Nhiều gia đình đã cẩn thận lên thực đơn, mua vừa đủ thực phẩm cho tuần, nhưng cuối cùng vẫn phải bỏ đi vài món vì để quên trong tủ lạnh đến hỏng. Vấn đề khi đó không còn nằm ở khâu mua sắm, mà ở cách bảo quản thực phẩm sau khi mang về nhà.
Áp dụng đúng nguyên tắc sắp xếp và nắm được thời gian bảo quản của từng nhóm thực phẩm sẽ giúp kéo dài đáng kể độ tươi của thực phẩm trong tủ lạnh.
Nguyên tắc FIFO trong bảo quản thực phẩm là gì?
FIFO là viết tắt của "First In, First Out" - nghĩa là thực phẩm nào được mua về trước thì nên được sử dụng trước. Đây là nguyên tắc quen thuộc trong ngành thực phẩm, siêu thị, nhưng lại thường bị bỏ qua trong gian bếp gia đình.
Thói quen phổ biến của nhiều người là mua đồ mới về rồi đặt ngay phía trước, phía trên cùng cho dễ lấy, vô tình đẩy những món mua từ trước ra phía sau hoặc xuống dưới đáy tủ. Lâu dần, những món "cũ" bị khuất tầm nhìn, quên bẵng cho đến khi mở ra thì đã hỏng. Đây chính là nguyên nhân khiến nhiều gia đình vẫn lãng phí thực phẩm dù đã mua sắm có kế hoạch.
Sự khác biệt giữa tủ lạnh sắp xếp bừa bộn và sắp xếp khoa học theo nguyên tắc FIFO - Ảnh: Gemini
Cách sắp xếp tủ lạnh, tủ bếp theo nguyên tắc FIFO
Áp dụng FIFO không đòi hỏi thay đổi lớn, chỉ cần duy trì đều đặn những thói quen nhỏ sau đây mỗi khi cất thực phẩm vào tủ.
Dán nhãn ngày mua và hạn sử dụng
Với thực phẩm tươi sống hoặc đã sơ chế, nên dùng băng dính giấy và bút để ghi lại ngày mua hoặc ngày sơ chế ngay trên bao bì, hộp đựng. Với thực phẩm đóng gói sẵn có hạn sử dụng in trên bao bì, chỉ cần quan sát kỹ trước khi cất để biết thứ tự ưu tiên sử dụng.
Bố trí vị trí đặt đồ cũ - đồ mới hợp lý
Khi cất thực phẩm mới mua vào tủ lạnh, hãy dồn những món cũ ra phía trước, phía trên hoặc ngang tầm mắt - nơi dễ nhìn thấy nhất, rồi mới xếp đồ mới vào phía sau hoặc phía dưới. Nguyên tắc đơn giản: món nào dễ nhìn thấy nhất phải là món cần dùng sớm nhất.
Thời gian và cách bảo quản theo từng nhóm thực phẩm
Mỗi nhóm thực phẩm có thời gian bảo quản khác nhau. Dưới đây là mốc thời gian tham khảo cho ngăn mát (khoảng 4°C) và ngăn đông (khoảng -18°C hoặc thấp hơn).
Cách bảo quản rau lá, củ quả tươi
Hầu hết các loại rau củ quả đều có những mốc thời gian bảo quan khác nhau, nếu bảo quản sai cách rau củ rất dễ hỏng hoặc mất chất dinh dưỡng.
- Rau lá xanh (rau muống, cải, xà lách...): Nên dùng trong khoảng 3-5 ngày nếu bảo quản trong ngăn mát, bọc kín hoặc đựng trong hộp/túi có lỗ thoáng để tránh úng nước.
- Củ quả cứng (cà rốt, khoai tây, bí đỏ...): Có thể giữ được khoảng 1-3 tuần, để nơi khô mát hoặc trong ngăn mát tủ lạnh tùy loại.
- Hành, tỏi khô: Nên để nơi khô thoáng, tránh để trong tủ lạnh vì dễ bị ẩm mốc; bảo quản đúng cách có thể dùng được vài tuần đến vài tháng.
Thời gian bảo quản thịt, cá, hải sản
Theo hướng dẫn an toàn thực phẩm của FoodSafety.gov (Bộ Y tế Hoa Kỳ), các mốc thời gian bảo quản phổ biến gồm:
- Thịt bò, heo, cừu tươi (miếng bít tết, thịt thăn, thịt quay): Ngăn mát 3-5 ngày; ngăn đông 4-12 tháng.
- Thịt gia cầm tươi (nguyên con): Ngăn mát 1-2 ngày; ngăn đông khoảng 1 năm. Thịt gia cầm cắt miếng: ngăn mát 1-2 ngày, ngăn đông khoảng 9 tháng.
- Thịt xay các loại (bò, heo, gà...): Ngăn mát 1-2 ngày; ngăn đông 3-4 tháng.
- Cá béo (cá hồi, cá thu, cá ngừ...): Ngăn mát 1-3 ngày; ngăn đông 2-3 tháng.
- Tôm, mực: Ngăn mát 3-5 ngày (tôm) hoặc 1-3 ngày (mực); ngăn đông 3-6 tháng.
- Trứng tươi nguyên vỏ: Ngăn mát 3-5 tuần. Trứng đã luộc chín: nên dùng trong 1 tuần.
Bảo quản thực phẩm chín
Thực phẩm đã nấu chín cần được làm nguội và cho vào tủ lạnh trong vòng 2 giờ (nếu để ở nhiệt độ phòng lâu hơn, vi khuẩn sẽ sinh sôi rất nhanh).
- Cách bảo quản: Chia nhỏ thức ăn vào các hộp đậy kín nắp (thuỷ tinh hoặc nhựa chịu nhiệt) và đặt ở các kệ trên cùng của ngăn mát.
- Thời gian lưu trữ: Thức ăn chín chỉ nên bảo quản và sử dụng an toàn trong khoảng 3-4 ngày.
Lưu ý: Khi đem ra sử dụng, hãy hâm nóng thật kỹ (đun sôi lại trên bếp hoặc quay lò vi sóng đủ nóng) và tất nhiên, đừng quên áp dụng FIFO: hộp thức ăn chín cất vào tủ lạnh trước thì phải được ăn trước!
Mẹo bảo quản đồ khô, gia vị
Gạo, đậu khô, mì khô nên để nơi khô ráo, kín khí, tránh ánh nắng trực tiếp, có thể dùng được nhiều tháng. Gia vị dạng bột, hạt sau khi mở nắp nên đóng kín sau mỗi lần dùng để giữ hương vị lâu hơn, đồng thời ưu tiên dùng hết gói cũ trước khi mở gói mới - đúng tinh thần của nguyên tắc FIFO.
Bảo quản đúng cách không chỉ giúp thực phẩm tươi lâu hơn mà còn giảm đáng kể lượng đồ ăn phải bỏ đi mỗi tuần. Phần tiếp theo của chuỗi bài sẽ hướng dẫn cách tận dụng những thực phẩm đã sắp hỏng thay vì vứt bỏ.
Có nên rửa rau củ trước khi cho vào tủ lạnh không?
Không nên rửa rau lá trước khi cất vào tủ lạnh nếu chưa dùng ngay, vì hơi ẩm còn sót lại dễ khiến rau nhanh úng, mốc. Chỉ nên rửa sạch ngay trước khi chế biến.
Thực phẩm đã rã đông có thể cấp đông lại không?
Không nên cấp đông lại thực phẩm sống đã rã đông hoàn toàn ở nhiệt độ phòng, vì dễ tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển. Rã đông an toàn là để xuống ngăn mát tủ lạnh. Lưu ý thêm: Nếu đã rã đông bằng ngăn mát, bạn có thể cấp đông lại (dù sẽ giảm độ ngon), nhưng nếu rã đông bằng lò vi sóng hoặc ngâm nước thì bắt buộc phải nấu chín rồi mới được cấp đông.
Làm sao để nhớ áp dụng FIFO mỗi ngày?
Có thể biến việc kiểm tra tủ lạnh thành thói quen cố định, chẳng hạn mỗi tối trước khi đi ngủ hoặc mỗi lần chuẩn bị bữa ăn, dành vài giây nhìn qua các ngăn để chủ động dùng trước những món sắp hết hạn.
