Tin tứcBài 1: Cùng nhau vượt nghèo
Một con đường mới có thể giúp việc đi lại thuận tiện hơn. Một công trình được đầu tư có thể làm thay đổi diện mạo nông thôn. Nhưng để cuộc sống người dân thực sự đổi thay, điều quan trọng hơn cả là tạo được sinh kế ổn định, giúp mỗi gia đình có điều kiện vươn lên bằng chính sức lao động của mình.
Đó cũng là yêu cầu đặt ra trong giai đoạn mới của chương trình xây dựng nông thôn mới tại TPHCM, không chỉ nâng chất hạ tầng, mà phải nâng thu nhập, mở rộng cơ hội phát triển và tạo điều kiện để người dân chủ động làm giàu trên chính quê hương mình.
Chương trình hành động số 28-CTrHĐ/TU ngày 1-1-2023 của Thành ủy TPHCM đã xác định mục tiêu đến năm 2030 xây dựng “Nông dân văn minh, nông nghiệp sinh thái và nông thôn hiện đại”. Định hướng này đặt ra yêu cầu chuyển đổi mạnh mẽ trong tư duy sản xuất, tổ chức kinh tế nông thôn và phát triển nguồn nhân lực.
Thực tế cho thấy, qua nhiều giai đoạn triển khai, diện mạo nông thôn thành phố đã có nhiều khởi sắc. Hạ tầng thiết yếu từng bước được đầu tư; sản xuất nông nghiệp chuyển dịch theo hướng đa dạng; nhiều nông dân mạnh dạn thay đổi cây trồng, ứng dụng kỹ thuật mới, tìm kiếm thị trường tiêu thụ. Từ sản xuất truyền thống, người nông dân đang từng bước chuyển sang tư duy làm kinh tế nông nghiệp.
Tuy nhiên, muốn thoát nghèo bền vững, người dân không chỉ cần vốn và tư liệu sản xuất, mà còn cần kiến thức, kỹ năng, khả năng tiếp cận thị trường và những chính sách hỗ trợ phù hợp.
Theo ông Trương Thành Quang, Phó Chủ tịch Hội Nông dân TPHCM, trong bối cảnh nông nghiệp thành phố chuyển dần sang ứng dụng công nghệ, nâng cao giá trị gia tăng và gắn sản xuất với thị trường, việc tập huấn, hỗ trợ nông dân khởi nghiệp ngày càng cần thiết.
Kinh nghiệm sản xuất vẫn là nền tảng, nhưng người nông dân còn phải biết tổ chức kinh doanh, phát triển sản phẩm và tìm đầu ra ổn định.
Trong thời gian tới, công tác phối hợp đào tạo nghề cho lao động nông thôn sẽ được đổi mới theo hướng gắn đào tạo, bồi dưỡng ở tất cả các lĩnh vực với chuyển đổi số trong nông nghiệp. Qua đó, góp phần thay đổi tư duy sản xuất của người nông dân, nâng cao giá trị nông sản, hướng đến sản xuất an toàn và bền vững.
"Các địa phương sẽ đặt hàng đào tạo nghề gắn với nhu cầu thực tế của thị trường lao động. Chẳng hạn, tổ chức tuyển sinh các học sinh tốt nghiệp THCS, THPT vào học tại các trường nghề, đồng thời tạo điều kiện để các em làm việc trực tiếp tại những trang trại ứng dụng công nghệ cao trên địa bàn TPHCM, với đầy đủ chế độ về tiền lương và bảo hiểm xã hội”, ông Trương Thành Quang nói.
Từ kiến thức được trang bị đến quyết định đầu tư, chuyển đổi mô hình sản xuất, nhiều nông dân đã chủ động tìm hướng đi mới, tạo giá trị cao hơn trên cùng diện tích đất canh tác.
Tại phường Phú An, anh Lý Quốc An đầu tư mô hình trồng rau thủy canh trong nhà kính với diện tích 1.000m². Các loại rau ăn lá như xà lách xoong, tần ô, cải bó xôi, cải thìa… được sản xuất theo phương thức ứng dụng công nghệ cao, góp phần đa dạng nguồn cung và đáp ứng nhu cầu thị trường. Với mô hình này, năng suất rau tăng nhiều lần so với phương thức canh tác truyền thống. Sản phẩm rau thủy canh được công nhận đạt chuẩn OCOP 3 sao, mở rộng cơ hội tiêu thụ và nâng cao giá trị nông sản.
Từ cách làm này có thể thấy, hiệu quả của sản xuất nông nghiệp không chỉ nằm ở sản lượng thu hoạch, mà còn ở chất lượng sản phẩm, khả năng đáp ứng thị trường và giá trị kinh tế tạo ra.
Khi người nông dân mạnh dạn đổi mới, ứng dụng kỹ thuật phù hợp và chú trọng đầu ra, sản xuất có thêm cơ hội phát triển ổn định.
“Sản phẩm của mình đạt chứng nhận OCOP 3 sao và Vietgap, do vậy sản phẩm của mình mới tự tin vào các siêu thị lớn, cửa hàng thực phẩm sạch”, anh Lý Quốc An- Nông dân phường Phú An nói
Cũng từ tư duy chuyển đổi để nâng cao hiệu quả kinh tế, anh Cao Minh Sơn ở xã Phú Giáo đã lựa chọn cây chà là thay thế một phần diện tích cao su kém hiệu quả. Cách đây 5 năm, anh cải tạo gần 1ha đất vườn cao su, đầu tư trồng hơn 200 cây chà là. Sau 3 năm, vườn cây bắt đầu cho thu hoạch; hiện mô hình bước vào năm thu hoạch thứ hai, sản lượng đạt khoảng 6–7 tạ. Nguồn thu bước đầu tạo thêm điều kiện để gia đình tiếp tục đầu tư, chăm sóc vườn cây.
Theo anh Cao Minh Sơn, cây chà là là cây trồng mới, hiệu quả kinh tế cao. 1 cây hiện đạt khoảng 50-60kg/ 1 kg, 1 kg khoảng 300 ngàn, tính ra năng suất rất cao.
Những mô hình trên cho thấy, chuyển đổi sản xuất có thể mở ra cơ hội tăng thu nhập, nhưng để phát triển bền vững, người nông dân cần được hỗ trợ nhiều hơn về kiến thức, kỹ thuật, vốn, liên kết tiêu thụ và khả năng tiếp cận chính sách. Đây cũng là một trong những vấn đề được các hội viên nông dân quan tâm.
Ông Nguyễn Văn Quyết, Chủ nhiệm Chi hội Nông dân tỷ phú TPHCM, cho biết thủ tục hành chính là trở ngại đối với một số người nông dân khi tiếp cận chính sách hỗ trợ. Những yêu cầu như lập kế hoạch sản xuất, kinh doanh, báo cáo tài chính, thẩm định đất đai có thể gây khó khăn cho hộ sản xuất. Trong khi đó, các hộ ở xa còn hạn chế về khả năng tiếp cận thông tin; việc cập nhật chính sách tại cơ sở đôi lúc chưa kịp thời.
Nếu chính sách đã có nhưng người cần hỗ trợ chưa thể tiếp cận, cơ hội phát triển sẽ bị thu hẹp. Vì vậy, việc đưa chính sách đến gần người dân, hướng dẫn cụ thể và tháo gỡ vướng mắc ngay từ cơ sở có ý nghĩa quan trọng.
Từ thực tế đó, Chi hội Nông dân tỷ phú TPHCM đã xây dựng các hoạt động hỗ trợ hội viên tiếp cận chính sách, thông qua sinh hoạt định kỳ, mời đại diện cơ quan chuyên môn phổ biến quy định và phát huy vai trò của những hội viên đã có kinh nghiệm thực hiện hồ sơ.
“Trên tinh thần đó, Chi hội Nông dân tỷ phú TPHCM đã xây dựng một số kế hoạch cụ thể để hỗ trợ hội viên. Trước hết, trong các buổi sinh hoạt định kỳ của chi hội, chúng tôi mời đại diện các sở, ban, ngành liên quan đến trao đổi, phổ biến những chính sách của Nhà nước và TPHCM dành cho nông nghiệp, nông dân, nông thôn, giúp bà con nắm bắt và tiếp cận chính sách thuận lợi hơn. Bên cạnh đó, những hội viên đã từng thực hiện các chính sách, có kinh nghiệm trong quá trình làm hồ sơ cũng sẽ chia sẻ, hướng dẫn và hỗ trợ trực tiếp cho những người đang gặp vướng mắc hoặc chuẩn bị thực hiện các thủ tục để tiếp cận chính sách”, ông Nguyễn Văn Quyết, Chủ nhiệm Chi hội Nông dân tỷ phú TPHCM nói.
Từ câu chuyện sản xuất đến việc tiếp cận chính sách, có thể thấy muốn giúp người dân thoát nghèo bền vững phải kết hợp nhiều giải pháp: nâng cao năng lực sản xuất, mở rộng cơ hội việc làm, phát triển thị trường và bảo đảm chính sách đến đúng đối tượng.
Xây dựng nông thôn mới vì thế không chỉ là tạo nên những vùng quê khang trang, mà còn phải tạo điều kiện để người dân có sinh kế, có thu nhập ổn định và đủ năng lực thích ứng với những thay đổi của nền kinh tế.
Khi người dân có thể tự đứng vững bằng nghề nghiệp và mô hình sản xuất phù hợp, thành quả của chương trình mới thực sự bền lâu. Đó cũng là nền tảng để TPHCM tiếp tục nâng chất nông thôn mới, hướng đến mục tiêu phát triển nông thôn hiện đại, nơi người dân vừa là chủ thể, vừa là người trực tiếp thụ hưởng thành quả phát triển.
