Tin tứcHơn 200 đại biểu là chuyên gia đến từ các cơ quan quản lý Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Dân tộc và Tôn giáo và hơn 40 tổ chức, doanh nghiệp công nghệ, các viện nghiên cứu, trường đại học trong và ngoài nước, cán bộ quản lý, giáo viên các trường phổ thông đã tham dự Hội thảo khoa học quốc tế “Trí tuệ nhân tạo trong giáo dục: Những vấn đề trọng yếu trong nghiên cứu và đào tạo giáo viên”, diễn ra vào sáng 2/10.
Hội thảo do Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức. Đây là hoạt động khoa học trọng điểm nằm trong chuỗi sự kiện hướng tới kỷ niệm 50 năm Ngày truyền thống Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh (27/10/1976 - 27/10/2026), có ý nghĩa thiết thực trong việc hình thành khung năng lực AI cho đội ngũ nhà giáo, đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số toàn diện của ngành Giáo dục và khẳng định vị thế tiên phong của Nhà trường.
Tại hội thảo, các nhà khoa học, chuyên gia và nhà quản lý giáo dục trong và ngoài nước đã trao đổi kết quả nghiên cứu, chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn và đề xuất giải pháp ứng dụng Trí tuệ nhân tạo (AI) trong dạy học, kiểm tra đánh giá và quản trị nhà trường. Trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghệ, đặc biệt là sự phát triển bùng nổ của AI và AI tạo sinh (Generative AI), đang tái cấu trúc sâu rộng phương thức tạo lập tri thức, tổ chức dạy học và quản lý giáo dục, Nhà trường đã sớm định hình phương châm tiếp cận công nghệ gắn liền với trách nhiệm sư phạm.
Hội thảo được triển khai nhằm chủ động khống chế các rủi ro về liêm chính học thuật, định kiến thuật toán và sự phụ thuộc công nghệ, đồng thời khẳng định triết lý cốt lõi: công nghệ chỉ là công cụ hỗ trợ, chất lượng giáo dục và tính liêm chính học thuật bắt buộc phải dựa trên mục đích sư phạm, trách nhiệm nghề nghiệp và năng lực phán đoán của người thầy.
Trong tham luận “Vận dụng AI tạo sinh hỗ trợ tổ chức hoạt động trải nghiệm trong dạy ngữ văn ở trung học phổ thông”, nhóm tác giả Phan Thị Hiên; Võ Thị Ngọc Kiều; Bùi Thanh Truyền nhấn mạnh, Chương trình môn Ngữ văn hướng đến năng lực ngôn ngữ, năng lực văn học qua đọc, viết, nói và nghe. Giờ học cần tạo cơ hội để học sinh huy động vốn sống và cảm xúc, tương tác với văn bản và người khác, thử nghiệm cách lí giải, tạo sản phẩm và phản tư. Do đó, GenAI có thể hỗ trợ hình thành ý tưởng, xây dựng nội dung, thiết kế hoạt động, tạo học liệu và phản hồi. Tuy nhiên, đầu ra vẫn cần được thẩm định; dạy học và đánh giá cần chú trọng hơn đến quá trình tư duy, khả năng giải thích, kiểm chứng và bằng chứng về sự tham gia của người học.
“67,3% sinh viên dùng AI từ 1 năm trở lên” - đó là con số được TS. Bùi Hồng Quân và TS. Nguyễn Thị Mạnh Tiến, Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh đưa ra tại tham luận “Năng lực sử dụng trí tuệ nhân tạo của sinh viên ngành Giáo dục Mầm non: Thực trạng và định hướng tích hợp vào chương trình đào tạo”. Tuy vậy, nghiên cứu cũng đặt vấn đề: Sinh viên quen dùng AI – nhưng đã dùng như một giáo viên mầm non? Theo nhóm tác giả, AI đã là yêu cầu, nhưng còn ba khoảng trống. Đó là chưa có khung đặc thù cho sinh viên mầm non; chưa đo năng lực gắn với nghề; và chưa gắn với chương trình đào tạo. Từ đó, nghiên cứu cho rằng cần đưa AI vào học phần, gắn nhiệm vụ nghề và bắt buộc kiểm chứng.
Các chuyên gia cũng thống nhất, không phải “AI làm được gì?” mà là “AI nên tham gia vào chức năng nào? trong điều kiện nào? và vì mục tiêu học tập nào?”. Lấy ví dụ về hai bài làm giống nhau, hai cách học khác nhau, TS. Nguyễn Thụy Phương Trâm, Khoa Sư phạm, Trường Đại học Đà Lạt, nêu rõ trong cách tiếp cận thụ động, học sinh gửi toàn bộ đề cho AI, nhận lời giải đầy đủ và chép lại. Bài nộp hoàn hảo nhưng không rõ học sinh có tự hiểu và làm lại được hay không.
Trong khi đó, ở cách tiếp cận chủ động, học sinh tự viết các bước làm được. Khi vướng, chỉ xin AI một gợi ý nhỏ, sau đó tự đối chiếu, kiểm tra và hoàn thiện bài làm. Do đó, trong tham luận “Vai trò của giáo viên trong định hướng học sinh THPT sử dụng AI học Toán”, TS. Nguyễn Thụy Phương Trâm cho rằng, có ba nhóm kĩ năng cốt lõi khi học sinh dùng AI học Toán, đó là: Đặt yêu cầu rõ ràng - Kiểm chứng toán học - Sử dụng có trách nhiệm.
Cùng với đó, giáo viên cũng phải đổi mới kiểm tra đánh giá, chuyển từ chấm kết quả sang chấm tiến trình. Đánh giá năng lực toán học hôm nay không phải là “học sinh có làm ra đáp số không”, mà là “học sinh giải thích và bảo vệ con đường đi đến đáp số đó như thế nào”.
Ban Tổ chức đã tuyển chọn và công bố 87 công trình nghiên cứu khoa học xuất sắc. Điểm nổi bật là nhiều công trình đạt chất lượng chuyên môn cao, bám sát các khung chính sách và thực tiễn giáo dục Việt Nam. Các báo cáo tiêu biểu được tổ chức trình bày tại Phiên toàn thể và 4 tiểu ban chuyên môn song song: Tiểu ban 1 (Khoa học Tự nhiên & STEM); Tiểu ban 2 (Khoa học Xã hội & Nhân văn); Tiểu ban 3 (Mầm non, Tiểu học, Mỹ thuật, Giáo dục Đặc biệt); Tiểu ban 4 (Quản lý Giáo dục, Giáo dục học, Tâm lý học).
