Siết giám sát tài sản mã hóa, tăng năng lực phòng, chống rửa tiền

Sáng 9/8, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Luật Phòng, chống rửa tiền và Luật Các tổ chức tín dụng, dưới sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng.

Đối với Luật Phòng, chống rửa tiền, các đại biểu đánh giá việc bổ sung quy định về tài sản mã hóa là cần thiết trong bối cảnh các giao dịch số và phương thức che giấu dòng tiền ngày càng tinh vi.

Đại biểu Trịnh Thị Tú Anh (Đoàn Lâm Đồng) đánh giá cao dự thảo luật đã bổ sung 15 dấu hiệu giao dịch đáng ngờ liên quan tài sản mã hóa tại Điều 33a, qua đó cụ thể hóa Khuyến nghị 15 của Lực lượng đặc nhiệm tài chính quốc tế (FATF).

Tuy nhiên, đại biểu cho rằng các dấu hiệu hiện được liệt kê khá dàn trải và đề nghị phân nhóm thành chỉ báo ngoài chuỗi, trên chuỗi và nhóm liên quan nhà cung cấp dịch vụ tài sản ảo, địa chỉ ví.

Trong đó, cần lưu ý các hành vi như sử dụng VPN ẩn danh, mở nhiều tài khoản P2P, dịch vụ trộn tiền, phân tách dòng tiền qua nhiều địa chỉ ví, sử dụng công nghệ tăng cường tính riêng tư hoặc chuyển tài sản qua cầu nối liên chuỗi.

Trước sự phát triển nhanh của Web3, DeFi và việc trí tuệ nhân tạo được ứng dụng ngày càng nhiều trong giao dịch, đại biểu đề nghị giao Thống đốc Ngân hàng Nhà nước quy định bổ sung các dấu hiệu giao dịch đáng ngờ theo từng thời kỳ.

Đại biểu cũng nhấn mạnh yêu cầu xây dựng năng lực phân tích blockchain, điều tra tài chính số và pháp chứng kỹ thuật số.

Theo đó, cơ quan chức năng cần có khả năng phân tích lịch sử giao dịch trên chuỗi, dòng dịch chuyển token, hoạt động của hợp đồng thông minh và mối liên hệ giữa các địa chỉ ví.

Đại biểu Nguyễn Minh Đức (Đoàn Thành phố Hồ Chí Minh) đề nghị quy định rõ nghĩa vụ đối với các nhà cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa, như nhận biết và xác minh khách hàng, áp dụng quy tắc lữ hành, lưu trữ nhật ký giao dịch trên blockchain và báo cáo kịp thời giao dịch giá trị lớn hoặc đáng ngờ.

Đại biểu đồng thời kiến nghị phân định rõ trách nhiệm quản lý giữa các bộ, ngành. Ngân hàng Nhà nước chủ trì đánh giá rủi ro rửa tiền và tiếp nhận dữ liệu giao dịch đáng ngờ; Bộ Tài chính quản lý thị trường tài sản mã hóa; Bộ Công an chủ trì xử lý hành vi lợi dụng tài sản mã hóa để rửa tiền, tài trợ khủng bố; Bộ Khoa học và Công nghệ phối hợp về hạ tầng công nghệ, không gian mạng và các giải pháp liên quan blockchain.

Việc hoàn thiện khung pháp lý và phân công trách nhiệm rõ ràng được kỳ vọng góp phần kiểm soát rủi ro rửa tiền, bảo đảm thị trường tài sản mã hóa phát triển an toàn, minh bạch, phù hợp các chuẩn mực quốc tế.