Tin tứcĐây là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, lây chủ yếu qua đường ăn uống, đặc biệt tại những khu vực có điều kiện vệ sinh kém.
Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, thương hàn có thể gây nhiều biến chứng nghiêm trọng, thậm chí đe dọa tính mạng. Tuy nhiên, bệnh hoàn toàn có thể điều trị hiệu quả bằng kháng sinh nếu được chẩn đoán sớm.
Diễn biến và triệu chứng bệnh thương hàn
Triệu chứng bệnh thương hàn thay đổi theo từng giai đoạn tiến triển. Việc nhận biết các dấu hiệu đặc trưng ở mỗi giai đoạn giúp người bệnh chủ động đi khám và điều trị, từ đó hạn chế nguy cơ biến chứng.
Giai đoạn ủ bệnh
Giai đoạn ủ bệnh thường kéo dài từ 3 đến 21 ngày, trung bình khoảng 7–14 ngày. Đây là giai đoạn đầu tiên kể từ khi vi khuẩn xâm nhập vào cơ thể cho đến khi xuất hiện triệu chứng lâm sàng.
Vi khuẩn Salmonella typhi xâm nhập qua đường tiêu hóa, đi qua dạ dày, ruột non, sau đó vào hệ thống bạch huyết và máu.
Trong quá trình này, một phần vi khuẩn bị tiêu diệt, phần còn lại tiếp tục tồn tại, nhân lên và gây bệnh. Quá trình sinh sôi của vi khuẩn cần thời gian nên ở giai đoạn ủ bệnh, hầu như chưa có biểu hiện rõ ràng.
Tuy nhiên, người mang vi khuẩn vẫn có khả năng lây nhiễm cho người khác thông qua thực phẩm hoặc nguồn nước bị ô nhiễm.
Ảnh minh họa: Internet
Giai đoạn khởi phát
Giai đoạn khởi phát thường kéo dài khoảng một tuần. Triệu chứng điển hình là sốt tăng dần theo ngày, ban đầu có thể kèm gai rét nhẹ. Nhiệt độ cơ thể có thể tăng cao, đạt mức 39–41°C vào khoảng ngày thứ 6–7 của bệnh.
Ngoài sốt kéo dài, người bệnh thường cảm thấy mệt mỏi, đau đầu, chán ăn, mất ngủ, ù tai và suy nhược toàn thân.
Các triệu chứng này diễn tiến âm thầm nhưng ngày càng rõ rệt, khiến người bệnh dễ nhầm lẫn với các bệnh nhiễm trùng thông thường khác.
Giai đoạn toàn phát
Giai đoạn toàn phát kéo dài khoảng hai tuần và là thời kỳ bệnh biểu hiện nặng nề nhất. Người bệnh tiếp tục sốt cao liên tục từ 39–41°C, kéo dài nhiều ngày khiến thể trạng suy kiệt rõ rệt.
Ở giai đoạn này xuất hiện các dấu hiệu nhiễm độc thần kinh như đau đầu dữ dội, ù tai, run tay, ngủ chập chờn, dễ mê sảng và gặp ác mộng.
Một biểu hiện điển hình là trạng thái “typhos”, trong đó người bệnh nằm bất động, ánh mắt đờ đẫn, nét mặt vô cảm nhưng vẫn còn nhận biết kích thích xung quanh. Trong những trường hợp nặng hiếm gặp, bệnh nhân có thể rơi vào tình trạng li bì hoặc hôn mê.
Trên da có thể xuất hiện các nốt đào ban (hồng ban) dạng dát nhỏ, đường kính khoảng 2–3mm, thường mọc rải rác ở bụng, ngực hoặc mạn sườn.
Số lượng ban ít, xuất hiện chủ yếu từ ngày thứ 7 đến ngày thứ 12 của bệnh và tự biến mất sau vài ngày.
Các rối loạn tiêu hóa cũng trở nên rõ rệt, với biểu hiện đi ngoài phân lỏng sệt, màu vàng nâu, từ 5–6 lần mỗi ngày. Bụng thường chướng, đau âm ỉ lan tỏa, đặc biệt vùng hố chậu phải.
Ngoài ra, người bệnh có thể gặp biến chứng viêm phế quản, viêm phổi. Một dấu hiệu đặc trưng khác là mạch chậm hơn so với nhiệt độ cơ thể, được gọi là hiện tượng mạch – nhiệt độ phân ly.
Giai đoạn lui bệnh
Giai đoạn lui bệnh thường kéo dài khoảng một tuần. Nhiệt độ cơ thể dao động rồi giảm dần về mức bình thường.
Tình trạng toàn thân cải thiện rõ rệt: Người bệnh bớt mệt mỏi, ăn ngủ tốt hơn, các triệu chứng tiêu hóa và thần kinh giảm dần rồi biến mất.
Phòng ngừa bệnh thương hàn
Để phòng bệnh thương hàn hiệu quả, cần đảm bảo sử dụng nguồn nước sạch, ăn chín uống sôi, lựa chọn thực phẩm tươi và tuân thủ vệ sinh an toàn thực phẩm.
Đồng thời, tiêm vắc-xin phòng thương hàn được khuyến cáo cho những người sinh sống hoặc đi đến các khu vực có nguy cơ cao mắc bệnh.
