Tin tứcQua 3 năm thực hiện, dự án “Hỗ trợ chăm sóc vì sự phát triển toàn diện cho trẻ em trong những năm đầu đời tại gia đình và cộng đồng trên địa bàn TPHCM”, giai đoạn 2023 – 2026 đã góp phần hỗ trợ Thành phố từng bước bảo đảm các quyền cơ bản của các nhóm trẻ em dưới 6 tuổi thuộc diện có hoàn cảnh đặc biệt và nguy cơ, có cơ hội phát triển một cách toàn diện về thể chất, trí tuệ và cả tinh thần.
Dự án do Tổ chức Planète Enfants & Développement phối hợp cùng Ủy ban nhân dân TPHCM và Hội bảo vệ Quyền trẻ em Thành phố thực hiện, gồm 7 nội dung chính, trong đó tập trung triển khai ở các vùng ven có nhiều người nhập cư, công nhân lao động nghèo của TPHCM.
Ông Phạm Đình Nghinh - Phó Chủ tịch Thường trực Hội Bảo vệ Quyền trẻ em TPHCM, cho biết thêm: “Mục đích chính của dự án này là tập trung vào việc nâng cao kiến thức, kỹ năng cho chính những người chăm sóc trẻ ở các nhóm trẻ gia đình. Bởi vì hiện nay, trong các vụ việc liên quan đến bạo hành, xâm hại, ngược đãi trẻ em trên địa bàn thành phố, có rất nhiều vụ việc xuất phát từ các nhóm trẻ gia đình. Vì người chăm sóc trẻ trong các nhóm trẻ gia đình đó cũng còn hạn chế về vấn đề kiến thức, về kỹ năng trong chăm sóc trẻ. Đến khi gặp các áp lực trong công việc sẽ xử lý tình huống không phù hợp, dẫn đến những vụ việc liên quan đến vi phạm quyền trẻ em.”
Trẻ em không phải là “chưa biết gì”. Mà thực ra, các yếu tố môi trường và xã hội đã thẩm thấu, tác động trực tiếp đến trẻ ngay từ những phút giây đầu tiên khi chào đời. Vì vậy, chăm sóc tốt cho trẻ ngay từ giai đoạn đầu đời là nền tảng để trẻ phát triển toàn diện trong tương lai. Đó là nhận định từ PGS.TS Đinh Phương Duy, Chủ tịch Hội Khoa học Tâm lý - Giáo dục TPHCM. Ông cũng cho rằng, sức khỏe tâm thần không còn là vấn đề tâm lý cá nhân riêng lẻ mà đã trở thành một hiện tượng xã hội đáng lo ngại. Tại các đô thị phát triển như TPHCM, trẻ chịu nhiều ảnh hưởng tiêu cực do thiếu không gian vui chơi, cha mẹ bận rộn và chịu áp lực từ nhiều phía.
“Hội Khoa học Tâm lý - Giáo dục đã học hỏi được rất nhiều từ thực tế công tác của Hội Bảo vệ Quyền trẻ em, giúp đưa các nghiên cứu lý thuyết vào ứng dụng thực tiễn chăm sóc trẻ có hoàn cảnh đặc biệt hoặc vấn đề tâm lý. Hội Khoa học Tâm lý - Giáo dục TPHCM cam kết huy động nguồn lực chuyên môn để tiếp tục hợp tác lâu dài với Hội Bảo vệ Quyền trẻ em trong công tác nghiên cứu và ứng dụng thực hành”, PGS.TS Đinh Phương Duy chia sẻ.
Qua 3 năm triển khai, nhiều chỉ tiêu của Dự án đã đạt và vượt kế hoạch, như 176 giáo viên, bảo mẫu và người chăm sóc trẻ đã được tập huấn nâng cao năng lực, đạt khoảng 112% kế hoạch; 819 cha mẹ, người chăm sóc trẻ tham gia các lớp tập huấn cho người chăm sóc liên quan đến kiến thức và kỹ năng trong việc chăm sóc trẻ em trong những năm đầu đời, đạt 136% kế hoạch; 10 câu lạc bộ/nhóm hoạt động dành cho trẻ em, cha mẹ và người chăm sóc trẻ được hình thành; Tỷ lệ phụ huynh nam tham gia đạt 30%, vượt chỉ tiêu 20%. …
Ngoài ra, dự án còn triển khai các hoạt động tư vấn, tham vấn về sức khỏe thể chất và tâm lý với sự tham gia của bác sĩ và chuyên gia tâm lý. Cô Nguyễn Ngọc Lài, giáo viên trường mẫu giáo Linh Ân, TPHCM chia sẻ, từ những buổi tập huấn trong dự án, các giáo viên đã được hướng dẫn phương pháp gồm năm bước để đồng hành với trẻ em khi gặp khó khăn về cảm xúc, gồm: cho phép trẻ thể hiện hết cảm xúc của mình; đón nhận và công nhận những cảm xúc đó; hỏi trẻ cảm thấy như thế nào và lý do tại sao; để trẻ đưa ra giải pháp mà trẻ muốn lựa chọn; đồng hành cùng trẻ để đi đến quyết định cuối cùng.
Phương pháp này đã mang lại những kết quả tích cực. Trẻ cảm thấy thoải mái hơn khi lựa chọn hành động của mình, không còn cảm giác bị áp đặt (như bắt buộc xin lỗi hoặc tuân theo lệnh). Phụ huynh cũng phản hồi tích cực và bất ngờ trước sự quan tâm của nhà trường đối với cảm xúc của con em mình.
Từ kết quả đó, cô Lài cho rằng, nếu được hỗ trợ để lan tỏa phương pháp này rộng rãi hơn, công tác giáo dục và bảo vệ quyền trẻ em sẽ được cải thiện đáng kể. “Dù là đã được học lý thuyết rồi nhưng khi đi vào thực tế thì tôi nhìn nhận cũng rất khó thực hiện. Nhưng ít nhất thì mình đã có ý thức, rồi từ từ mình sẽ luyện tập để thuần thục hơn. Đôi khi mất cả tiếng đồng hồ đối với một đứa bé, nhưng hiệu quả mang lại thì kéo dài rất lâu”, cô Nguyễn Ngọc Lài nói thêm.
Trên cơ sở kết quả giai đoạn 2, giai đoạn 3 của dự án “Hỗ trợ chăm sóc vì sự phát triển toàn diện cho trẻ em trong những năm đầu đời tại gia đình và cộng đồng trên địa bàn TPHCM” sẽ tập trung duy trì, nâng cao chất lượng, chuyển giao và nhân rộng có chọn lọc các kết quả đã đạt được. Đồng thời, tăng cường phối hợp với Sở Y tế, các trạm y tế và đơn vị liên quan; phát triển truyền thông, câu lạc bộ gia đình lưu động và các mô hình hỗ trợ gia đình tại khu vực có nhiều trẻ em, gia đình dễ bị tổn thương.
Ông Nguyễn Tăng Minh, Phó Giám đốc Sở Y tế TPHCM đánh giá: “Bên cạnh nguồn lực từ nhà nước, chúng tôi đánh giá rất cao vai trò của các tổ chức xã hội, đặc biệt là các tổ chức quốc tế trong hỗ trợ nguồn lực cho địa phương, các đơn vị trong quá trình chăm sóc đối tượng yếu thế nói chung cũng như trẻ em có hoàn cảnh khó khăn. Chúng tôi nghĩ rằng cần tiếp tục phát huy vai trò, vị trí của các tổ chức xã hội, các tổ chức quốc tế nhằm giúp cho công tác bảo vệ trẻ em cũng như bảo vệ người yếu thế ngày càng được lan tỏa, hiện thực hóa mục tiêu nhà nước đề ra, đó là không để ai bị bỏ lại phía sau. Qua tham khảo hoạt động của dự án, chúng tôi thấy rằng kinh nghiệm đúc kết được của ngành y tế đó là việc chăm sóc sức khỏe trẻ em trong giai đoạn đầu đời phải xuất phát từ hệ thống y tế cơ sở, đặc biệt là các trạm y tế.”
Việc can thiệp và hỗ trợ kịp thời trong giai đoạn đầu đời không chỉ giúp hạn chế các rối nhiễu tâm lý, nâng cao sức khỏe tâm thần cho trẻ trong bối cảnh đô thị hóa, mà còn góp phần hình thành nguồn nhân lực chất lượng cao, nòng cốt cho sự phát triển của thành phố trong tương lai. Nhờ sự phối hợp chặt chẽ giữa các hội khoa học chuyên môn và các tổ chức bảo vệ quyền trẻ em, dự án hứa hẹn sẽ tiếp tục lan tỏa những giá trị nhân văn, tạo dựng một cộng đồng an toàn, nhân ái và đồng hành bền vững cùng sự phát triển của trẻ em.
