Thi hành Luật Đất đai năm 2003: Những vướng mắc cần tháo gỡ

Các văn bản pháp luật liên quan ban hành tại nhiều thời điểm khác nhau và do các Bộ, ngành khác nhau soạn thảo; hệ thống Luật Đất đai hiện hành còn thiếu cơ chế thực hiện việc điều tiết hài hòa về lợi ích giữa Nhà nước, người sử dụng đất và chủ đầu tư; cơ chế chính sách tạo quỹ đất phục vụ các mục tiêu công ích, thu hồi đất giải phóng mặt bằng để thực hiện các dự án…
Giám đốc Sở TN&MT TPHCM, Đào Anh Kiệt, cho biết: một trong những khó khăn lớn nhất khi thực thi Luật đất đai 2003 là một số quy định pháp luật về đất đai chưa theo kịp sự chuyển biến của nền kinh tế thị trường:
Băng 38”

Sở TN&MT thành phố cũng đưa ra một loạt các kiến nghị phải sửa đổi như: cần xóa cơ chế bao cấp về giá đất, Nhà nước chỉ cần kiểm soát về thị trường, về giá; nhiều vấn đề mà Luật Đất đai 2003 đưa ra rất mâu thuẫn với các văn bản của các bộ TN&MT, Xây dựng, Tư pháp khiến cho các sở rất lúng túng khi áp dụng. Bên cạnh đó, việc xác định giá đất cũng còn nhiều lúng túng. Theo Luật đất đai 2003, giá đất do nhà nước qui định, nhưng nếu vào thời điểm giao đất, thu hồi đất… mà giá không phù hợp thì phải xác định lại cho sát với giá thị trường. Qui định này vô hình trung đã làm cho có hai loại giá đất song song tồn tại đó là giá do Nhà nước ban hành hàng năm và giá thị trường, hậu quả là dễ phát sinh tiêu cực. Trong khi bản thân giá đất ở Việt Nam đã rất cao so với mặt bằng chung của thế giới. Theo Luật sư Nguyễn Thị Cam, Công ty Đất Luật, cần thiết phải hướng đến việc chỉ thống nhất một loại giá:
Theo Phó Viện trưởng Viện nghiên cứu Phát triển TPHCM, Hoàng Minh Trí, một trong những khó khăn trong quản lý đất đai là mô hình quản lý đất đai hiện nay được thiết kế nhấn mạnh vai trò của Nhà nước, mục tiêu sử dụng hiệu quả đất đai chưa được chú trọng, cơ chế trách nhiệm chưa rõ ràng. Quản lý đất đai còn có sự tham gia của nhiều ngành như xây dựng, giao thông, đầu tư, tài chính,… sự phối hợp giữa các ngành này còn rất yếu dẫn đến việc sử dụng đất đai không hiệu quả vì không có điểm kết nối chung. Theo ông Hoàng Minh Trí, để Luật ngày càng hoàn thiện hơn cần phải đổi mới mô hình quản lý đất đai:
Hiện nay, TPHCM đang trong quá trình đô thị hóa nhanh, dần dần trở thành một siêu đô thị với nhiều dự án lớn, gắn liền với việc thu hồi đất, 6giải phóng mặt bằng. Theo Phó Chủ tịch thường trực UBND TP.HCM Nguyễn Thành Tài, khâu đền bù bồi thường giải phóng mặt bằng là khâu khó khăn nhất của dự án. Kinh phí cho công tác này đôi khi chiếm đến 50% tổng vốn đầu tư. Có những dự án sau vài năm mới triển khai nên giá đền bù tăng cao dẫn đến việc phải điều chỉnh nhiều lần. Chính gì vậy, việc quản lý đất đai như thế nào để phát triển kinh tế xã hội là hết sức quan trọng. Phó Chủ tịch Nguyễn Thành Tài, nhấn mạnh:
Từ những khó khăn, vướng mắc trên chúng ta cần điều chỉnh kịp thời những thiếu sót, quy định không phù hợp với thực tế cuộc sống để Luật Đất đai đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế, xã hội, quốc phòng an ninh trong thời gian tới./.