương đương 3 triệu tấn gạo. Hiệp hội lương thực Việt Nam VFA chỉ đề xuất mua tạm trữ 1 triệu tấn gạo, khoảng 1/3 lúa hàng hóa và kèm theo 2 lần giảm giá sàn xuất khẩu trong tháng 3/2011, nên chuyện lúa gạo rớt giá khó tránh khỏi.
Để kéo giá lúa tăng trở lại, các doanh nghiệp cần đẩy nhanh tiến độ thu mua tạm trữ đủ 1 triệu tấn gạo. Chính phủ nhanh chóng nâng thêm mức mua dự trữ lương thực. Về lâu dài, cần phải xem mua tạm trữ là chiến lược chứ không nên xem như giải pháp tình thế. Đồng thời, các doanh nghiệp phải có giải pháp cụ thể để từng bước mở rộng việc thu mua lúa trực tiếp từ nông dân, hạn chế các trung gian. Bên cạnh đó, cơ quan chức năng cần kiểm tra hệ thống kho chứa lúa gạo, bảo đảm Nghị quyết 109 của Chính phủ về điều kiện doanh nghiệp muốn kinh doanh lúa gạo xuất khẩu phải có kho 5.000 tấn và nhà máy xay xát. Bên cạnh đó, nhà nước chỉ đạo các địa phương tính toán đúng, đầy đủ các chi phí đầu vào trong sản xuất lúa để công bố giá thành lúa, làm cơ sở để các doanh nghiệp công bố giá sàn mua lúa tạm trữ, bảo đảm cho nông dân đủ lợi nhuận, tái đầu tư cho sản xuất mùa vụ tiếp theo.