Tin tứcXây dựng pháp luật nhanh hơn để kịp thời đáp ứng những vấn đề phát sinh từ thực tiễn, nhưng không vì rút ngắn quy trình mà bỏ qua khâu tham vấn, đánh giá tác động hay trách nhiệm giải trình. Đây là yêu cầu được nhiều đại biểu đặt ra tại hội nghị góp ý dự thảo Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật do Đoàn Đại biểu Quốc hội TPHCM tổ chức.
Từ thực tiễn xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật, các đại biểu cho rằng dự thảo Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật cần tạo được sự cân bằng: vừa bảo đảm tính ổn định, thống nhất, vừa đủ linh hoạt để xử lý những vấn đề mới phát sinh. Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn Đại biểu Quốc hội TPHCM Trần Thị Diệu Thuý cho rằng, những nguyên tắc quyền và nghĩa vụ cơ bản cần được quy định rõ trong luật, trong khi các vấn đề kỹ thuật, thường xuyên thay đổi có thể giao quy định chi tiết ở mức phù hợp.
“Thực tiễn cho thấy việc ban hành hay sửa đổi các văn bản quy phạm pháp luật hiện nay là một trong những bước rất khó. Theo đánh giá từ các đơn vị thực thi, có những quy trình chúng ta áp dụng quá kỹ lưỡng, gây ảnh hưởng đến tâm lý. Điều này làm cho sự linh hoạt trong điều chỉnh văn bản liên quan bị hạn chế. Đây là điểm vướng mắc mà tôi thấy xuất hiện ở nhiều bộ, ban, ngành, chứ không riêng gì cấp tỉnh, thành phố hay địa phương”, bà Trần Thị Diệu Thúy cho biết.
Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật cần bảo đảm tính ổn định, thống nhất nhưng vẫn có dư địa để thích ứng với những vấn đề phát sinh. Những nguyên tắc, quyền và nghĩa vụ cơ bản cần được quy định rõ; các vấn đề kỹ thuật, thường xuyên thay đổi có thể giao quy định chi tiết ở mức phù hợp. Các đại biểu đồng tình cần có cơ chế xử lý nhanh đối với những vấn đề thực sự cấp bách, phát sinh từ thực tiễn. Tuy nhiên, rút gọn quy trình không có nghĩa là rút gọn cả chất lượng. Đại diện Trường Đại học Luật TPHCM, Tiến sĩ Đặng Tất Dũng lưu ý, dù áp dụng quy trình rút gọn, việc lấy ý kiến chuyên gia, người dân và các đối tượng chịu tác động vẫn phải được thực hiện thực chất.
“Thực tế đã chứng minh nhiều văn bản quy phạm pháp luật khi ban hành và có hiệu lực thì xã hội mới bắt đầu phản ứng, sau đó mới tiến hành sửa đổi. Tất cả những việc này hoàn toàn có thể xử lý ở bước lấy ý kiến người dân cùng các chuyên gia liên quan. Đây là bước bắt buộc trong quy trình. Trong quá trình xây dựng luật, khi trình dự án luật thì phải trình đồng thời dự thảo văn bản quy định chi tiết. Tuy nhiên, quy định này dù có thực hiện nhưng chưa đem lại hiệu quả cao”, Tiến sĩ Đặng Tất Dũng chia sẻ kinh nghiệm từ thực tiễn.
Phó Trưởng Ban Pháp chế HĐND TPHCM Nguyễn Thị Thanh Mai cũng đề nghị duy trì quy trình rút gọn đối với những vấn đề cấp bách, nhưng phải đồng thời tăng trách nhiệm của cơ quan chủ trì trong việc lấy ý kiến, tiếp thu và giải trình. Như vậy, điều quan trọng không chỉ là làm luật nhanh, mà là nhanh nhưng vẫn đúng, đủ và có cơ sở thực tiễn.
“Trước đây luật quy định cơ quan soạn thảo có trách nhiệm đăng tải bản tiếp thu, giải trình ý kiến của các đơn vị. Nhưng luật lại chưa chỉ ra hậu quả pháp lý. Ví dụ, khi người ta đã góp ý đúng mà mình không tiếp thu, dẫn đến hậu quả thì xử lý thế nào? Nếu chúng ta làm chặt vấn đề này thì việc cho phép thực hiện quy trình rút gọn là hoàn toàn phù hợp, không vướng mắc gì. Mấu chốt là làm sao tăng trách nhiệm của cơ quan tổ chức lấy ý kiến, tránh làm hình thức, khi đó việc rút gọn hoàn toàn có thể triển khai được”, bà Nguyễn Thị Thanh Mai đề nghị.
Từ quy trình xây dựng đến tổ chức thực thi, điểm chung trong các ý kiến góp ý là yêu cầu nâng cao chất lượng chính sách và bảo đảm tính thống nhất của pháp luật. Rút ngắn thời gian là cần thiết để đáp ứng yêu cầu thực tiễn. Nhưng nhanh không có nghĩa là đơn giản hóa chất lượng. Một quy trình pháp luật hiệu quả phải vừa linh hoạt trước những vấn đề mới, vừa chặt chẽ trong tham vấn, giải trình và kiểm soát quyền lực. Có như vậy, mỗi quy định khi được ban hành mới thực sự có khả năng đi vào cuộc sống và tạo thuận lợi cho hoạt động quản lý, điều hành.
