Tin tứcĐây là một thông điệp cần được nhìn nhận không chỉ ở mục tiêu cuối cùng của phát triển, mà còn ở cách thiết kế chính sách, phân bổ nguồn lực và đánh giá hiệu quả quản lý.
Bởi một nền kinh tế có thể tăng trưởng, nhưng cảm nhận của người dân về chất lượng cuộc sống còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố: công việc có ổn định không, thu nhập có theo kịp chi phí sinh hoạt không, con cái có cơ hội học tập tốt không, người bệnh có tiếp cận được dịch vụ y tế phù hợp không, người dân có thuận lợi khi thực hiện thủ tục hành chính không.
Những điều đó tạo nên khoảng cách giữa kết quả được báo cáo và trải nghiệm hằng ngày của người dân.
Thử lấy dịch vụ công làm ví dụ. Một thủ tục được chuyển từ hồ sơ giấy sang môi trường trực tuyến có thể được xem là một bước tiến về chuyển đổi số. Nhưng nếu người dân vẫn phải khai đi khai lại những thông tin cơ quan nhà nước đã có, vẫn phải trực tiếp đến nhiều nơi để bổ sung giấy tờ hoặc không nhận được hướng dẫn rõ ràng khi hồ sơ gặp vướng mắc, thì lợi ích thực tế của chuyển đổi số chưa đạt như kỳ vọng.
Tương tự, một chương trình hỗ trợ có thể được ban hành với mục tiêu tốt đẹp. Nhưng nếu nhóm cần hỗ trợ khó tiếp cận thông tin, thủ tục phức tạp hoặc nguồn lực không đến đúng đối tượng, thì hiệu quả chính sách sẽ bị giảm sút.
Vì thế, đánh giá chính sách phải bắt đầu từ câu hỏi: vấn đề của người dân là gì, chính sách có giải quyết đúng vấn đề đó không và kết quả có đến được với người cần nhất hay không?
Trong phát biểu bế mạc, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm yêu cầu tăng cường kiểm tra, giám sát việc thực hiện các quyết sách và phát huy vai trò của Nhân dân. Người dân cần được tham gia, giám sát và thụ hưởng thành quả; những nhiệm vụ đã xác định phải được tổ chức thực hiện với trách nhiệm rõ ràng.
Muốn hiện thực hóa tinh thần này, chắc hẳn cần chú trọng 3 yêu cầu cơ bản.
Đầu tiên là, cần đưa trải nghiệm thực tế của người dân vào quá trình đánh giá chính sách. Không chỉ hỏi cơ quan thực hiện đã hoàn thành bao nhiêu phần trăm kế hoạch, mà còn phải khảo sát người dân đã tiếp cận dịch vụ ra sao, thời gian và chi phí có giảm không, vấn đề có được giải quyết không.
Một yêu cầu nữa là, phải quan tâm đến sự khác biệt giữa các nhóm dân cư. Một chính sách có thể mang lại lợi ích đáng kể cho nhóm này nhưng chưa đủ khả năng tiếp cận nhóm khác. Người thu nhập thấp, người khuyết tật, người cao tuổi hoặc người sống ở những địa bàn còn khó khăn có thể cần những cách hỗ trợ phù hợp hơn.
Và yêu cầu quan trọng hơn là, cần xem người dân là chủ thể tham gia xây dựng và giám sát chính sách, chứ không chỉ là người tiếp nhận kết quả. Phản ánh của người dân, ý kiến của các tổ chức xã hội và thông tin từ báo chí có thể giúp phát hiện những vấn đề mà báo cáo hành chính chưa phản ánh đầy đủ.
Đây cũng là lý do công khai thông tin, giải trình và tiếp nhận phản hồi có ý nghĩa thiết thực. Khi người dân có thể theo dõi tiến độ xử lý kiến nghị, biết cơ quan nào chịu trách nhiệm và có kênh phản ánh rõ ràng, niềm tin có cơ sở để được củng cố.
Cũng cần nhấn mạnh rằng không phải mọi chính sách đều có thể đem lại kết quả ngay lập tức. Có những cải cách cần thời gian, có những khoản đầu tư phải nhiều năm mới phát huy hiệu quả. Nhưng ngay cả trong trường hợp đó, cơ quan thực hiện vẫn cần minh bạch về mục tiêu, tiến độ, khó khăn và cách đánh giá kết quả.
Cuối cùng, phát triển không chỉ được đo bằng những con số lớn của nền kinh tế. Phát triển còn được cảm nhận qua những điều rất gần gũi: người dân bớt vất vả hơn, doanh nghiệp có thêm cơ hội, dịch vụ công tốt hơn và mọi người có thêm niềm tin vào tương lai.
Một quyết sách có thể đúng về chủ trương, một chương trình có thể đủ về thủ tục. Nhưng để chứng minh hiệu quả, cần nhìn vào cuộc sống thực tế.
Vì vậy, chúng ta cần phải có lời giải hữu dụng cho một câu hỏi rất căn bản, đó là: Nếu người dân chưa cảm nhận được sự thay đổi tích cực, chúng ta đã thực sự hoàn thành mục tiêu phát triển hay chưa?
